Besparen op de rug van werkende vrouwen: het ware gezicht van de Arizona-coalitie

Iedereen aan het werk?

De regering-Arizona zwaait met de slogan “iedereen aan het werk van 18 tot 67 jaar”. Maar tegelijk erkent ze zelf dat er onvoldoende jobs zijn. Slechts een derde van de mensen die uit de werkloosheid worden geduwd, zal effectief werk vinden. Ook niet in knelpuntberoepen, waar opleiding vaak een drempel vormt.

Wat voor veel vrouwen rest, is deeltijdwerk. Maar precies die categorie komt nu zwaar onder vuur te liggen. De inkomensgarantie-uitkering (IGU) voor mensen die minder dan halftijds werken wordt afgeschaft. Tegelijk verdwijnen verplichtingen voor werkgevers om werktijden correct vast te leggen. Zo wordt flexibiliteit eenzijdig afgedwongen, ten koste van de werkneemsters.

Werk en gezin combineren?

De gevolgen van deze afbraak laten zich raden: meer onzekerheid, minder inkomen, een lager pensioen. Vooral voor vrouwen die parttime werken — vaak uit noodzaak om werk en zorg te combineren — is dit rampzalig. Vrouwen vormen driekwart van de deeltijdwerkers. Veel van hen hebben geen keuze, en worden nu dubbel gestraft.

De besparingen worden geboekt op de rug van mensen die al kwetsbaar zijn

Ook de mogelijkheid om vervroegd met pensioen te gaan wordt ingeperkt. De malus die ingevoerd wordt treft vooral vrouwen, die vaker onderbroken loopbanen hebben door zorg of ziekte. De norm wordt 45 jaar voltijdse tewerkstelling. Wie daaraan niet voldoet — en dat geldt voor bijna de helft van de vrouwen — krijgt een lager pensioen.

Pensioenhervorming zonder sociaal vangnet

Volgens het Planbureau worden vooral werknemers en ambtenaren geraakt door de besparingen. De helft van de besparingen komt op kap van de werknemers, 45 procent wordt gedragen door de ambtenaren, en maar een schamele 5 procent door het stelsel van de zelfstandigen. Van een eerlijke verdeling is geen sprake.

Tegen 2070 moet de hervorming liefst 10 miljard euro opleveren. Maar die winst wordt geboekt op de rug van mensen die al kwetsbaar zijn.

Gemiddeld bedraagt het wettelijk pensioen in België amper 48 procent van het laatst verdiende loon (het zogenaamde vervangingsratio). In de EU is dat 61 procent. Toch gaat de vervangingsratio nog verder omlaag: met 9,1 procentpunten tegen 2070 voor werknemers. En dit terwijl Belgische gepensioneerden veel sterker dan elders afhankelijk zijn van hun wettelijk pensioen om rond te komen.

De nieuwe regels zorgen voor een grotere ongelijkheid tussen mannen en vrouwen

Vrouwen betalen de prijs

De nieuwe regels zorgen voor een grotere ongelijkheid tussen mannen en vrouwen. Het gaat om een beleidskeuze die vrouwen straft voor zorgtaken, voor deeltijds werken, voor een niet-lineaire loopbaan. 49 procent van de vrouwen dreigt vanaf 2026 getroffen te worden door de malus op vervroegd pensioen. Dat maakt de pensioenkloof nog groter dan ze al is.

Voor vrouwen met een migratieachtergrond is de situatie nog schrijnender. Velen werken in sectoren met onregelmatige uren en onzekere contracten, zoals de zorg of schoonmaak. Door het wegvallen van IGU en de versoepeling van werktijdregels worden zij de speelbal van werkgevers.

Sociale zekerheid wordt bijstand

Wat de regering voorstelt, is meer dan een besparing. Het is een verschuiving van sociale bescherming naar bijstand: van een recht naar een gunst. Wie werkloos wordt, moet maar zien. Wie deeltijds werkt, moet inleveren. Wie zorgt voor een kind of ouder, wordt afgestraft.

Hoe Vooruit en CD&V dit asociale en uitgesproken vrouwonvriendelijke beleid aan hun kiezers gaan verkopen, blijft een raadsel

De afschaffing van afgeleide rechten zoals het gezinstarief (de mogelijkheid dat de partner of kinderen een aanvullende uitkering of korting ontvangen) of het overlevingspensioen voor jonge weduwes dreigt ook de armste gezinnen te treffen. En hoewel de regering verwijst naar het “algemeen belang”, worden de zwaarste lasten gedragen door de zwaksten. Van solidariteit is geen sprake meer.

Tijd voor tegenmacht

Hoe Vooruit en CD&V dit asociale en uitgesproken vrouwonvriendelijke beleid aan hun kiezers gaan verkopen, blijft een raadsel. Reken ze op collectief geheugenverlies? Of hopen ze met een dosis marketing en afleidingsmanoeuvres de schade te maskeren?

Het maatschappelijk middenveld laat alvast weinig ruimte voor twijfel. De federale Raad voor Gelijke Kansen voor Vrouwen en Mannen noemt deze hervormingen frontaal in strijd met het standstill-principe — dat nochtans grondwettelijk beschermt dat verworven sociale rechten niet zomaar mogen worden afgebouwd. Toch gebeurt precies dat, zonder zelfs maar een ernstige impactanalyse.

Als dit beleid ongestoord doorgaat, wordt het de nieuwe standaard voor sociale afbraak

Vakbonden luiden intussen de alarmbel. Pensioenmaatregelen die miljarden willen besparen op de rug van wie het minst heeft, zonder zicht op de gevolgen voor armoede en ongelijkheid, zijn onverantwoord. Het is tijd dat vrouwenorganisaties, vakbonden, sociale bewegingen en linkse partijen samen een vuist maken. Want als dit beleid ongestoord doorgaat, wordt het de nieuwe standaard voor sociale afbraak.

Lees meer

- Jaarverslag 2025 van de Studiecommissie voor de Vergrijzing - Memorandum van de Raden voor Gendergelijkheid