Vlaanderen droogt uit: regering halveert budget droogtebestrijding

De bodem barst, de oogsten dreigen te mislukken en het sproeiverbod komt eraan. In sommige regio's mogen landbouwers al geen water meer oppompen. Boeren trekken aan de alarmbel, maar de overheid kijkt de andere kant op.

De huidige droogte is niet nieuw en zeker geen verrassing. Experts waarschuwen al jaren voor langere, intensere periodes zonder regen. Toch blijft structureel beleid uit. Terwijl burgers wordt gevraagd de kraan dicht te draaien, laat de overheid water nog altijd letterlijk weglopen.

Blue Deal drooggelegd

De vorige Vlaamse regering pakte uit met de ‘Blue Deal’: een ambitieus pakket maatregelen tegen droogte en wateroverlast. Met een budget van 500 miljoen euro in de vorige regeerperiode (2019-2024) leek de aanpak eindelijk serieus genomen te worden.

Bovenop de 500 miljoen werd er via het Klimaatadaptatieplan en de Stroomgebiedbeheerplannen nog eens 200 miljoen euro toegevoegd voor de jaren 2023 en 2024.

Maar de nieuwe regering halveerde het budget tot 285 miljoen euro tot 2029. In 2025 en 2026 gaat er amper 14 miljoen euro per jaar naar het plan. Ter vergelijking: van het totaal budget wordt 25 miljoen euro bestemd om aangemeerde schepen, waaronder cruises[1] te voorzien van stroom zodat ze hun motoren niet hoeven te laten draaien (de zogenaamde walstroom).

Experts schatten dat er jaarlijks minstens 250 tot 300 miljoen euro nodig is om Vlaanderen effectief te beschermen tegen de gevolgen van klimaatverandering. De cijfers hierboven maken duidelijk waar de prioriteiten liggen.

Het is de omgekeerde wereld als de overheid verantwoordelijkheid doorschuift naar de burger terwijl ze zelf faalt

Zonder geld heb je geen beleid. En zonder beleid geen bescherming tegen droogte of overstromingen. De Blue Deal 2.0 is aangekondigd, maar zolang de financiering uitblijft, blijft het bij papieren plannen. De verdroging die we nu zien is geen fataal natuurfenomeen maar het gevolg van een politieke keuze.

Een regering met modder in de ogen

Minister van Omgeving Jo Brouns (CD&V) wijst naar "collectieve verantwoordelijkheid" en roept burgers op om geen gazon te sproeien of auto te wassen. Intussen laat hij zelf na om de fundamentele problemen aan te pakken: verharding, drainage en het gebrek aan wateropvang.

Het is de omgekeerde wereld als de overheid verantwoordelijkheid doorschuift naar de burger terwijl ze zelf faalt. De kritiek komt niet enkel van de oppositie. Ook coalitiepartners N-VA en Vooruit uiten ongenoegen over het gebrek aan daadkracht.

Zo heeft Andy Pieters, Vlaams Parlementslid voor N-VA en voormalig kabinetschef van ex-minister van Omgeving Zuhal Demir, Brouns verweten het regeerakkoord selectief toe te passen. Hij beschuldigde de minister ervan het akkoord te behandelen als 'Tinder', waarbij hij naar links swipet voor ongewenste onderdelen en naar rechts voor gewenste.

Vlaanderen is een soort vergiet: de bodem is verhard en de natuur aangetast

Kris Verduyckt, fractieleider van Vooruit in het Vlaams Parlement, benadrukt dat minister Brouns onvoldoende structurele maatregelen neemt om de droogte aan te pakken. Hij stelde dat, hoewel de minister oproept tot zuinig watergebruik, er weinig concrete acties worden ondernomen om het probleem fundamenteel aan te pakken .

Ramp voor landbouw en natuur

Het klinkt misschien vreemd, maar Vlaanderen is een van de droogste regio's van Europa. De misvatting dat het hier vaak regent houdt hardnekkig stand. Maar het water dat valt, wordt niet vastgehouden. Het verdwijnt richting riolen en zee.

Op jaarbasis valt er min of meer genoeg regen, maar Vlaanderen is een soort vergiet: de bodem is verhard, de natuur aangetast en elke druppel regen die valt, stroomt snel weg.

In plaats van een duurzame landbouw- en klimaatpolitiek, gooit men het op "geduld" en "wat geluk met het weer"

Onze boeren hebben prioritair water nodig om voedsel te kunnen produceren, maar worden geremd door een beleid dat niet vooruitkijkt. De voedselindustrie waarschuwt: de droogte bedreigt de teelt van erwten, spinazie en uien. Tekorten dreigen, en dus ook prijsstijgingen.

Ook natuurgebieden staan onder druk. In Limburg en Antwerpen is code rood afgekondigd. Branden liggen op de loer, smeulende sigaretten volstaan.

Toch blijft het beleid vooral reageren in plaats van anticiperen. In plaats van investeren in duurzame landbouw en klimaatrobuuste systemen, gooit men het op "geduld" en "wat geluk met het weer".

Europese hypocrisie

Terwijl boeren protesteren tegen milieuregels, versoepelt Europa net die regels onder druk van agro-lobby's. Een overwinning voor de lobby is een nederlaag voor duurzaamheid. Plannen om pesticiden te halveren zijn al ingetrokken.

De EU doet alsof het boeren helpt, maar duwt hen in een moeras van mislukte oogsten en afhankelijkheid. Echte steun betekent toekomstgerichte transitie, niet tijdelijke tegemoetkomingen.

Volgens AquaFlanders is er genoeg drinkwater tot september. Maar dat is alleen zonder onvoorziene rampen, zoals een vervuild kanaal. Bovendien geldt het enkel als het verbruik laag blijft. Volgens professor Patrick Willems van de KU Leuven is dit te rooskleurig.

De droogtecrisis legt pijnlijk bloot waar het beleid tekortschiet

Ook de Vlaamse Milieumaatschappij geeft aan dat de reserves diep zitten, maar niet onuitputtelijk zijn. En dat nieuwe periodes van droogte alles weer op scherp kunnen zetten.

De droogtecrisis legt pijnlijk bloot waar het beleid tekortschiet. Een structurele aanpak ontbreekt. De betonstop blijft dode letter, natte natuur wordt niet hersteld en de landbouw blijft prioritair water verbruiken, zelfs bij schaarste.

Als Vlaanderen nu niet investeert in een robuust waterbeleid, kunnen we binnenkort letterlijk droog komen te staan. De geliefkoosde spreuk van de Vlaams nationalisten luidt: “Wat we zelf doen, doen we beter”. Op veel terreinen is het omgekeerde waar, en dat is zeker het geval als het over droogtebestrijding gaat.

Note:

[1] Voor de cruises die aanmeren in Zeebrugge heeft de EU 3,2 miljoen euro subsidie uitgetrokken.