about
Toon menu
Opinie

Verstrenging vreemdelingenwet: we hebben het wederom niet geweten

Gisteren werd een verstrenging van de vreemdelingenwet goedgekeurd in de Kamer. Het houdt concreet in dat mensen die hier geboren worden op basis van vermoedens omtrent criminele feiten kunnen uitgewezen worden. Zonder enige vorm van proces of veroordeling. Het toont mooi aan hoe in het hart van een democratie het autoritarisme kan opbloeien.
vrijdag 10 februari 2017

Vindt u dit artikel de moeite? Geef ons dan uw fair share.

Als Europeanen aan een autoritaire staat denken, dan denken ze vooral aan dictaturen op andere continenten en werelddelen. Europa en het Westen, zo wordt het ingelepeld, zijn immers een baken van democratie en Verlichting. Die zienswijze hangt samen met een volstrekt stereotiep en onjuist beeld van de geschiedenis dat er ongeveer als volgt uitziet: sinds de Verlichting Europa uit de greep van de duistere middeleeuwen verloste is het onderhevig aan een proces van continue politieke en morele vooruitgang. Het totalitarisme, de holocaust, het racisme en de wereldoorlogen van de twintigste eeuw – stuk voor stuk pure producten van de Europese beschaving – worden dan aanzien als jammerlijke uitzonderingen of vergissingen.

Maar zelfs die “vergissingen” worden, als ze al erkend worden, heel vaak op een karikaturale manier begrepen. Het courante beeld  van het nazisme is bijvoorbeeld vooral ontleend aan oorlogsfilms. Daarin worden nazi's, en Hitler in het bijzonder, doorgaans afgebeeld als monsterlijke psychopaten, onmensen die zo slecht zijn dat identificering ermee onmogelijk wordt. De naam Hitler is voor de meeste Europeanen een synoniem voor het Absolute Kwaad.

De waarheid is schokkender omdat ze veel minder geruststellend is. Nazi’s, ook diegene in leidinggevende functies, waren mensen als u en ik. Mensen die hun partners en kinderen liefhadden, die kleine verdrietjes en pleziertjes kenden, die hielden van lekker eten en konden lachen om een goede mop. Het was de filosofe Hannah Arendt die erop wees dat het kwade vooral banaal is. Het nazisme bestond niet dankzij psychopathische monsters, maar wel dankzij eenvoudige, gehoorzame burgers die deden wat van hun gevraagd werd en weinig tot niets in vraag stelden.

Het is die groep van zwijgende en gehoorzame burgers die al te vaak onderbelicht blijft wanneer we het over het nazisme of autoritaire regimes tout court hebben. Veelal bekijken we die vanuit het perspectief van de slachtoffers ervan: de kampbewoners, de onderdrukten, de dissidenten of de soldaten die sneuvelden op de slagvelden.

Dat perspectief is vanzelfsprekend belangrijk en moet blijvend verteld worden. Maar het verbergt ook iets. Door naar autoritaire regimes te kijken doorheen de ogen van de slachtoffers, vergroten we de monsterlijkheid van die regimes en verabsoluteren we die. Wat daarbij uit het zicht verdwijnt, is het feit dat slachtoffers van autoritaire regimes vrijwel altijd minderheden waren, en niet de meerderheid van de bevolking uitmaakten.

Een autoritair regime is nooit even autoritair voor iedereen. Het zijn altijd specifieke groepen die het meest in aanraking komen met de harde en vaak dodelijke hand van het regime: homoseksuelen, joden, vreemdelingen, mensen met specifieke overtuigingen, enzovoort. Tegenover die minderheidsgroepen staat een zwijgende, gehoorzame meerderheid die het dikwijls niet zo slecht heeft onder autoritair bewind en niet kan of wil zien welke politiek er gevoerd wordt tegenover minderheden.

Dat is een belangrijke les voor vandaag. Of een regime autoritair is of niet, hangt vooral af van de reële positie die je bekleedt in de samenleving. En voor sommige mensen is onze samenleving nu reeds autoritair, gewelddadig en dodelijk. Het betreft mensen die zich aan de rand bevinden, die geen of gebrekkig burgerschap bezitten of zich in structureel zwakke posities bevinden en daardoor niet kunnen terugvallen op rechtszekerheid en gangbare procedures. Maatregelen als de moslimban van Trump of de versoepeling van de vreemdelingenwet door Francken maken die groep steeds groter.

De eenvoudige waarheid is deze: als u wit, hoogopgeleid, niet-moslim bent en een goed inkomen en geldige verblijfspapieren hebt, dan zal u de liberale democratie prijzen waarin we, vanuit uw standpunt bezien, leven. Dan kan je makkelijk het protest tegen een Francken of Trump wegzetten als hysterisch geblaat van activisten. De wereld is voor u die van een politieagent die u te hulp snelt, instellingen die een luisterend oor aanbieden, min of meer gewaarborgde rechtszekerheid en partijen die vertolken wat u denkt. Prikkeldraad, knuppels of kampen zal u nooit aan den lijve ondervinden. En toch is dat de harde realiteit voor een groeiende groep mensen onder ons. En alles wijst erop dat die groep zal toenemen als het Trumpisme dominant blijft.

Misschien is dat wel één van de belangrijkste mogelijkheidsvoorwaarden voor autoritarisme: een fundamentele gespletenheid, of zelfs schizofrenie, in de samenleving. Een soort blindheid van de meerderheid voor de minderheden die de meest autoritaire kanten van het politieke systeem ondergaan. Van die blindheid waren we gisteren opnieuw getuige in het parlement, waar de regeringspartijen zich achter het wetsvoorstel van Francken schaarden.

Iedereen in dit parlement wist dat de versoepeling van de vreemdelingenwet nooit op hen of hun geliefden zou toegepast worden. Het ging over de onzichtbare ‘andere’ en die 'andere' was voor de meerderheidspartijen zelfs nauwelijks een debat waard.

Ze hebben het wederom niet geweten, de dames en heren in het pluche. Vol overtuiging noemen ze een draconische verstrenging van de vreemdelingenwet een versoepeling van die wet. En het gros van de journalisten schrijft vrolijk de taal van Francken over en heeft het over "gevaarlijke allochtonen" die nu sneller het land kunnen uitgezet worden.

En de zwijgende meerderheid? Die ging het weekend in, na een werkweek vol vlijt en gehoorzaamheid.

reacties

5 reacties

  • door annders op vrijdag 10 februari 2017

    m;a.w. Theo Francken kreeg meer dan waar hij om vroeg? hij wou de 'gevaarlijk allochtonen' buiten kunnen zetten en nu kunnen vreemdelingen die hier geboren werden - en dus per definitie geen vreemdelingen meer zijn vermits ze een Belgisch paspoort hebben - op basis van een vermoeden het land worden uitgezet, in plaats van onschuldig te zijn tot het tegendeel bewezen is, hoewel Theo Francken zelf als commentaar op één van de artikelen hierover op Facebook schreef: 'artikel 1 van de vreemdelingenwet: een vreemdeling is iemand die niet beschikt over de Belgische nationaliteit' hoeveel generaties van een familie moeten er dan Belg zijn voordat ze niet meer zomaar buiten gezet kunnen worden? heel verwarrend en verontrustend allemaal...

  • door Vie Kuijken op zaterdag 11 februari 2017

    Politici hollen weer achter de feiten aan en vooral achter... Trump. Zijn nefaste invloed begint in Europa al te gelden. Het onderscheid tussen gematigde en extreme moslims wordt steeds vager. De lessen uit de 20ste eeuw zijn weer vergeten. Hiermee bereikt men het omgekeerde van wat de bedoeling was.

  • door Tine Vanhee op zaterdag 11 februari 2017

    Is er een betoging op komst? Op straat komen, dat kunnen we doen, dus gewoon ff checken wanneer er een betoging al gepland is, of via facebook samen plannen en dan op straat komen.

  • door Patrick Ghyselen op zaterdag 11 februari 2017

    We zwijgen, ook al gaan we niet akkoord. Maar niets zeggen is tegelijk ook akkoord gaan met de gang van zaken. Soms ontbreken de woorden om te zeggen dat je niet akkoord gaat. Er is ook zoveel tegelijkertijd gaande, waarop spits je je aandacht toe; waar moeten we het eerst in het defensief gaan? Intussen verspreidt het neofascisme zich als sluipend gif. We slagen er niet meer in de ,,common sense'' te beïnvloeden. Ik woon in een rechts land, een totalitaire staat, waar de geesten dagelijks zo gekneed worden, dat ze niet meer in opstand zullen komen.

  • door Henk Wijffels op zondag 12 februari 2017

    Elke samenleving die in een crisis van hun representatieve democratie terecht komt (corruptie, verdeeldheid, werkloosheid en armoede) en economisch failliet gaat, roept om een sterke man/vrouw die drastische (bezuinigings en disciplinaire) maatregels neemt en als schuldige een zondebok vindt die gezamenlijk bestreden moet worden: de anderen, de vreemden, teneinde ons volk op een genoegzaam hoog welvaart- en consumptieniveau te houden, of weer te brengen. De eventuele democratische steun van een meerderheid van het volk wordt geworven met hen vrees in te blazen voor een gevaarlijke buitenlandse vijand, die ook binnen ons land bij een radicale minderheid aanhangers zou vinden. Zo hielp Hitler met steun van zijn volk zijn land erbovenop met massale staatsinvesteringen (o.a. in bewapening), het uitroepen van noodtoestanden en vervolging van minderheden. Zo had Tacher een oorlog nodig in de Falklands om haar volk achter haar uitbuiting van eigen volk te krijgen. Zo heeft de U.S.A. een Twin-Tower ongeluk nodig en de oorlog in het Midden-Oosten, om hun economie op te wrikken voor een elite-minderheid, de bevolking hun rechten te beknotten en toch hun instemming te krijgen. En België kon de Delhaize aanslagen gebruiken. Vandaag hebben we het echter gevonden: namelijk een permanente uitzonderingstoestand (contradictio in terminis) om het gevaar van terroristische aanslagen te bestrijden. Elke medeburger met een boodschappentas wordt aanzien als een potentiële terrorist, vooral als die er wat anders uitziet als de rest. Door de buitenwijken met minder gegoede werkloze jeugd constant te beledigen en hun protest gewelddadig te onderdrukken heeft men een kweekvijver en elke bom op evt. landen van oorsprong levert minstens tien nieuwe wanhopige aanslagplegers op. Perpetum mobile?

Het is niet langer mogelijk om te reageren.

Lees alle reacties