about
Toon menu
Boekrecensie

"Bancocracy": dit financiële systeem gaat niet samen met democratie

In zijn Engelstalig boek 'Bancocracy' vat Eric Toussaint samen waarom het huidige financiële systeem doet wat het doet, omdat het zo is ontworpen en zo bedoeld is. Zolang dit systeem blijft bestaan zullen crisissen elkaar blijven opvolgen en zal kapitaal verder geconcentreerd worden in minder handen, ten koste van de democratie. 
woensdag 30 december 2015

Vindt u dit artikel de moeite? Geef ons dan uw fair share.

Toussaint schrijft in zijn boek Bancocracy geen droge theoretische analyse maar bekijkt de dingen zoals ze zijn, zoals ze werken. Hiermee toont hij hoe de crisis in 2008 kon beginnen. Dit is het logische gevolg van meerdere beslissingen die in de jaren ervoor werden genomen: deregulering van de banksector en de dagelijkse misdaden die de banken plegen in samenspraak met regeringen en centrale overheidsbanken.

De oplossing die Toussaint voorstelt: socialiseren, niet zomaar 'nationaliseren', van de banken en er openbare diensten van maken onder controle van de belastingbetalers. Alle openbare schulden die niet op wettelijke wijze werden aangegaan moeten worden afgeschaft. Dat lijkt zeer radicaal, maar wie vervolgens de echte werking van die banksector doorneemt, kan alleen maar met afgrijzen vaststellen dat het nog veel erger is dan hij/zij al vermoedde.

In 36 hoofdstukken, die elk afzonderlijk kunnen worden gelezen, legt hij uit waarom de financieel-economische crisis onvermijdelijk was en zich zonder fundamentele wijzigingen zal blijven verderzetten.

Hij begint met een historisch overzicht van het kapitalistisch systeem, waar de banksector het hart van is, vanaf de vroege jaren 1970. Daarna overloopt hij de twintig jaar die vooraf gingen aan de ineenstorting van 2008. De banken reageerden heel cynisch door redding door de overheden te eisen en te bekomen, zonder daar ook maar één toegeving tegenover te zetten, om bijvoorbeeld het eigen gedrag te veranderen dat de crisis had veroorzaakt

Daarna volgt een lange reeks manipulaties en misdaden die de banksector ongestraft blijft plegen. Toussaint toont de impact die dat heeft op de getroffen bevolkingen. De brutale klassenstrijd die nu wordt gevoerd plaatst hij in het kader van deze manier van werken door de banken.

Toussaint's besluit is vernietigend: democratische vooruitgang heeft niet verhinderd dat de hedendaagse maatschappijen nog even hard ondergeschikt zijn aan de wil van de leidende één procent als in de stadsrepublieken van Venetië en Genua van de 16de eeuw.

De auteur ontkent niet dat ook grote bedrijven verantwoordelijk zijn voor wat nu gebeurt. Ook zij gebruiken hun nauwe banden met de staatsstructuren en zijn daar even geslepen in als de banken. Toussaint concentreert zich echter op die laatsten: de 'bankocratie'.

Toussaint gebruikt geen omfloerste taal en gaat direct naar de essentie. “De openbare schuld is een permanent mechanisme geworden voor de transfer van welvaart van de bevolking naar de kapitalistische klasse.”  Dit gaat niet over rotte appels in de mand, de mand is rot.

Too big to fail, too big to jail

De banken zijn zo machtig geworden dat ze 'too big to fail' zijn, te groot en te sterk om zomaar failliet te laten gaan. Dan zouden ze immers alles mee in de afgrond sleuren. De banken voor hun verantwoordelijkheid plaatsen kan niet eens. Bovendien, ook de mensen achter dit systeem, de bankiers, zijn 'too big to jail'.

De bedragen die de overheden in de banken hebben gepompt – zonder daar enige voorwaarde tegenover te stellen – zijn gigantisch. Het gaat hier over belastingsgeld, of beter gezegd over het geld van de bevolking. Dit gaat over geld dat niet meer - nooit meer - naar onderwijs, sociale zekerheid, gezondheidszorg en openbaar vervoer gaat. De banken moesten immers ten allen prijze (letterlijk) gered worden. Daar moest alles voor wijken. De Griekse bevolking kreeg die voorkeursbehandeling niet.

Over het algemeen is het boek zeer toegankelijk geschreven. Af en toe is het echter wel erg technisch. Het is ook een enorme brok informatie. Elk van de zesendertig hoofdstukken is in feite een boek op zichzelf waard.

Zo leer je onder meer wat termen als Quantitative Easing en Basel II betekenen. Hij toont hoe bedreven banken zijn in de kunst van de misleiding, wat de gevolgen zijn van speculatie op grondstoffen en op voedsel of hoe wisselkoersen worden gemanipuleerd voor kortetermijnwinsten. Intrestvoeten blijken immers geen exacte cijfers te zijn. De echte doelstellingen van de Europese Centrale Bank hebben zo goed als niets te maken met de officiële doelstellingen. Het Duitse model is er voor de banken en de elite alleen, enzovoort.

Soms is het zwaar om lezen, niet dat het moeilijk is, het is gewoon heel veel, al die informatie, overweldigend.

Dit systeem heeft echter één zwakte. Het heeft een instemmende bevolking nodig. In een democratische wereld waar deze informatie ruim verspreid zou worden zou de analyse van Toussaint's dagelijks frontpaginanieuws zijn en dat blijven tot de hele bankocratie en allen die er mee verbonden zijn, hun terechte straf hebben gekregen, tot dit door en door verdorven systeem is afgeschaft. Om die informatie weg te houden van de bevolking zijn instemmende media nodig. Die doen dat 'uitstekend'.

Je moet het niet eens zijn met de veertien voorstellen die Toussaint als mogelijke oplossingen aanbiedt. De lezer moet echter erkennen dat deze auteur zijn onderwerp door en door kent en begrijpt. Zijn voorstellen zijn niet uit de lucht gegrepen.

Wat nu gebeurt is een moreel abjecte operatie die de democratie van haar inhoud berooft. Deze bankocratie berooft de maatschappij systematisch van de middelen om een samenleving te behouden of op te bouwen die er voor iedereen is. Alle hard bevochten sociale rechten sinds de Tweede Wereldoorlog worden geviseerd.

Wie het boek uit heeft kan niet anders dan diepe verontwaardiging voelen, niet alleen over de morele verdorvenheid van dit systeem, maar even goed over de passiviteit en instemming van de politieke elite en de media, die deze informatie zo goed als compleet negeren. Een geïnformeerde bevolking zou dit nooit aanvaarden.

'Bancocracy' is de Engelse vertaling van het Franstalige 'Bancocratie' dat in 2014 verscheen. Bancocracy werd uitgebracht in juni 2015. Het boek kan gratis worden gedownload. Wie de organisatie Comité pour l'Annulation de la Dette du Tiers Monder (CADTM-Comité voor de afschaffing van de schuld van de Derde Wereld) wil steunen kan het boek ook in druk aankopen. Zie deze link voor het e-boek of voor het bestellen van het boek.

reageer

9 reacties

  • door Vredesduif op donderdag 31 december 2015

    Eigenaardige, maar voorspelbare interpretatie van de gebeurtenissen. Ik ga zeker niet ontkennen dat banken zich met onfrisse praktijken hebben bezig gehouden, en van mij mogen de verantwoordelijken harder aangepakt worden. Maar dat laatste impliceert ook dat politiek en middenveld niet vrijuit gaan. Het is maar al te makkelijk alle schuld te schuiven in de schoenen van de banken. De twee banken die ons, de belastingbetalers, het meeste geld gaan kosten zijn nu net de twee banken waar de politiek en het middenveld het meest in de pap te brokken hadden. Het vroegere ACW mag nog steeds zeer dankbaar zijn dat "the powers that be" een parlementaire onderzoekscommissie hebben kunnen vermijden in het Dexia-Arco debacle. Maar goed, met Francine Swiggers als veroorzaker én afhandelaar van het faillissement van Arco zullen de nodige potjes sowieso wel toegedekt blijven. Vervolgens wel de verliezen afwentelen op de belastingbetaler. Verliezen socialiseren, iemand? Laten we dan eens kijken naar Ethias, de bank waar het voor socialistische kopstukken goed toeven was in het bestuur (uiteraard met marktconforme beloningen, wat had je gedacht. Dan lijken toplonen ineens een minder urgent probleem). Deze bank kwam op het lumineuze idee klanten te lokken met een eeuwigdurende hoge rente, i.e. de First-rekeningen. Omdat de toenmalige regering de bank van de socialistische zuil uiteraard niet wou verpatsen aan de Fransen, zoals helaas met een andere bank wel is gebeurd, was er geen andere optie dan nationalisatie. Met als gevolg dat de First-rekeninghouders nu nog steeds genieten van een in deze tijden absurd hoge rente, gesponsord door de belastingbetaler. Verliezen socialiseren, iemand? In de crisis van 2008 hebben er velen boter op het hoofd, like it or not.

  • door Carlos Pauwels op donderdag 31 december 2015

    Ongetwijfeld een interessant boek. In 2008 en de periode daarvoor zijn inderdaad onverantwoorde risico"s genomen en sommigen wisten héél goed dat dat vroeg of laat moest en zou crashen. Ik herinner mij een interview met de CEO van Rabobank die uitgenodigd was in de VSA om hem te leren hoe men véél geld kon verdienen. Hij is niet in het systeem gestapt wegens te gevaarlijk. Onze banken, onze VVSG en veel gemeenten zijn er wel ingestapt, ook de ARCO affaire, Ethias en Dexia maakt daar deel van uit. In de VSA kon men bij manier van spreken een hypothecaire lening krijgen op elke hoek van de straat, zelfs als men die niet kom terug betalen. Het vastgoed vormde een bubbel die uiteen spatte, mensen werden uit hun huis gezet, het vastgoed crashte en de banken stonden op failliet gaan. Enkele grote kleppers hebben er inderdaad het leven bij ingeschoten. De crisis verspreidde zich vliegensvlug, ook tot bij ons. Alles was één kluwen. Onze banken hadden het spelletje (Russische roulette) meegespeeld en gingen er mee aan ten onder. En dan had men de keuze: de banken redden met belastinggeld, wat men gedaan heeft en wat véél kritiek gekregen heeft, of de banken laten failliet gaan (hun verdiende loon volgens sommigen). Had men dat laatste gedaan dan waren de spaarders al hun geld kwijt. Zij die aandelen van bedrijven (geen banken) of obligaties hadden, niet. Die zouden de rekening achteraf gepresenteerd krijgen (ineen storten economie). Ik neem aan dat het land dan te klein zou geweest zijn. Dus, de redding van de banken door de belastingbetaler was de enige logische keuze. KBC heeft het geld waarmee het gered is ondertussen terug betaald of staat op het punt het restant terug te betalen. Dat vele bankiers (nog) niet gestraft zijn vind ook ik niet kunnen. (vervolg hier onder).

  • door Carlos Pauwels op donderdag 31 december 2015

    Ook de openbare schuld wordt besproken in het boek en wordt een transfer genoemd van arm naar rijk. Onrechtstreeks kan dat kloppen. Maar werk die schuld maar eens weg. Die van ons is weer aan het stijgen en ons begrotingstekort krijgen we ook niet geregeld alhoewel onze economie het niet zo slecht doet. De schuld op orde krijgen lukt in geen honderd jaar. De schuld afbouwen moet met verstand gebeuren of onze economie crasht met alle negatieve gevolgen voor o.a. onze sociale zekerheid. Er wordt in het boek gezegd dat de banken gered zijn zonder voorwaarden. Dat klopt niet. De kans op herhaling is nu duidelijk kleiner dan in de periode vóór 2008. Of de voorwaarden streng genoeg zijn is een ander verhaal. Er wordt ook uitgehaald naar de manier waarop Griekenland behandeld wordt. Griekenland vergelijken met de redding van de banken is niet relevant. Dat is een héél ander verhaal. Hier bestaat het gevaar van een kettingreactie waar niemand beter van wordt. En ook de Griekse banken werden gered en daar mogen ze daar héél blij om zijn (hun spaargeld). Er wordt ook betreurd dat de bevolking niet beter wordt betrokken in het verhaal en dat het dan niet zou gebeurd zijn. Doet me denken aan dat ander artikel van vandaag over Brazilië. Partijen die zogezegd van en voor het volk zijn, zijn ook niet zonder zonde en ik bedoel corruptie (en dat is zelfs een doodzonde). En dat is even erg of erger dan het onverantwoord gedrag van de banken. omdat de bevolking hun vertrouwen hebben gegeven aan die partijen en er alle heil van verwachten.

  • door Roland Horvath op vrijdag 1 januari 2016

    Neoliberalisme, fascisme, corpocratie, bancocratie, 4 synoniemen. De Grote Multinationale Ondernemingen GMO regeren is de kern eigenschap, de andere volgen daar uit. De 4 zijn de ziekte van kapitalisme: Alle macht en inkomen aan de 0,01 procent.

    Behalve dividenden moeten de betalingen minimaal zijn: Ten 1e bedrijfslasten zoals lonen en sociale bijdragen en ten 2e investeringen. Winst op korte termijn en super armoede voor de 99 procent. De economie heeft geen maatschappelijke taak meer, de klantenkring is nog de grootaandeelhouders en enkele knechten. Een aberratie door een absolute opvatting van de notie private eigendom.

    Het artikel geeft de oplossing: Meegaande politici en media. Beslissingen worden inhoudelijk genomen door de GMO maar er is nog een formele beslissing nodig van politici.

    De media: kranten, radio, TV moeten gesocialiseerd worden: Alle bij een medium betrokkenen: Aandeelhouders- leveranciers- werknemers- klanten- overheid- omwonenden moeten altijd relevant zeggenschap en beslissingsrecht hebben. Hoe dat meebeslissen moet georganiseerd worden, zal de praktijk uitwijzen.

    De EU staatsstructuur is al 57 jaar een gedrocht. Zonder dat te veranderen, te normaliseren zal het niet lukken. De Raad: 4 rechtstreeks verkozenen per lidstaat, meer dan 100 personen. In plaats van dat kleine uit slechts 28 leden bestaande, in het geheim en bij nacht en ontij vergaderende, in 28 landen verdeelde, nationaal en nationalistisch denkende, door Duitsland en de GMO gedomineerde groepje. De Commissie moet voortkomen uit een ideologische meerderheid in Raad en Parlement zoals dat in de 28 lidstaten gebeurt. De burgers stemmen elk jaar een vertrouwensvotum. Als er geen meerderheid is voor het beleid, dan verkiezingen voor Raad en Parlement. Meestal zal er vertrouwen zijn.

  • door Didier op vrijdag 1 januari 2016

    Een voltreffer, bedankt.

    “Dit systeem heeft een instemmende bevolking nodig. In een democratische wereld waar deze informatie ruim verspreid zou worden, zou de analyse van Toussaint dagelijks frontpaginanieuws zijn en dat blijven tot de hele bankocratie en allen die er mee verbonden zijn, hun terechte straf hebben gekregen, tot dit door en door verdorven systeem is afgeschaft.”

    Leven we in een democratie? Niet dus. Dit inzicht bestaat al langer, maar het doet goed dat af en toe wetenschappelijk onderbouwd te zien. De grote meerderheid laat zich echter in slaap houden door de gefilterde info die onze ‘vrije’ nieuwszenders en ‘kwaliteits’-kranten dagelijks serveren.

    Ter info:

    Vandaag treedt een nieuw bail-in system in werking voor alle Europese banken. Het is gebaseerd op de Cyprus bank bail-ins die we enkele jaren geleden zagen. Toen werd iedereen met meer dan 100,000 euro’s op de rekening beroofd om de banken te redden. Exact dezelfde principes worden nu van toepassing in geheel Europa. Men zegt dat degenen met minder dan 100,000 euro’s veilig zullen zijn, maar de kleine lettertjes zeggen dat die drempel “aangepast kan worden”.

    Ter herinnering:

    Feit 1: het complete globale financiële systeem staat op de rand van de afgrond.

    Feit 2: we worden geregeerd door een to-big-to-fail-to-big-to-jail-elite die slechts drie ‘normen en waarden’ kent: hebzucht, hebzucht en hebzucht.

    Feit 3: we worden bij klaarlichte dag op immense schaal bestolen, terwijl de media doelbewust zwijgen.

    Feit 4: het vuurwerk op de Grote Markt werd afgeschaft om het gevoel van het bestaan van een (artificieel gecreëerde) vijand, die de echte vijand moet maskeren, levendig te houden.

    Feit 5: het afgeschafte vuurwerk kon de pret niet drukken.

    Aan allen een voorspoedig nieuwjaar gewenst

    • door Carlos Pauwels op zaterdag 2 januari 2016

      Hallo Didier. In verband met de bail-in waarover u het hebt heb ik een blijkbaar te moeilijke vraag gesteld aan de bank waar ik klant ben. Het antwoord blijft (voorlopig?) uit. Ik ben dus nog steeds in blijde verwachting en na de (eventuele?) bevalling laat ik u weten of het een jongen of een meisje werd. En ik deel uw bedenkingen bij het systeem. Ik lees een variatie van berichten erover, gaande van optimisme tot pessimisme en alles ertussenin. Maar ik ben overtuigd dat wij niet kunnen zonder goed werkende (ik herhaal: goed werkende) banken. En daar is niets mis mee. Ook van mij aan u en alle anderen de beste wensen voor 2016 en erna.

      • door Didier op zondag 3 januari 2016

        Dag Carlos. Wat je daar schrijft is uiteraard de kern van de zaak: in hoeverre zijn banken “goedwerkend”? Anders geformuleerd: in welke mate zijn banken er ten dienste van de samenleving of ten dienste van zichzelf? Iemand met kennis terzake zei daar het volgende over:

        “Het is maar goed dat het volk ons bank- en monetair systeem niet begrijpt, want als het dat wel zou begrijpen, denk ik dat er voor morgenvroeg een revolutie uitbreekt." (Henry Ford)

  • door Jan Willems op zondag 3 januari 2016

    Aanbevolen aan iedereen die van goede wil is. Zoals Brigitte Van Gerven in haar reactie op de recensie van de ‘Kleine Piketty’ hier vorig jaar schreef (10 februari): “Een discussie zou altijd eerst over feiten moeten gaan, want feiten kan je niet wegredeneren. Pas als we het eens zijn over de feiten kan je een ideologische discussie voeren, en je afvragen hoe we moeten omgaan met die feiten.”

    • door JohanGroenroot op maandag 4 januari 2016

      Er zijn nog nooit zoveel data beschikbaar geweest als nu. De manier waarop gegevens bewerkt worden vertrekt vanuit een bepaalde ideologie vertaald in geavanceerde analysetechnieken gekoppeld aan grote hoeveelheden data. Hierdoor is het mogelijk voorheen onbekende informatie of inductieve kennis terug te vinden. De uitgangspunten van deze technieken zijn altijd ideologisch getint anders ben je maar wat aan het goochelen.

Lees alle reacties