about
Toon menu
Opinie

Vluchtelingen houden ons een spiegel voor waarin we weigeren te kijken

De zogenaamde 'vluchtelingencrisis' is hier om te blijven. Hogere muren en scherpere prikkeldraad zullen geen soelaas brengen zolang we ons niet buigen over de structurele problemen en uitdagingen waar we voor staan.
donderdag 27 augustus 2015

Oorlogsvluchtelingen die het open veld inlopen, weg van agenten die hen bestoken met flashgranaten en traangas. Gezinnen met wenende kinderen die langs een met afval bezaaide spoorberm dagenlang zitten wachten. Honderden mensen die tegelijk hekken bestormen. Hongerigen die elkaar te lijf gaan tijdens voedselbedelingen. Lijken die in het azuurblauwe water van de Middellandse Zee drijven.

Het zijn harde beelden waarmee we het voorbije jaar geconfronteerd werden. Beelden die aan het netvlies blijven plakken, die het geweten een stamp geven.

Politici en media nemen het woord vluchtelingen'crisis' in de mond. Daarmee insinuerend dat de toestroom van vluchtelingen een plotse en onvoorziene uitzonderingstoestand is. Een noodsituatie waarvoor we snel noodoplossingen moeten verzinnen. Maar de zogenaamde uitzondering zal de regel worden in deze eeuw. De beelden die we de voorbije maanden zagen, zullen we blijven zien. Het nodeloze lijden zal blijven plaatsvinden – tenminste, als er niets verandert.

De westerse wereld vertoeft in een pijnlijke illusie, een sprookjeswereld. Het sprookje gaat ongeveer als volgt: we gooien markten open, doen er alles aan om diensten en goederen zo vrij mogelijk te laten circuleren en kapitaal flitst de wereld rond. In naam van vrijheid en gelijkheid smijten we bommen op de halve wereld en laten oorlogen oogluikend gedijen. We houden globale ongelijkheid in stand en ruilen een leefbare wereld in voor economische groei. Maar tegelijk verwachten we dat alles peis en vree zal blijven in onze contreien. Dat al die, doorgaans door ons veroorzaakte, ellende van elders nooit onze richting zal uitkomen. En we snappen maar niet waarom sommigen razend zijn op de politiek van westerse mogendheden.

De vluchtelingen aan de Europese buitengrenzen houden ons een spiegel voor waarin we weigeren te kijken. Omdat het beeld in die spiegel haaks staat op ons dominante, westerse zelfbeeld. Wie durft het woord vrijheid zonder aarzelen in de mond te nemen in de nabijheid van een gesloten asielcentrum? Wie kan “Alle Menschen werden Brüder” neurieën naast een messcherp hek van prikkeldraad en bewakingscamera's. Wie kan het nog over de superioriteit van de liberale democratie hebben, nadat we landen in puin bombardeerden in naam van diezelfde liberale democratie en vervolgens de vluchtelingen uit die landen weigeren op te vangen?

Zolang we oorlogen laten gedijen, globale ongelijkheid niet aanpakken en ons niet realiseren dat klimaatverandering (die vooral zuiderse landen treft) het voornaamste probleem van deze eeuw is, zullen we blijven kampen met grote vluchtelingenstromen. Als we de illusie blijven in stand houden dat we die die stromen kunnen controleren of buitenhouden, dan kan dat enkel uitmonden in meer geweld ten aanzien van zij die op zoek zijn naar een beter leven.

Flashgranaten, traangas, prikkeldraad zijn vanuit dat opzicht nog maar een begin. Verscheidene Oost-Europese landen kondigden onlangs aan enkel nog christelijke vluchtelingen te willen opvangen. In Duitsland waren er dit jaar reeds meer dan 200 aanslagen tegen vluchtelingencentra. In hetzelfde land protesteerden afgelopen winter tienduizenden mensen tegen de “islamisering van het avondland”, scanderend 'Wir sind das Volk'. Het zijn soms erg donkere wolken die samenpakken boven Europa. Willen we die richting uit? Wordt dat de eenentwintigste eeuw?

Hoe zullen historici binnen honderd jaar terugkijken op deze tijd? Ze zullen vermoedelijk een schizofrene wereld zien. Eén waarin westerse politici een discours verspreiden dat volledig losstaat van de werkelijkheid en waarin geweigerd wordt om de meest dringende problemen nog maar te benoemen, laat staan op te lossen. Ze zullen machthebbers zien die zich vastklampen aan een tanend electoraat en de verkruimelende institutie van de natiestaat. Ze zullen bewindsvoerders en vergeten intellectuelen zien die denken in termen van afgebakende volkeren, landen en culturen terwijl de wereld reeds lang een  cross-cultureel netwerk was geworden: gelaagd, complex en pluriform.

Maar historici zullen misschien ook iets anders zien. Iets wat in de toekomst enkel sterker zou worden, en uiteindelijk de komst van een nieuw soort wereld aankondigde. In België bijvoorbeeld zetten burgers een heel netwerk op om spullen te leveren aan vluchtelingen die in Calais bivakkeerden nabij de kanaaltunnel. Dat netwerk kreeg in geen tijd vorm via sociale media. Het nieuws ging viraal. Een overvloed aan spullen werd ingezameld.

Het waren burgers die doorhadden dat ze niet langer moesten wachten, naar boven kijken of om toestemming moesten vragen om te kunnen handelen. Burgers die buiten staten en grenzen om handelden, net zoals die vluchtelingen die ze gingen helpen. Ze hadden door dat ze zichzelf eigenlijk veel efficiënter konden organiseren dan de overheid. Huizen werden opengesteld, gebouwen gekraakt, voedsel bedeeld en solidariteit werd netwerkgewijs vormgegeven.

En wanneer de historici verder zoeken in de gigantische internetarchieven van het begin van de eenentwintigste eeuw, dan zullen ze zien dat dit niet alleen in België gebeurde, maar in haast ieder Europees land. Terwijl machthebbers talmden in cynische besluitloosheid, werd van onderuit een vorm van grenzeloze solidariteit heruitgevonden.

Het is die geschiedenis waarvan ik hoop dat onze kleinkinderen ze zullen lezen. Maar het zal aan ons zijn om ze te maken.

Deze nieuwssite is niet-commercieel, onafhankelijk en 100% gratis dankzij uw steun. We rekenen op uw fair share. Maandelijks, Jaarlijks, Eenmalig. Giften vanaf 40 euro zijn fiscaal aftrekbaar.

reacties

15 reacties

  • door spacemonkey op donderdag 27 augustus 2015

    Ik kan mij kwaad maken in dit soort van artikel(en). Omdat het stilaan om eenzijdige prietpraat begint te gaan.

    Via de 21ste eeuw evolueren we naar de hoog(?) technologische middeleeuwen en voor de protagonisten + idiote aanhangers van dit model, is dit vluchtelingen probleem slechts een vervelend bijproduct , basta.

    Het betreft geen exclusief Westers probleem en is een rechtstreeks gevolg van o.a overbevolking en de Neoliberale wind die over een steeds schraler wordende planeet waait.

    Ergens in of naartoe vluchten is pure zinsbegoocheling. Drank, drugs, cocooning, en ook dit vluchten zijn tijdelijke excursies uit een harde realiteit. Die realiteit is en wordt niet enkel door het Westen veroorzaakt, maar ook door (onmenselijke meer primitieve karakteristieken) die bepaalde volkeren en culturen *eigen* zijn.

    In zowat heel de wereld is openlijke corruptie en geweld als oplossing een dag dagelijks ding. Gaande van de USA (Westen) over Afrika, Zuid Amerika en grote delen van Azië.

    Natuurlijk wordt er anno 2015 geweld gebruikt op de wereld maar dat is inherent aan het mensDOM eigen. In Tibet en Nepal zijn het Chinezen ! Op veel andere plaatsen lokale stammen of plaatselijke potentaten, daar zit Europa nog het Westen voor geen lap tussen.

    De Neoliberale prutsers liggen aan de basis van wat we nu zien. Lange termijn visie, planning, inschatting + investeren in mensen voorkomen of beperken schade/impact van fenomenen als dit. Europa verkiest het Belgisch overlegmodel. Oeverloos lullen de feiten achterna lopen, en op amateuristische wijze *voorlopig* de lekken dichten.

    Dit is dweilen met de kraan open en dankzij de flauwekul van globalisatie, geen louter Westers maar een planetair probleem geworden. Blijkbaar ontgaat dat de auteur.

    • door sam vanderleyden op vrijdag 28 augustus 2015

      Dag SpaceMonkey, Je zit de neoliberale ideologie als donkere drijvende macht in een kapitalistisch globaal model dat al deze miserie teweeg brengt. En daarme eb nik het eens. Andrzijds ontwaar ik een enorm negatioeve blik op de toekomst en het verouwen in de mesnheid is bij jou volledig weg. Je benoemt het het mensDOM alsof dit een vaststaand biologisch statisch gegeven is. OOk dit is een religieuze benadering van het concept mens. Dit percipieer ik als een fatalistische, defaitistische houden tov de toekomst van de mensheid. Dat betreur ik want ik denk dat vertrouwen in de positieve eigenschappen van de mens, het geloof in de mens als maakbare entiteit essentiele eigenschappen zijn om eender welk positief toekomstmodel te kunnen beschouwen. Akkoord?

  • door Wim D op vrijdag 28 augustus 2015

    Prachtig opiniestuk van Thomas Decreus.

    Hoe cynisch zijn we intussen niet geworden in West-Europa, was de bedenking die spontaan bij me opwelde toen staatssecretaris voor Asiel en Migratie Theo Francken (NVA) in Terzake aankondigde dat hij elke Belgische gemeente zou vragen om één (1) vluchtelingengezin te huisvesten. Ik twijfel niet aan de goede bedoelingen van de staatsecretaris, maar in schril contrast met zijn zeer bescheiden oproep worden we elke dag in de journaals geconfronteerd met beelden van honderden, zo niet duizenden, vluchtende gezinnen. Soms met nog kleine kinderen, in humanitair erbarmelijke omstandigheden, op tocht doorheen Griekenland, Macedonië, Servië en Hongarije, op weg naar West-Europa. “Er is geen draagvlak bij de bevolking” (voor meer opvang), hoor je dan van Theo Francken en andere (lokale) politici, als rechtvaardiging om toch maar geen al te grote hoeveelheid vluchtelingen te moeten opvangen in België of in hun gemeente. Wel, heren politici, schop uw burgers dan een geweten en creëer een draagvlak bij jullie bevolking. Jullie waren immers zo goed in het creëren van draagvlakken bij de bevolking bij andere gelegenheden, bijvoorbeeld om langer te moeten werken…. Toch vermoed ik dat het met dat draagvlak bij de Europese bevolking nog niet zo slecht is gesteld, en in elk geval beter dan met de moed van de meeste politici en hun angst voor het oordeel van de kiezer. Laten we als individuele burger, samen met de reeds actieve middenveldorganisaties, dan ook massaal kiezen voor een “Hesseliaanse” verontwaardiging en dito engagement in deze humanitaire crisis. Tegen het heersende defaitisme en extreem-rechtse stemmingmakerij in, en in overeenstemming met de waarden waar de Europese cultuur zich zo graag en vaak op beroept.

    • door jempi op vrijdag 28 augustus 2015

      Ik voel me geenszins verontwaardigd. Door heel deze vluchtelingenproblematiek komt onze maatschappij met haar sociale voorzieningen hevig onder druk te staan. Heel deze sociale verworvenheden waar onze ouders en grootouders hard voor hebben moeten werken en die nu in versneld tempo worden afgebouwd. Voor onze kinderen en kleinkinderen gaat het nooit meer worden wat het nu is. Daarom moeten we alle democratische middelen aanwenden om onze verzorgingsmaatschappij te houden gelijk ze nu is, voor onze eigen mensen. Niets houdt u tegen om op eigen kosten een vluchtelingengezin op te vangen in uw eigen woning.

      • door sam vanderleyden op vrijdag 28 augustus 2015

        .... en wat houdt u tegen?

        • door jempi op maandag 31 augustus 2015

          Als u eens veel tijd hebt, dan zal ik vertellen wat me tegenhoudt. In de jaren '90 hebben mijn gezin en ik thuis verschillende illegalen opgevangen, totdat dit volk alle regels van mijn gastvrijheid aan hun laars lapte, en ook in ons 'netwerk'. Dus zwijg me van multicul, als realist geloof ik hier al een hele tijd niet meer in.

          • door sam vanderleyden op maandag 31 augustus 2015

            Ik kan rapper lezen dan schrijven. Dus al u eens tijd hebt mag u eens 1800 tekens "tijd" spenderen aan uw verhaal. Het lezen kost me alleszinds veel minder tijd... ps. u kan in delen werken desnoods x maal 1800 karakters. Go!

      • door Wim D op zaterdag 29 augustus 2015

        Dat bedoel ik nou net met cynisme.... geen greintje medeleven meer met het lot van andere mensen, alleen ikke, wij in het Westen, wij in Europa en onze kinderen en kleinkinderen. De rest , tegenwoordig vooral op de vlucht voor de oorlog, kan de pot op ??? Overigens denk ik dat er veel en veel bedreigender factoren zijn die onze welvaartstaat ondermijnen dan het vluchtelingenprobleem. Zoals de sociale afbraak die bepaalde partijen en strekkingen in onze maatschappij al aan het uitvoeren zijn, met of zonder vluchtelingenopvang.....

        • door jempi op zaterdag 29 augustus 2015

          Mijn medeleven gaat uit naar onze eigen gepensioneerden die met een habbekrats moeten rondkomen, die zelfs met hun pensioen niet kunnen voorzien in de elementairste basisvoorzieningen. Mijn medeleven gaat uit naar een groot deel mindervaliden die op een wachtlijst staan. Mijn medeleven gaat uit de zorgsector die schreeuwt om extra personeel. En mijn medeleven gaat uit naar onze eigen mensen die een groot van hun loon moeten afstaan om heel dit sociaal systeem in stand te stand. Dus zwijg me aub van ikke, ikke, ikke.

          • door sam vanderleyden op maandag 31 augustus 2015

            ken je ook de "AND" functie al? Je zit precies in de dwang van de "OR" functie. Maar ik begrijp vanwaar die dwang komt. Er zit namelijk een blinde vlek. Zijnde het onbesef van de hoeveelheid opgepotte waarde, geld, en andere kapitaalvormen die bij onze eigen spreekwoordelijke 1% ligt te wachten op een lucratieve maatschappelijk volstrekt nutteloze investering. Allé hop... verbreedt je veld eens!

  • door Otato op vrijdag 28 augustus 2015

    We,we, we, we ( het westen, Europa is eigenlijk de schuld ) lees ik. Zal het niet ook aan hun cultuur en religie liggen dat ze ''Failure'' landen zijn geworden. Dat koloniale schuldgevoel moeten ''we'' eens af! en een duidelijk standpunt maken voor een ieder. Dat helpt hen en ons meer.

    • door sam vanderleyden op vrijdag 28 augustus 2015

      Wel otato, hadden we reeds 400 jaar geleden met onze poten van Afrika en Azie gebeleven en sindsdien niet gestaag dat content uitgeroofd en verstoken van hun eigen weg, dan hadden we heden ten dag niet zulke vluchtelingenstromen. Beseft u trouwens dat meer dan 90% van de vluchteling binnen de kringen van de eigen buurlanden blijft, omdat ze gewoon zelf niet verder geraken? Uw taal getigt zelfs van een misplaatse arrogantie en superioriteitsgevoel waar destijd ook een bepaald snorretje heel veel garen uit heeft kunnen spinnen...

      • door ria aerts op zaterdag 29 augustus 2015

        Juist, walgelijk hoe deze situatie wordt uitgebuit. Zo worden mensen opgezet tegen deze oorlogsvluchtelingen door halve waarheden rond te strooien. Populair is de 4.000 euro per maand die ze zouden ontvangen. In feite gaat het om werkingskosten van de OCMW's die voor opvang zorgen. De echte schuldigen voor deze crisis blijven buiten schot, nl. degenen die deze oorlogen in gang hebben gezet: the coalition of the killing. Precies deze Europese landen willen ook niet dat er een georganiseerde opvang komt, wel muren bouwen en grenzen sluiten. Voor oorlogsvluchtelingen weliswaar. De vrachtwagens mogen ongehinderd in onophoudelijke karavanen over onze wegen denderen, doden en gewonden achterlatend. Zo is het toch niet? Elke dag opnieuw, ter ere van de god van het winstbejag. Nu heel Noord-Afrika stilaan ontwricht raakt, kan de destabilisatie van Zuid-Europa beginnen. Want zolang er geen georganiseerde, humane opvang komt loert chaos om de hoek. Alleen al in Libanon zitten 1,2 mio oorlogsvluchtelingen in kampen, en in Jordanië, en in.... En ja, ze zijn allemaal op komst.

        • door Toondw op maandag 31 augustus 2015

          In het midden-oosten bestaan waarschijnlijk geen spiegels...enkel paleizen??

          • door Ina Roelants op woensdag 30 september 2015

            Ik lees het artikel nu pas: dank, zeer goed geschreven, zeer accuraat. Ik publiceer zelf in Community en onderteken met mijn naam. Wat mij opvalt is dat de reacties die negatief of aanvallend zijn onder schuilnamen gepubliceerd worden: het is een vaststelling, niet meer dan dat, maar het stemt wél tot nadenken... angst, beste 'anoniemen', is de slechtste raadgever! Spreek voluit, wees open en neem actie of zwijg en onderwerp u?

          Het is niet langer mogelijk om te reageren.

Lees alle reacties