Deze nieuwssite is niet-commercieel, onafhankelijk en 100% gratis dankzij uw steun. We rekenen op uw fair share. Maandelijks, Jaarlijks, Eenmalig. Giften vanaf 40 euro zijn fiscaal aftrekbaar.

Ja, ik wil steunen

Sluit dit venster

about
Toon menu
Opinie

Alleen pan-Europese solidariteit kan Griekenland en Europa redden

De juiste datum voor de Griekse verkiezingen is nog niet bekend, maar de Eurogroep is er gerust in. Democratische verkiezingen veranderen niets. Syriza, de partij van eerste minister Alexis Tsipras, ondergaat zijn eerste afscheuring maar Tsipras gokt op zijn persoonlijke populariteit. Dat zal niet voldoende zijn. Dit redt de Griekse bevolking nooit alleen.
dinsdag 25 augustus 2015

Regeringsleiders van de Eurogroep zijn verbolgen over de beslissing van Alexis Tsipras om ontslag te nemen. Volgens hen moest hij gewoon de goedgekeurde akkoorden verder uitvoeren. Die werden weliswaar goedgekeurd met een ruime meerderheid in het Griekse parlement, maar dat kon alleen omdat de oppositiepartijen, op het extreem-rechtse Gouden Dageraad na, het akkoord mee goedkeurden.

Tsipras had geen meerderheid van stemmen meer in eigen rangen, een situatie die in ieder ander land tot ontslag van de regering leidt. Dat een aantal landen daar nu moeilijk over doet is hypocriet. Zij zouden immers net hetzelfde doen.

De beste stuurlui staan aan wal

Over de keuzes die Tsipras en zijn regering maakten de voorbije weken, vooral sinds het referendum van 5 juli, werden talloze artikels, analyses, opinies en commentaren geschreven. Die gaan van volledig begrip en instemming met de keuzes die Tsipras sindsdien heeft gemaakt - gezien de onmogelijke situatie waarin Griekenland zich bevond - tot totaal onbegrip over wat 'verraad' aan het Griekse volk wordt genoemd, na het resultaat van het referendum (en allerlei stellingnames tussen deze twee extremen in).

Heel wat analyses aan beide kanten van dit spectrum gaan uit van een ernstige bezorgdheid om het Griekse volk en om de gevolgen die dit voor de rest van de EU heeft. Een aantal andere analyses vertrekt van kwade trouw, van het eeuwige gelijk en de dogmatische evidentie van de beste stuurlui die eeuwig aan wal staan.

Onbekend terrein

Elke eerlijke commentator moet toegeven dat wat in Griekenland gebeurt onbekend terrein is en dat eender welk advies vrijblijvend is, omdat het gewoon niet te vatten valt wat er dan wel gedaan zou moeten worden. Het Griekse drama is dat niemand de aanpak van Tsipras van harte kan goedkeuren, maar evenmin kan zeggen wat hij dan wel had moeten doen. Deze man wordt immers niet gedreven door machtswellust of machtsbehoud, maar door een eerlijke wens om het beste te willen doen, in de gegeven omstandigheden. 

Welk alternatief biedt hij het Griekse volk mocht hij nu de strijd opgeven en alle verantwoordelijkheid van zich af zou schuiven? De verstarde dogmatici van de communistische KKE, de fascisten van Gouden Dageraad of de oude krokodillen van het Griekse systeem, Nieuwe Democratie en PASOK? Deze twee partijen hebben hun land onafgebroken geregeerd sinds 1974, na de val van de militaire dictatuur, tot 25 januari 2015.

Zeven maanden nog maar

Inderdaad, het is nog maar zeven maanden geleden dat deze twee partijen de lakens uitdeelden in Griekenland. Zij zijn het die van hun land een door oligarchen leeggevreten karkas maakten. Zij zijn het ook die sinds 2010 de voorwaarden van het eerste en het tweede memorandum van de Eurogroep zonder de minste poging tot inspraak hebben aanvaard en uitgevoerd. Dat deden zij zoals ze steeds aan politiek deden: met veel retorisch doen alsof, zonder structurele aanpak, terwijl de oligarchen en hun media ongemoeid werden gelaten. Daar werden ze door de Eurogroep nooit hard over aangepakt.

Het is pas toen het linkse Syriza met een openlijk anti-austeriteitsprogramma de verkiezingen won dat de Eurogroep zijn baarlijke duivels losliet. Nu moest het plots gedaan zijn met de halfslachtige maatregelen. Dat die harde aanpak samenvalt met de verkiezingsoverwinning van Syriza, is geen toeval.

Waarom die tactische verharding? Het was de Eurogroep nooit echt te doen om het redden van een EU-lidstaat in de problemen. Dat deze blinde razernij om de Griekse staat te ontmantelen niet zal leiden tot een economisch herstel stelt immers zelfs het IMF vast in zijn eigen analyse van de Griekse schuld. Wie gaat graven naar de werkelijke motieven ziet dus geen tactische ommezwaai, maar enkel een versnelling.

Een succes voor wie?

Gemeten aan de resultaten is het besparingsbeleid – een omfloerste term, in feite is dit een exclusief sociaal inleveringsbeleid – voor de gewone bevolking een complete ramp. Voor de spreekwoordelijke 'één procent' is het ondertussen fantastisch.

Wat 'strenge en noodzakelijke besparing' ('austeriteit') wordt genoemd door de voorstanders is in feite een gigantische herverdelingsoperatie van de staat naar de privé-sector, meer bepaald naar de grote bedrijven.

Kleine zelfstandigen en kleine ondernemers zijn hier evenveel het slachtoffer van als gewone werknemers en loontrekkers. Dertig jaar lang werd hen het mantra ingepompt dat hun belangen gelijklopen met die grote bedrijven, maar de feiten vertellen een ander verhaal.

Austeriteit wordt met andere woorden niet gedreven door een of andere oprecht aangevoelde noodzaak om zuinig te zijn op de middelen van de staat en op het geld van de belastingbetaler, maar door een ideologische visie op de maatschappij. De staat moet als emanciperende kracht afgebouwd worden.

Een ideologie die niet als ideologie wil worden gezien

Ideologie, inderdaad, daar gaat dit over. Tijdens de debatten in het Nederlandse parlement over het derde schuldakkoord voor Griekenland bekloeg minister van financiën Jeroen Dijsselbloem (PvdA) er zich over dat Grieks (voormalig) minister van financiën Yanis Varoufakis urenlang zat te verspelen met ideologische gekraam tijdens de onderhandelingen, terwijl hij zelf alleen maar 'terzake' wou blijven, het noodzakelijke doen, tot actie overgaan etc.

Het neoliberalisme waar Dijsselbloem symbool voor staat is de eerste ideologie die zijn eigen bestaan ontkent. Dat doet deze ideologie omdat zij de eerste in de geschiedenis is die weet dat zij nooit populair zal en kan zijn - dat niet eens probeert - en zichzelf alleen kan opleggen als zij haar ware motieven verbergt.

Daarom moet Griekenland na de overwinning van Syriza op 25 januari zo hard aangepakt worden. Een discours dat radicaal ingaat tegen de evidenties van het neoliberale 'besparingsbeleid' mag geen enkele legitimiteit krijgen, laat staan democratische navolging in andere landen.

Pan-Europese solidariteit

Meer dan ooit heeft de EU daarmee zijn ware aard getoond. Dit is een reactionair economisch project dat de maatschappelijke consensus van de naoorlogse welvaartsstaat wil beëindigen en vervangen door een moderne versie van de feodale organische klassenmaatschappij. In deze omstandigheden en met deze krachtverhoudingen is het onmogelijk voor één land – laat staan het zwakste land van de EU – om daar enig verweer tegen te bieden. Daarom zijn de keuzes die Tsipras tot nog toe gemaakt heeft de enige mogelijke.

De Griekse regering onder leiding van Tsipras heeft een aantal grote verdiensten die op een heel ander vlak liggen. De voorbije zes maanden heeft zij de bewustwording over de ware aard van het Europese project, evenals de bereidheid om tot actie over te gaan, een enorme boost gegeven. Door zes maand lang weerstand te bieden aan de oekazes van de Eurogroep heeft het kleine Griekenland getoond dat verzet wel kan en legitiem is. Deze periode zal zich omzetten in concreet politiek verzet, dat zal tijd vragen, maar dat dit er aan komt is zeker. 

Dat het Griekse verhaal nu op een ondergang is uitgelopen is niet de schuld van de Griekse regering of de bevolking. Het is niet de schuld van bange winkeliers dat ze beschermingsgeld betalen aan de lokale maffia, de schuldige is de maffia. Wat men Tsipras en Varoufakis ook mag verwijten, ze hebben inderdaad fouten gemaakt, niets daarvan is van die aard om wat nu met Griekenland gebeurt in hun schoenen te schuiven.

Net als de uitslag van de verkiezingen van 25 januari en het referendum van 5 juli, zijn de komende verkiezingen onvoorspelbaar. Hoe zal de nieuwe partij van de afgescheurde Syriza-parlementairen het doen? Syriza zelf? De fascisten van Gouden Dageraad? Alleen over PASOK kan met redelijk grote zekerheid worden verwacht dat ze zal verdwijnen. De andere traditionele partij Nieuwe Democratie zal wel overleven, maar in geen geval een sterke partij worden.

Tsipras haalt zijn overtuigingskracht niet uit wat hij verwezenlijkt heeft, maar uit de manier waarop hij is ten onder gegaan. Voor de gewone Griek is hij de man die zich niet zomaar gewonnen heeft gegeven, die echt onderhandelde – niet zoals PASOK en Nieuwe Democratie, die naar Brussel kwamen om klaargestoomde teksten te ondertekenen, die de Europese ambtenaren reeds hadden opgesteld.

Hij zal met Syriza goed scoren. Syriza zal ook de parlementaire bonus van 50 zetels voor de grootste partij binnenhalen, maar of ze daarmee een parlementaire meerderheid van zetels behaalt en of Tsipras dan wel een stabiele regering kan vormen blijft echter een open vraag. Na nieuwe Griekse verkiezingen blijft het zeer waarschijnlijk dat Griekenland binnen één jaar staat waar het een maand geleden al stond, misschien zelfs nog vroeger.

Een Europese beweging

Valt er dan echt niets te doen? Een  nieuw idee dat nog weinig aandacht kreeg biedt een mogelijkheid. Yanis Varoufakis heeft al aangekondigd dat hij noch met de scheurlijst, noch met Syriza aan de verkiezingen zal deelnemen. Of hij zal deelnemen en zo ja, hoe, ligt ook nog niet vast.

Hij wil echter een Europese beweging lanceren, die over de landsgrenzen heen aan politiek gaat doen, die mensen wil motiveren in meerdere landen tegelijk. Griekenland heeft de voorbije maanden heel wat in beweging gebracht. Een pan-Europese progressieve beweging die een duidelijke alternatief biedt voor de austeriteit van de neoliberale EU kan wel degelijk het verschil maken.

Het is geen toevel dat Syriza en Podemos in Spanje recent zijn ontstaan. Het is evenmin een toeval dat Jeremy Corbyn, een onbekende backbencher, die 32 jaar lang eenzaam oppositie heeft gevoerd tegen het neoliberale beleid van zijn eigen partij, nu plots kans maakt op het voorzitterschap van Labour.

Wat in Griekenland gebeurt is een zware nederlaag voor de Griekse bevolking. Of dit een tijdelijke stap terug wordt, zal afhangen van pan-Europese solidariteit1. Gebeurt dat niet, dan is Griekenland de voorbode van wat in alle landen van de EU gaat gebeuren.

Het kan weldegelijk. Alles hangt af van de bereidheid van de progressieve krachten in Europa om de handen in elkaar te slaan en een gemeenschappelijke platform te smeden voor een ander, een beter, een sociaal Europa. Het eindresultaat is onbekend. Het alternatief, namelijk passief toekijken, is daarentegen wel bekend.

1 Het Griekse woord 'pan' staat voor 'alles, iedereen'. 'Europa' is een Griekse godin, haar naam betekent 'open gelaat'.

Deze nieuwssite is niet-commercieel, onafhankelijk en 100% gratis dankzij uw steun. We rekenen op uw fair share. Maandelijks, Jaarlijks, Eenmalig. Giften vanaf 40 euro zijn fiscaal aftrekbaar.

reacties

7 reacties

  • door Mea Moresz op dinsdag 25 augustus 2015

    'Neo-liberaal' wordt op een systeem geplakt dat toch redelijk 'sociaal' met haar eigen normen omgaat. Overschrijding van de '60%' en de '3%' procent clausules worden getolereerd. Heeft toch een keynesiaans tintje omdat overheidsschulden oplopen. Geen enkele lidstaat kent de 'zwarte nul' voor de overheidsbegroting, m.u.v. Duitsland, die dit wettelijk heeft vastgelegd. Boete's zijn tot nu toe niet uitgedeeld. Bovendien, de verkiezingen in het volatiele Griekenland dat zijn weerslag vindt in de politiek, zijn allerminst een gelopen zaak. Niemand kan garanderen wanneer het ' nieuwe Syriza' in de oppositie terecht komt, het veel te ambitieuze moderniseringspakket geflankeerd door een omstreden schuldenafbetaling, nog ondersteunt. Men zou eens moeten kijken hoe Mexico zich van haar schuldenlast ontdeed na het mislukte 'Brady plan' met instemming van het IMF waar destijds Horst Köhler de scepter zwaaide.

  • door dan maertens op dinsdag 25 augustus 2015

    Tsipras de nieuwe Eurogroep man ter plaatse...

    Als “links” in Griekenland nog iets wil betekenen voor de werkende bevolking dan zal het tegen de bezuinigingsmaatrgelen van de Troïka moeten strijden en zal daarbij steeds op de regeringsrepressie o.l.v. Tsipras botsen...

    Weinigen twijfelen eraan dat Tsipras alles in samenspraak met de Eurogroep doet en deze zijn niet verbolgen over, maar zien hun nieuwe poulain nu in tegendeel een foutloos parcours rijden... http://www.nytimes.com/2015/08/22/world/europe/alexis-tsipras-greece-syriza-popular-unity.html

    De werkende bevolking bracht Syriza aan de macht, zorgde onverwacht voor een klinkende referendumoverwinning en een in Europa sinds decennia niet meer geziene massale socio-economische mobilisatie. Maar Tsipras legde dit allemaal ONDEMOCRATISCH naast zich neer en actualiseerde het neoliberale TINA-begrip (“there is no alternative”) door het ergste bezuinigingspakket ooit te onderschrijven. En dit is “een stempel” die links helaas moeilijk te boven zal komen. In Griekenland niet, maar, zeker na wat ik hierboven lees, blijkbaar in de rest van Europa evenmin...

  • door Roland Horvath op woensdag 26 augustus 2015

    1/ Duidelijke voorstelling van zaken. Wanneer gaan de EU burgers begrijpen dat wat doorgaat voor een zinvolle politiek namelijk de besparingen en bedrijfslasten verlagingen niets anders is dan afbraak van de hele maatschappij inbegrepen de binnenlandse economie, de overheid, consumenten en KMO. Die raken in geldnood en in verval. Zogenaamd om de export te bevorderen en de waarde van de euro te behouden, wordt heel de maatschappij ontregeld in BE/EU. De werkelijke reden is dat de Grote Multinationale Ondernemingen GMO hun bedrijfslasten als lonen en sociale lasten willen minimaliseren. De EU wordt daardoor een arme en goedkope werkplaats voor de GMO met arme onderdanige werknemers zoals in de 19e eeuw.

    2/ Wanneer gaan de EU burgers inzien dat hun inkomen ook een gevolg is van de unie, dat er rijken en armen zijn en dat er een transfer nodig is van rijk naar arm door de belastingen en de Sociale Zekerheid zoals dat in elk land gebeurt. Door het feit dat de hulp in twee stappen gaat, via meerdere verdeelcentra, de hoofdsteden van de lidstaten, bestaat er daarover verwarring.

    3/ Wanneer gaan de EU burgers inzien dat de EU bestuurd wordt door gestoorde lieden die alleen de domme en leugenachtige propaganda van de GMO kunnen herhalen: Groeien- en- bloeien- door- te- snoeien. Het wordt tijd dat het EU bestuur gecontroleerd wordt ook door de burgers. Daarom: Ieder jaar stemmen de burgers een vertrouwensvotum. Is er geen meerderheid voor het beleid, dan volgen verkiezingen voor Parlement en Raad. De Raad, 4 rechtstreeks verkozenen per lidstaat om een vergadering van minimaal 100 personen. Commissie, Raad en Parlement, zelfde bevoegdheden en werking als die instellingen in de 28 lidstaten.

    • door spacemonkey op woensdag 26 augustus 2015

      Pan …hmmm in de pan gehakt worden, iets dat misschien alleen de laatste 70 j niet meer direct op grote schaal in Europa gebeurde. Herinner u ook Merkel haar opmerking (tussendoor) in het hele gedoe omtrent Gr-land. Een oorlog in Europa in niet ondenkbaar. Daar valt inderdaad iets voor te zeggen indien je wat geschiedkundig besef bezit. Investeerders, speculanten in sommige gevallen gewoon gelegaliseerd krapuul dat d.m.v. technische ontwikkelingen en smeergelddiensten, de planeet liquideren gaat.Een wiskunde talent thuis en algoritmen en statistiek, kan tot 80.000 Euro/maand verdienen, indien hij zijn talenten tot hun profijt maakt. Geef toe gewoon van de pot gerukt. De dingen die nu in Europa (2015) tegelijkertijd tot ontwikkeling komen nog nooit gezien. Het pan Europees project ging ooit van start met heel andere bedoelingen, dan tot wat dit bureaucratisch monster inmiddels uitgroeide. Brussel bewees reeds meerdere keren vrij onverschillig en incompetent te zijn, als het erop aankomt zich over menselijke dagdagelijkse problemen te buigen. Ook nu weer gaan de gewone mensen de *begrotingen* sluitend maken, en dus het gelag betalen. De ontwrichting van het nu reeds onbetaalbaar West-Eu model gaat in versneld tempo door. Percies dat waar het dit Neoliberaal Europarlementair clubje om te doen is. De arme Grieken, Italianen, Hongaren, maar ook de mensen in de straat zijn best menselijk tot nu toe. De mensen in maatpak en overvet salaris zijn dat een pak minder. Ergens daar tussenin zal de toekomst van deze regio gaan bezegeld worden. Wat helpen pot en pan als de kok niet koken kan.

  • door jan snoeckx op woensdag 26 augustus 2015

    waar maakt syriza eigenlijk het verschil ?

    Ik blijf een beetje op mijn honger zitten in verband met wat syriza de afgelopen maanden wel aan verandering heeft kunnen doorvoeren binnen de griekse maatschappij. Een regering hoeft zich niet alleen met het economische bezig te houden, er zijn nog zoveel andere maatschappelijke problemen die via nieuwe wetten kunnen worden aangepakt omdat ze (naar ik veronderstel) de laatste decenia zijn scheefgegroeid en of al dan niet bewust werden verwaarloosd door de voorgaande regeringen. Ik denk aan antidiscriminatie wetten, LBGT rechten, gehandicaptenrechten, kinderrechten, het stimuleren van solidariteitsverhogende initiatieven (vb op lokaal niveau), de strijd tegen extreem rechts, wat in verband met drugs? Maakt syriza de griekse maatschappij repressiever of toleranter? Als ik merk hoe in België een rechtse regering beetje bij beetje de instellingen omvormt en met wetten de maatschappij hoe langer hoe repressiever en intoleranter maakt dan kan een linkse regering toch juist het tegenovergestelde (beginnen) doen? of heeft de regering in Athene zelfs die speelruimte niet?

    • door ria aerts op donderdag 27 augustus 2015

      Syriza heeft alvast één precedent geschapen: als de verkiezingsbeloften niet kunnen ingelost worden, neemt de regering ontslag. Dat moet hard aangekomen zijn bij partijen die veel beloven maar niets waarmaken. Dat is de spirit voor verandering die onze democratie opnieuw in eer zal herstellen en daarom alleen al is een pan-Europese oplossing een waardevol idee. Want met de bedrieglijke oplossingen die we tot nu toe kregen komen we geen stap vooruit. Wist u dat van de laatste 86 miljard steun aan Griekenland slechts 7 miljard naar de economie is gegaan (betaling facturen van de overheid aan Griekse bedrijven) en al de rest naar (centrale) banken. Wist u dat Duitsland al 100 miljard euro heeft verdiend aan de Griekse crisis? (cijfers IPS)

      • door Carlos Pauwels op zaterdag 29 augustus 2015

        U hebt al meermaals laten blijken dat u allergisch bent aan het woord "bank". Volgens mij moet u toch eens wat meer lezen over banken, de werking ervan en de rol die ze spelen voor de spaarder, de bedrijven, de landen enz. Ook over de verplichtingen die ze moeten nakomen i.v.m. kapitaalvereisten, solvabiliteit e.d.m. Een volgende bankencrisis kunnen we missen als kiespijn. Zo heeft o.a. 2008 ons geleerd welke gevolgen dit heeft. Als bv. de Griekse banken zouden omvallen, dan valt Griekenland om en nog andere nare gevolgen. We kunnen nu eenmaal niet zonder goed werkende banken. En... de volmaaktheid is niet van deze wereld. En bedenk ook eens dat Griekenland het enige euroland is dat zó diep in de shit zit en hoe dat zou kunnen komen.

      Het is niet langer mogelijk om te reageren.

Lees alle reacties