Een nieuwssite die

reclamevrij
onafhankelijk
kritisch
en gratis is?

Dat kan!

Maar enkel dankzij jouw steun

Steun ons nu!

Ja, ik doe een gift

about
Toon menu
Opinie

De terugkeer van de vooruitgang (en de waanzin van de groei)

Open brief aan NV-A voorzitter Bart De Wever, Minister-president Geert Bourgeois, VLD partijvoorzitter Gwendolyne Rutten, rector Rik Torfs en alle andere vooruitgangsoptimisten: vooruitgang door groei is op dit moment in de geschiedenis pure, pure waanzin. De terugkeer van de vooruitgang als ideologisch kernwoord is totaal onverantwoord.
maandag 18 mei 2015

Het vooruitgangsgeloof, dat ontstond in de Verlichting en in 19de eeuw een soort basis werd voor het optimisme van de burgerij en via wereldtentoonstellingen tot en met expo ‘58 met veel poeha werd uitgedragen, had in de jaren tachtig van de vorige eeuw afgedaan. De Franse filosoof Lyotard bond de kat de bel aan en stelde vast dat de ‘grote verhalen over emancipatie en vooruitgang’ hun geloofwaardigheid hadden verloren. Er was nog wel groei en ontwikkeling, maar, zei hij, gezien alle catastrofale neveneffecten (van de Holocaust tot de atoombom, van het kolonialisme tot de opwarming van de aarde) durven we het geen vooruitgang meer noemen.   

Verhofstadt & Slangen die een neus hadden voor tijdsgeest, vonden het aangewezen om de PVV, de ‘Partij voor Vrijheid en Vooruitgang’ van zijn oubollige naam te ontdoen en een facelift te geven: de ‘Vlaamse Liberale Democraten’ waren geboren.

Bruntland probeerde de kool en de geit te sparen door het magische, maar niets zeggende concept van duurzame ontwikkeling in de plaats te stellen van de kapitalistische vooruitgangsidee. Maar duurzame ontwikkeling is een holle frase gebleken en daarbovenop nog eens een contradictie in de termen: groei en duurzaamheid zijn onverzoenbaar gebleken.

Lees er alle statistieken over CO2-uitstoot maar op na. Maar je kan ook gewoon rondkijken: als alles en iedereen, zowel producten als mensen steeds meer de wereld rondvliegen, kan dat alleen maar leiden tot meer uitstoot. Richard Branson, die zwoer dat hij de wereld van de klimaatcatastrofe zou redden, heeft zijn Virgin-vloot en dus zijn uitstoot intussen vermenigvuldigd. De luchtvaartindustrie moet groeien, zoals de auto-industrie, de olie-industrie en de verpakkingsindustrie. En natuurlijk de wapenindustrie en beveiligingsindustrie  (die doet gouden zaken: het ‘catastrofe-kapitalisme’ is in opmars). Kortom: vooruitgang door groei is onhoudbaar gebleken en duurzame ontwikkeling letterlijk een maat voor niets. 

Nu, juist nu, is plots, out of the blue, de vooruitgangidee als politiek buzzword weer helemaal terug van weggeweest. Het werd het kernwoord van de N-VA campagnes: ‘Verandering voor vooruitgang’. En ook Gwendolyn Rutten laat zich, zoals bekend (en zoals onlangs nog in De Standaard [8 mei]), niet onbetuigd in haar enthousiaste geloofsbelijdenis aan de vooruitgang. En de vrijheid natuurlijk, ‘zolang die de vrijheid van anderen niet schaadt’. Laat me niet lachen, Gwendolyn. Het is om bij te wenen: laat uw liberale mantra eens los op Monsanto of de bootvluchtelingen en je zal zien hoe hol hij klinkt.

Al dat hernieuwde vooruitgangsgeloof is naïef, en dat is een understatement. We stevenen met quasi-wetenschappelijke zekerheid af op een catastrofale opwarming van de aarde: tot 6 graden Celsius meer tegen 2100 als de CO2 uitstoot onverminderd blijft groeien. Bij 6 graden opwarming is volgens wetenschappers niets meer zeker, niet eens het overleven van de menselijke soort.

Nu, net op dit moment in de geschiedenis, juist doordat die geschiedenis wordt opgevat als vooruitgang en dus groei, zijn we zeer risicovolle diepzee-olievoorraden, erg vervuilende tar sands aan het ontginnen en schaliegas aan het aanboren. Fracking is een ramp op zich. De Duitse Energiewende wordt een maat voor niets wegens het sterk gestegen gebruik van het bruinkool voor elektriciteitsproductie. En in China rijzen de steenkoolcentrales als paddenstoelen uit de grond. Net nu we al decennia weten dat het misgaat, begint het ‘tijdperk van de extreme energie’ (in de treffende termen van Naomi Klein).  

De klimaatcatastrofe is begonnen. Maar onze politici blijven de wonderen van de groei en de vooruitgang bezingen. Ze zwaaien graag met statistieken maar blijven alle klimaatrapporten onverstoord naast zich neerleggen. Net zoals de journalisten van de economiebladzijden maar blijven schrijven alsof ze op letterlijk op een andere planeet leven. Die ‘lobotomie’ in de berichtgeving zou moeten worden aangepakt.

Zelfs de groenen blijven, in hun zoektocht naar het midden, zedig zwijgen. ‘Je moet de mensen een positief verhaal brengen’, weet je wel. Na 200 jaar optimisme misschien toch eens het geweer van schouder veranderen, nee? Ook onze goede rector Torfs heeft het nog altijd niet begrepen (DS 18 mei); hij gelooft ook nog altijd dat groei fantastisch is en herverdeling een miskleun. Hij gelooft zelfs dat nulgroei en herverdeling rampzalig zouden zijn. In zijn optimisme heeft hij duidelijk de natuur, die hij bezingt in zijn stuk, vergeten. Hooggeachte Heer Rector, Beste Rik, lees toch maar eens de rapporten van het IPCC (Of, als je durft: Naomi Klein’s This changes everything zal u uit uw slaap houden. Wedden?).

De hele politieke klasse en ook veruit de meeste academici (om van de captains of industry nog maar te zwijgen) zijn bezig aan een schandalig klimaat-negationisme, ja een schuldig verzuim van wereldhistorische proporties. Alle middelen zijn goed om hen op andere gedachten te brengen, de ‘klimaatzaak’ is er een van. Ik herhaal: alle middelen.

Vooruitgang kan vandaag de dag alleen transitie heten. Die overgang zal een radicale omslag moeten zijn om het allerergste te voorkomen. We hebben volgens wetenschappers nog een kleine tien jaar om onze CO2-uitstoot drastisch in te perken zodat we onder twee graden opwarming blijven, op zich al veel teveel.

Onderzoek aan Stanford heeft uitgewezen dat we perfect op zero CO2 kunnen overschakelen - we moeten alleen willen. We kunnen zonder kapitalisme - zal lastig zijn, want de belangen gigantisch - maar we kunnen niet zonder de biosfeer. Politici die vooruitgang door groei blijven bepleiten zijn wetenschappelijk en ethisch onverantwoord bezig. Ze hebben hun mond vol over onze kinderen en kleinkinderen (met name Minister-president Bourgeois), maar zijn minstens passief medeplichtig aan het vergiftigen van de biosfeer op massale schaal. De plotse terugkeer van de vooruitgang als politiek kernwoord is op dit moment in de geschiedenis totaal van de pot gerukt.

Aan allen: 'Open uw ogen voordat de waanzin van de groei die van uw kleinkinderen sluit!'.  

Deze nieuwssite is niet-commercieel, onafhankelijk en 100% gratis dankzij uw steun. We rekenen op uw fair share. Maandelijks, Jaarlijks, Eenmalig.

reacties

12 reacties

  • door Mia Grijp op woensdag 20 mei 2015

    Bedankt Lieven.

    • door ria aerts op woensdag 20 mei 2015

      Idem dito. Wat is vooruitgang eigenlijk? Materieel, moreel...? Als iemand dat eens zou kunnen uitleggen.

  • door Guido Peeters op woensdag 20 mei 2015

    Dag Lieven, Je slaat natuurlijk nagels met koppen maar het blijft, helaas, driewerf helaas, vechten tegen de bierkaai. Ik maak me geen illusies : geen enkele van deze media-geile politiekers zal ooit het boek van Naomi Klein lezen. Ik denk niet dat zij zich grondig informeren. En de toekomst (van hun kinderen en kleinkinderen) zal hen worst wezen. Korte-termijn-denken en herverkozen worden. Dat is de enige doelstelling. Maar we geven niet op ! De transitie zal vanonderuit komen en groeit gestaag. Kleine self-supporting-communities zullen overleven. Er is hoop. Doe zo voort .

    Guido Peeters 74130 Petit Bornand les Glières (FR)

  • door Luc Vinckx op woensdag 20 mei 2015

    We kunnen de vergelijking misschien maken met de atletiek. Daar is er gedurende jaren ook steeds vooruitgang geweest en werden er records verbeterd aan de lopende band. Maar nu is er bijna geen vooruitgang meer , of slechts heel minieme , gewoonweg omdat de mens nu eenmaal op zijn limieten botst. Af en toe zijn er wel uitschieters , maar die worden daarna ontmaskerd voor hun ongeoorloofde wijze waarop ze tot vooruitgang zijn gekomen (doping) Wel met de economie is dit juist hetzelfde , eens botsen we op onze limieten , worden onze grondstoffen schaarser en schaarser. Maar toch eist het neo-liberalisme een jaarlijkse winstreturn van 8 % en meer , wat onmogelijk is op de normale manier. Op de ongeoorloofde manier daarentegen ........

    • door Mezelf op donderdag 21 mei 2015

      De wereldbevolking neemt toe, dus als er geen groei is van de economie neemt de welvaart per persoon af. De welvaart, dat is o.a. : wonen en eten. Voorts nemen de belastingsontvangsten per inwoner dan af. Voornaamste slachtoffer : de armen, naar hen gaan immers - uiteraard - de meeste transfers . De sociale zekerheid zal ook afkalven. Ook hier zijn de zwakkeren de voornaamste slachtoffers. Ik vind het vreselijk dat sommige mensen "economische groei" verengen tot milieuproblematiek. Het zal de economische groei zijn die de dieselauto's zal vervangen door elektrische, de kerncentrales door windparken. Zoals ze ook onze steenkoolkachel vervangen heeft door een milieuvriendelijke aardgasverwarming. Zoals ze isolatie aangebracht heeft in onze woningen. ook dat is vooruitgang, wie is daar nu tegen ?

      • door Luc Vinckx op donderdag 21 mei 2015

        De wereldbevolking neemt alleen toe in de armste werelddelen en neemt af in de rijkere gedeelten. Er is nog steeds groei van de economie en zodus ook van de welvaart , maar deze komt voornamelijk terecht bij de 1% rijksten van de wereld. Groei heeft dus heel weinig te zien met welvaart per persoon , maar des te meer verwerven van kapitaal en macht van enkelingen.

        • door Mezelf op donderdag 21 mei 2015

          De bevolking in de OESO-landen - met uitzondering van Japan, waar men quasi geen migranten toelaat - neemt nog steeds toe ; door de grote toestroom van migranten. Alleen daarom moet de economie groeien. Meer monden te voeden, mensen te herbergen. Het alternatief - een nulgroei of een inkrimping - impliceert een kettingreactie, waar de rijken het minste last van zullen hebben. En dat groei iedereen ten goede komt (helaas niet iedereen in dezelfde mate) wordt bewezen door de toename van de tewerkstelling en belastingsontvangsten die er vroeg of laat op volgen . Deze volgt uiteraard niet 100 % dezelfde stijging als de economie, maar toch. Er zijn natuurlijk alternatieven voor groei ; in Griekenland kreunt iedereen onder de inkrimping van de economie.

          • door sam vanderleyden op vrijdag 22 mei 2015

            @Mezelf.. Het gaat om de verdelingsverhouding van de groei en de totale geproduceerde waarde. Het gaat om de eviolutie van die verhouding ifv de demografie.... Uw neoliberale geloofsbeleidenis laat niet toe om helder te denken hierin. Arme stakker....

      • door Chris Hermans op dinsdag 26 mei 2015

        Jouw versimpelde redenering houdt alleen maar steek wanneer je een van een uniforme rijkdomsverdeling uitgaat. In elk ander scenario heeft de gemiddelde welvaart geen enkele nood aan een toenemende groeifactor. Dit wel zo stellen is niet meer dan (zelf?)bedrog.

        Als je dit, ideologie buiten beschouwing gelaten, werkelijk niet snapt, wil ik gerust wel wat bijlessen wiskunde komen geven.

  • door Carlos Pauwels op woensdag 20 mei 2015

    Mijnheer Lieven De Cauter, ik heb een alternatief in gedachten: Terugkeer van de achteruitgang (en de waanzin van de krimp). Weg met het internet, weg met alle IT, weg met de biotechnologie, weg met ....... Terug naar de boer met zijn kar, terug naar meer handenarbeid, terug naar de zesdagen week, terug naar ...... Terug naar, ja, naar wat? Daarmee wil ik niet gezegd hebben dat we niet zorgvuldig moeten omspringen met het milieu, met de toekomstige generaties en met het welzijn van de huidige generatie. Onze welstand ziet er gemiddeld nog zo slecht niet uit.

  • door Carlos Pauwels op woensdag 20 mei 2015

    Ondertussen heb ik een artikel gelezen over hoe verkeerd we bezig zijn met het milieu. Het IMF heeft bekend gemaakt dat 5,3 biljoen USD wereldwijd aan subsidies betaald wordt aan de sector van fossiele brandstoffen, meer dan aan de gezondheidszorg. Deze subsidies houden de prijzen van steenkool, olie en gas laag en het verbruik hoog. Het aschaffen van deze subsidies zou de uitstoot van broeikasgassen kunnen verlagen met 17%. Zouden die subsidies gaan naar de bestaande en nieuwe milieuvriendelijke energiebronnen dan zou de wereld binnen 15 à 20 jaar kunnen draaien op alleen milieuvriendelijke energiebronnen, aldus het IMF. Dat is zowat het bijzonderste dat in dat artikel staat en dat sluit, voor wat het milieu betreft, aan bij een deel van bovenstaand artikel.

  • door nielsjenergensthuis op donderdag 21 mei 2015

    Al eens het blog gelezen van John Michael Greer http://thearchdruidreport.blogspot.com/ Heel herkenbaar.

Het is niet langer mogelijk om te reageren.

Lees alle reacties