Reeds acht jaar is DeWereldMorgen.be de alternatieve en kritische stem in de Vlaamse media.

Wij zijn volledig gratis en reclamevrij.

Maar dat kan enkel via uw steun.

Steun ons nu!

Ja, ik doe een gift

about
Toon menu

Brusselaars tegen nieuw verkeersplan binnenstad

De kogel is door de kerk. Het stadsbestuur in Brussel heeft besloten het Beursplein volledig autovrij te maken. Tegelijkertijd komen er vier nieuwe ondergrondse parkings in de Stad Brussel om de bereikbaarheid van de voetgangerszone te vergroten. Maar dit werkt volgens inwoners, handelaren en commerçanten enkel nog meer verkeersdrukte in de hand.
woensdag 26 november 2014

Het langverwachte mobiliteitsplan voor de Brusselse Vijfhoek is bekend. In 1998 is de heraanleg van de centrale lanen tussen De Brouckère en het Fontainasplein, het centrum van Brussel, voor het eerst aangekondigd. Nu, zestien jaar later, hebben schepen van Mobiliteit en Openbare Werken Els Ampe en burgemeester van de stad Brussel Yvan Mayeur de knoop doorgehakt: ze gaan de voetgangerszone rondom de Grote Markt twee keer zo groot maken. 

Dat betekent een verbod op auto’s op het Beursplein, in de Ortsstraat en in de Devauxstraat. Straks komen autobestuurders via een bestemmingslus in één rijrichting - een zogenaamde miniring die parallel loopt aan de centrale lanen – uit op vier grote nieuwe ondergrondse parkings die gebouwd gaan worden op maximaal vijf minuten loopafstand van het verdubbelde winkel-wandelgebied.

In enkele andere wijken, waaronder de Zavelwijk en de Marollen, wil het stadsbestuur kleinere verkeersvrije zones aanleggen. Daarbij worden de bestaande gewestelijke fietsroutes in de Vijfhoek aangevuld met lokale fietsroutes. Met dit mobiliteitsplan hoopt het Brusselse stadsbestuur het stadscentrum aantrekkelijker en beter bereikbaar te maken voor iedereen.

Brusselaars in verzet 

Maar lokale inwoners, handelaren en organisaties voorspellen juist een veel grotere verkeersdrukte in het hart van de stad. Velen van hen hebben zich verenigd in het platform Pentagone, dat zich verzet tegen de heraanleg van de centrale lanen. Hun grootste bezwaren zijn dat het mobiliteitsplan nog meer auto’s naar de stad uitnodigt, de luchtkwaliteit verslechtert en onder de Europese norm uitkomt, en dat er niet met de burgers is overlegd.

De bewoners hoorden vooral via de pers over de belangrijkste principes achter de heraanleg. Dat is in tegenspraak met de Europese richtlijn, die oplegt dat ‘de mening van bewoners volledig in overweging moet worden genomen’ vanaf het moment dat een plan ‘een aantoonbare impact heeft op de omgeving’, aldus het platform van lokale inwoners en handelaren. De stad organiseert nu wel een zogenaamd participatietraject en heeft het plan voorgesteld aan de gemeenteraad. Maar van echte inspraak valt hier volgens hen moeilijk te spreken.

Verschuiving van de autodruk 

“Een grotere voetgangerszone creëren is goed, maar houd centrale lanen open voor auto’s en sluit de kleine straten af. Het is niet de bedoeling dat je de grote straten autovrij maakt en de kleine volduwt met auto’s. Dat is de wereld op zijn kop”, zegt Jo Struyven, bestuurslid van Comité de défense des habitants de Bruxelles-Centre, een van de organisaties die zich bij platform Pentagon heeft aangesloten.

Schepen Els Ampe stelt dat de angst voor een grotere verkeersdrukte niet klopt met de realiteit. “Mechelen heeft ook een verkeersvrije zone ingevoerd en toch is het autoverkeer er niet toegenomen. Dertig procent op de centrale lanen is transitverkeer van noord naar zuid. Dat gaat er helemaal uit, zodat het lokale verkeer meer ruimte heeft en het bestemmingsverkeer vlotter verloopt.”

Het transitverkeer gaat naar de kleine ring. En om te voorkomen dat de kleine ring door het extra verkeer vast komt te zitten, zal het stadsbestuur de vijf kruispunten – die van de kleine ring de zogenaamde vijfhoek maken - vereenvoudigen. “Er zullen zelfs kruispunten ondergronds gebracht worden, zoals op het Louizaplein, om het verkeer vlot te laten rijden”, zegt Ampe.  

Maar ook de groene oppositie binnen de Brusselse gemeenteraad is bang voor de negatieve gevolgen. “Met de keuze voor een miniring en nieuwe parkings vermindert de autodruk en de overlast niet, maar wordt deze een paar honderd meter verschoven. Burgemeester Mayeur organiseert zo het sluip- en transitverkeer in de woonwijken van onze stad. De nieuwe parkings zijn een grote uitnodiging voor iedere bezoeker die met de auto komt om vooral te blijven doorrijden tot in het centrum”, leggen Bart Dhondt en Mary Nagy van Ecolo-Groen Stad Brussel uit. 

Stofzuigerwerking van parkings 

De parkings zijn volgens lokale inwoners en handelaars helemaal niet nodig. De Vijfhoek beschikt al over bijna 20.000 parkeerplaatsen, een van de hoogste gemiddelden per inwoner / arbeidsplaats van Europa. Met de nieuwe parkings komen er 1600 plaatsen bij, “terwijl er nu al 6000 à 7500 bestaande parkeerplaatsen niet bezet zijn”, aldus de gemeenteraadsleden van Ecolo-Groen.

Schepen Els Ampe legt uit dat de parkings juist geen stofzuiger zijn die extra auto’s naar het stadscentrum trekken, maar een oplossing voor de wekelijkse piekmomenten, waarop bestaande autobestuurders geen parkeerplek kunnen vinden. “Op maandag- of dinsdagmiddag zijn er veel lege plekken, maar op de vrijdag- en zaterdagavond zoeken velen lange tijd naar een parkeerplaats, met als gevolg dat veel mensen de stad verlaten door het drukke zoekverkeer.” Bovendien bieden de parkings een uitkomst voor de illegaal geparkeerde auto’s.

“De auto krijgt nog altijd een voorkeursbehandeling”, vindt het platform Pentagone. “Het doel van het stadsbestuur is dat het centrum hypertoegankelijk is voor de privé-auto. Dit zorgt voor een onhoudbare druk op de leefkwaliteit in de woonstraten.” Het Brusselse stadsbestuur wil volgens hen alleen maar de commerciële aantrekkelijkheid en de autobereikbaarheid verhogen.  

Toeristenattractie 

Het alternatief van de lokale inwoners en handelaren is om andere zones autovrij te maken, maar de centrale lanen open te houden. Struyven: “Persoonlijk hebben we het idee dat de lanen die nu autovrij worden, het verlengstuk zijn van het biermuseum dat in de Beurs gaat komen. Kwalitatieve bewoning lijkt niet hoog op de agenda te staan van het stadsbestuur.” 

De groene oppositie vindt dat het stadsbestuur de bewoners van de Vijfhoek reduceert tot tweederangsburgers. Dhondt en Nagy: “Van de beloofde participatie komt niets terecht. Het centrum wordt een toeristenattractie, inclusief treintje.” Een elektrisch treintje moet voetgangers gratis vanaf de rand van de voetgangerszone naar de Beurs of de Grote Markt vervoeren.  

Alles draait om het toerisme stelt ook Struyven. “Om het toerisme aan te porren, wil men de centrale laan bij het Beursplein hebben om er de kerstmarkt onder te brengen en verschillende andere evenementen te organiseren die gelinkt zijn aan het biermuseum.”

Schepen Els Ampe geeft toe dat toerisme belangrijk is. “Brussel heeft een jeugdwerkloosheid van ongeveer 30 procent.” Door de creatie van extra ruimte voor handel en horeca hoopt het stadsbestuur nieuwe jobs voor hen aan te trekken. “Maar op de eerste plaats komen de inwoners van de wijk”, zegt Ampe. “We vragen hen om eerst de veranderingen te durven ervaren en tijdens de evaluatie te kijken wat er beter kan.”  

Testfase 

Omdat de plannen ingrijpende gevolgen hebben voor de mobiliteitsgewoonten van de Brusselaars en bezoekers, gaan de wijzigingen in verschillende fases in. Als eerste start het stadsbestuur met een testfase van acht maanden. Ongewenste effecten van het nieuwe mobiliteitsplan kunnen dan worden opgemerkt en aangepast. Vanaf 18 juli 2015 beginnen de aanpassingen van de rijrichtingen en de uitbreiding van de voetgangerszone.  

Struyven is het ermee eens dat de boulevard een nieuwe impuls nodig heeft. “De kwaliteit van de handelszaken op de boulevard strookt niet met de prachtige architectuur van de gebouwen waarin ze zich bevinden. Maar men moet eerst bepalen wat voor een mobiliteitsplan er nodig is en dan pas op basis daarvan kijken waar het beste een voetgangerszone kan komen. Het stadsbestuur deed het andersom. Zij keken eerst waar ze een voetgangerszone willen hebben, en hebben vervolgens een mobiliteitsplan ontwikkeld. Zo wordt het probleem verlegd naar de omliggende drukbezette straten. Dat werkt niet.” 

Luchtvervuiling 

Niet alleen de verkeersdrukte, maar ook de luchtvervuiling gaat het stadsbestuur met dit plan niet tegen, klinkt het bij de tegenstanders. Ieder jaar overschrijdt België de maximum toegestane normen fijn stof in de lucht. Ook in Brussel. De Europese Commissie en OESO hebben België hier al meerdere malen op aangesproken. “Elke Belg verliest dertien maanden van zijn levenskansen als gevolg van de luchtvervuiling”, aldus platform Pentagone. “Met dit mobiliteitsplan neemt Brussel vandaag geen beslissing om die trend te keren.” 

Actie voor het Vossenplein 

Tegenstanders laten het er niet bij zitten. Maandag 1 december lanceert de gemeenteraad de oproep voor kandidatuurstelling voor de bouw en exploitatie van de parking onder het Vossenplein. Lokale inwoners, handelaren en organisaties verzamelen zich om vier uur ’s middags bij de gemeenteraad op de Grote Markt om een signaal te geven aan de politici tegen deze plannen.

Deze nieuwssite is niet-commercieel, onafhankelijk en 100% gratis dankzij uw steun. We rekenen op uw fair share. Maandelijks, Jaarlijks, Eenmalig.