about
Toon menu
Opinie

De boodschap aan de reiziger

De staking van ACOD-Spoor van 30 juni 2014 wordt bijna unaniem veroordeeld. De conclusie ligt voor de hand: de publieke opinie keurt deze actie af. Is dat zo? Hoe representatief zijn commentaren en reacties?
maandag 30 juni 2014

Vindt u dit artikel de moeite? Geef ons dan uw fair share.

De reacties op de websites van de grote media zijn overwegend negatief. De staking is de hele dag (30 juni 2014) het hoofdpunt van het nieuws. Gestrande reizigers en de top van de NMBS komen ruim aan bod. Over de sociale motieven van de staking nauwelijks een woord.

Kleur bekennen

De kwestie is niet dat de grote media selectief omgaan met het nieuws en hun gekleurde visie geven van sociale acties. Dat zou geen enkel probleem zijn, als die media er ook openlijk zouden voor uitkomen dat zij dat doen. Dat doen ze niet. Ook deze website kiest een kant, maar komt daar openlijk voor uit. Dat is een fundamenteel verschil.

Als de grote mediabedrijven menen dat ze het standpunt van de andere grote bedrijven, de werkgeversorganisaties, de Europese Commissie en dergelijke voorrang moeten geven, is dat hun volste recht. Het probleem is echter dat ze zich verbergen achter een mythe van neutraliteit en objectiviteit en zo hun lezers/kijkers/luisteraars en verkeerde indruk geven.

Mediabedrijven zijn het eens dat informatie geen democratisch recht is maar een commercieel goed op de markt. Vanuit die logica kunnen sociale acties niet op goodwill rekenen, omdat ze uitgaan van principes die niet vermarktbaar zijn: solidariteit, collectief engagement, belangeloze inzet.

Vakbonden alleen voor de leden

Dat blijkt onder meer uit de opinie van 27 juni van journalist Bart Eeckhout in de krant De Morgen, over de staking van 30 juni 2014: “Telkens weer laten vakbonden het belang van hun leden voorgaan op dat van de samenleving.”

Met als enige uitzondering de VS, worden nergens ter wereld – dus ook niet in eigen land – sociale rechten afgedwongen en verworven voor vakbondsleden alleen. Zelfs niet-stakers, tot stakingsbrekers toe, krijgen dezelfde loonsverhogingen, betere arbeidsvoorwaarden en andere sociale rechten als vakbondsleden.

Deze titel suggereert dat syndicale belangen per definitie tegengesteld zouden zijn aan de belangen van de samenleving. Bovendien geeft dit de bizarre indruk dat het fout zou zijn dat een organisatie opkomt voor de rechten van zijn eigen leden. Het komt erop neer dat de betrokken journalist zich ergert aan het feit dat vakbonden doen wat van hen wordt verwacht, waarvoor ze zijn opgericht.

Vakbonden zijn niet de enige organisaties die 'het belang van hun leden laten voorgaan'. De organisatie Trein Tram Bus is het fundamenteel oneens met deze staking. TTB stelt zich grote vragen bij het principe zelf van het stakingsrecht: “Het recht op staken eindigt waar het de vrijheid van werken niet meer erkent.” Dit is een argumentatie die al zo oud is als de sociale strijd, sinds het begin van de industriële revolutie.

Ook de Vlaams ondernemerswereld heeft zijn grieven. Uit onvrede met de gang van zaken bij de federale onderhandelingen dreigt meer dan de helft van de Vlaamse ondernemers met een ondernemersstaking. Dat gaat soms heel ver, getuige dit citaat uit een interview van Karel Van Eetvelt van de werkgeversorganisatie UNIZO.

Verandering is makkelijker na een grote schok, een catastrofe. Dat beschreef Naomi Klein in haar boek The Shock Doctrine. Na een natuurramp kan je bijvoorbeeld een heel grondgebied herverkavelen, terwijl daar daarvoor veel verzet tegen bestond.Van Eetvelt zegt dat sommige Vlaamse ondernemers broeden op zo'n schok. “Denk aan Spanje. Daar valt een bank om, met catastrofale gevolgen voor de staatsfinanciën. Dan verandert er iets; dat moet wel. Dat zou hier ook kunnen gebeuren, bijvoorbeeld met Dexia. Ik heb vorige week ondernemers voor het eerst horen zeggen: laat ons ook zo’n schok organiseren. Dat is redelijk dramatisch. Ik zei: jongens, dat zijn scenario’s die je niet moet nastreven. Je creëert armoede en sociale onrust en dat is voor een ondernemer ook geen leuke omgeving. Maar zij zeiden dat er echt iets moet veranderen, anders is het niet meer de moeite waard om te ondernemen. Ze zien niet meer genoeg potentieel om in Vlaanderen te kunnen groeien.”

Tien jaar productiviteitsstijging

DeWereldMorgen.be

In 2004 waren 40.223 spoorwerkers goed voor 165 miljoen vervoerde reizigers, per persoon was dat 4.102 reizigers. In 2013 vervoerde de NMBS 223 miljoen mensen. De maatschappij deed dat met 34.452 personeelsleden, wat neerkomt op 6.472 reizigers per personeelslid. Dit betekent een productiviteitsstijging met 57,86 procent over tien jaar, gemiddeld 5,79 procent per jaar.

Stakingen zijn inderdaad het ultieme actiemiddel. Voor zowat alle andere actievormen is verscheidenheid een troef. De vakbonden doen er echter geen goed aan stakingen in verspreide slagorde te voeren. Dat doet niets af aan de onderliggende eisen.

Bovendien laten de vakbonden nog te veel kansen liggen door een gebrek aan mediastrategie. Mediacontacten organiseren, gesprekken met het personeel waar toekomstige stakers hun verhaal kunnen doen, concrete voorbeelden van collega's die op 30 juni niet met hun gezin op vakantie kunnen wegens de onderbezetting.

De TTB heeft ook gelijk wanneer ze stelt: “Als een 24-urenstaking dan al niet te vermijden zou zijn, moet ze binnen een etmaal vallen.” Met andere woorden, een staking van 22 uur tot 22 uur is niet verkoopbaar. De boodschap aan de reiziger is immers twee dagen na elkaar dubbelzinnig. De NMBS brengt u 's morgens waar u moet zijn, maar niet 's avonds. De dag erop is de boodschap omgekeerd. U ziet maar hoe u er geraakt. 's Avonds brengen we u wel terug thuis.

De media gaan uit van een perceptie die niet is gebaseerd op journalistiek en/of wetenschappelijk onderzoek en stellen die perceptie voor als een evidentie, waaruit opnieuw conclusies worden getrokken. Degelijk onderzoek over wat er leeft onder de publieke opinie, vraagt werk en inzet van veel meer middelen. 

Veroordeelt de meerderheid van de publieke opinie deze sociale actie? Misschien. Dat kan echter onmogelijk gesteld worden op basis van wat vandaag en de voorbije dagen werd gepubliceerd.

reacties

8 reacties

  • door Guy Bourgeois op maandag 30 juni 2014

    Beste Lode, Dat de media massaal inbeuken op stakers/vakbonden, zonder motieven en grieven te belichten, het is geen fraai zicht. Evenmin is het fraai om zien dat deze vakbond (weer) niet kiest voor een betaalstaking, waarmee ze nochtans veel goodwill en evenveel inhoudelijke aandacht voor hun zaak zouden kweken/oogsten. Veel mediastrategie komt daar niet aan te pas.

    • door Le grand guignol op dinsdag 1 juli 2014

      1) Het gros van de reizigers op weekdagen beschikt over een abonnement en heeft dus geen direct voordeel bij een betaalstaking. 2) Een betaalstaking gebeurt op individuele basis, i.e., een conducteur die geen vervoersbewijzen controleert. Resultaat: de conducteur laat op individuele basis na de plichten die gekoppeld zijn aan zijn arbeidsovereenkomst na te leven. Mogelijk gevolg: ontslag wegens dringende redenen, zonder dat daar iets tegenin gebracht kan worden. 3) Het positieve effect van een betaalstaking wordt zwaar overroepen, temeer omdat het in wezen geen staking betreft.

      • door Le grand guignol op dinsdag 1 juli 2014

        Om misverstanden te vermijden:

        Een statutair ambtenaar kan niet ontslagen worden wegens dringende redenen, maar wel als gevolg van opeenvolgende "onvoldoendes" bij zijn/haar evaluatie, of door hem/haar een tuchtstraf “ontslag van ambtswege” of de tuchtstraf “afzetting” op te leggen.

        Benieuwd welke conducteur met zijn/haar job gaat spelen als gevolg van een betaalstaking? Bovendien staat het statuut van treinbegeleiders alsmaar meer onder druk, wat het opteren voor een betaalstaking uiteraard minder evident maakt.

      • door Guy Bourgeois op dinsdag 1 juli 2014

        1) Akkoord, al viel deze staking natuurlijk niet zo toevallig op de eerste dag van de zomervakantie. 2) Is dat zo, wat is de rechtspraak hieromtrent? 3) Als je het nog nooit geprobeerd hebt, kan je de impact ook niet evalueren.

        • door Le grand guignol op dinsdag 1 juli 2014

          [Ik heb deze reactie reeds gepost, maar het kan zijn zijn dat er iets fout gelopen is met de publicatie ervan]

          Om misverstanden te vermijden en als antwoord op uw reactie:

          Een statutair(!) ambtenaar kan in wezen niet ontslagen worden wegens dringende redenen, maar wel als gevolg van opeeenvolgende "onvoldoendes" op zijn/haar evaluatie, of door hem/haar een tuchtstraf “ontslag van ambtswege” of een tuchtstraf “afzetting” op te leggen.

          Hiertegen kan eventueel beroep aangetekend worden bij de Raad van Beroep. Omdat er evenwel nog geen precedenten zijn, is het vooralsnog onduidelijk hoe die daarop zal reageren.

          Benieuwd welke treinbegeleider een precedent zal scheppen door zijn/haar job op het spel te zetten? Er bovendien van uitgaande dat het statuut van treinbegeleider alsmaar meer onder druk komt te staan (cf. treinbegeleiders die uit angst voor represailles enkel nog anoniem met de media durven te praten).

        • door Guy Bourgeois op dinsdag 1 juli 2014

          De discussie over betaalstaking woedt minstens al langer dan 10 jaar. Enkele jaren geleden heeft Geert Lambert trouwens een poging ondernomen om de betaalstaking bij het spoor wettelijk te regelen. Of dat voorstel er nu wel of niet gekomen is, is me niet duidelijk - wel kreeg hij wat tegenkanting van de vakbonden. http://www.nieuwsblad.be/article/detail.aspx?articleid=HN1S4MVQ Soit, het lijkt me niet onmogelijk dat de juristen van vakbonden een degelijk, sluitend voorstel in die zin zouden kunnen uitwerken dat kan rekenen op voldoende politieke steun. Dat dat nog niet gebeurd is, en je nu voornoemde angstzaaierij (de conducteur kan zijn job verliezen) inzet als argument is dan ook wat flauwtjes. Vakbonden: broodnodig, maar soms krijg je de indruk dat ze een beetje masochistisch zijn: de huidige negatieve media-aandacht zag je al van mijlenver aankomen.

          • door Le grand guignol op dinsdag 1 juli 2014

            Vanuit arbeidsrechtelijk perspectief heeft zoiets weinig te maken met angstzaaierij, maar eerder met realisme. Zonder juridisch kader dat werknemers bij een betaalstaking beschermt, bevinden zowel de werknemers alsook de vakbonden zich in een bijzonder precaire positie.

            Gezien de drang van politiek rechts en werkgevers om de minimumdienstverlening wettelijk af te dwingen om op die manier het stakingsrecht te ondermijnen, zie ik eerlijk gezegd weinig mogelijkheden om het voornoemde juridische kader erdoor te krijgen.

            Niettemin is het belangrijk dat vakbonden zich bezinnen over hun wijze van actievoeren. In industriële sectoren is een staking een bijzonder effectief middel, maar in dienstverlenende sectoren is dat niet het geval. In dergelijke sectoren staan consumenten en werkgevers bij een staking aan dezelfde zijde en dat vermindert natuurlijk de steun voor, en bijgevolg de slaagkansen van, een stakingsactie. Anders gezegd: er is een conflict tussen de consument en ondernemer als subject enerzijds en de werknemer als subject anderzijds. De consument, die in een andere context mogelijk ook werknemer is, ontzegt aan een ander waar hij/zij in een gelijkaardige situatie als werknemer meent recht op te hebben.

            Kurt De Loor weet dat zeer mooi te verwoorden: "Misschien toch even in het achterhoofd houden als we deze zomer richting zon vertrekken, tijdens die vakantie waar we het hele jaar lang verlofdagen voor opgespaard hebben. Ikke wel, zij niet?" (cf. http://www.dewereldmorgen.be/artikel/2014/07/01/leve-het-stakingsrecht).

            Dé consument en dé ondernemer zijn bij uitstek neoliberale subjecten; in een neoliberale samenleving is het menselijk subject beide tegelijkertijd. Niet verwonderlijk dat zij ook in de media het meeste spreekrecht toebedeeld krijgen en het dichtst aansluiten bij de zogenaamde 'publieke opinie'. Het neoliberalisme zit immers in ieder van ons. Hoog tijd om er ons bewust van te worden.

  • door Geert Puype op dinsdag 1 juli 2014

    Als 70 tot 80 % van de werknemers niet staakt, dan kun je moeilijk zeggen dat deze staking gedragen wordt door het personeel, zeker niet als je rekening houdt met de grote syndicalisatiegraad bij de Belgische spoorwegen.

Het is niet langer mogelijk om te reageren.

Lees alle reacties