De community ruimte is een vrije online ruimte (blog) waar vrijwilligers en organisaties hun opinies kunnen publiceren. De standpunten vermeld in deze community reflecteren niet noodzakelijk de redactionele lijn van DeWereldMorgen.be. De verantwoordelijkheid over de inhoud ligt bij de auteur.

Waarom de milieu-, Natuur- en Klimaatbeweging niet/ wel veel heeft aan een christelijke levensstijl

donderdag 30 december 2021 10:55
Spread the love

Het christusverhaal en -ideaal inspireert tot op vandaag vele mensen. Toch heeft dit Jezus-verhaal ook nadelen, ook een politieke werking die negatief te noemen is. Lees mee wat filosofe en schrijfster Tinneke Beeckman vandaag op de voorlaatste dag van het jaar 2021 in De Standaard daarover schrijft:

 

De blijde boodschap

Volgens Hannah Arendt heeft de christelijke ‘blijde boodschap’ die klassieke relatie tussen mens en wereld omgekeerd. Voortaan kan het individu ­onsterfelijk worden, terwijl de wereld vergankelijk is. De geboorte van Christus en het kerstverhaal drukken die hoop op het nieuwe leven na de dood uit. Met dat relaas vindt niet alleen een filosofische of theologische omslag plaats. In Between past and future ana­lyseert Arendt de politiek-filosofische betekenis van het kerstverhaal. Dat ­relaas vervangt namelijk vanaf de 4de eeuw na Christus (na de val van het ­Romeinse Rijk) het verhaal van de stichting van Rome. De Romeinen begrepen hoe belangrijk het funderende verhaal over de stad Rome was voor de politieke samenhang. Hun tradities, religieuze praktijken en politieke instellingen ­(zoals de senaat) hielden dat oorspronkelijke moment levendig. De geschiedenis van de stad is het onderwerp van ­literaire werken, zoals Ab urbe condita van Livius en Aeneis van Vergilius. Zo krijgt elke generatie de getuigenissen van de voorouders aangereikt. En zo kan ze de oorspronkelijke politieke ­bezieling hervinden. De ritus en de leespraktijk verbinden de leden van de gemeenschap met elkaar, maar ook met het ­verleden. Dat is de bemiddelende rol van autoriteit doorheen de tijd: ze reikt inzichten aan, die de jonge generaties op weg helpen om nieuwe antwoorden te vinden.

 

Met de stijgende populariteit van het christendom wordt Christus de nieuwe inspiratie, ook voor de religieuze en ­politieke grondslagen van de samen­leving, aldus Arendt. In de ritus herdenken ze het funderend moment uit het verleden (de geboorte bij Kerstmis), ze verwel­komen het nieuwe, en hopen op de toekomst (de herrijzenis, de verlossing). Door de komst van Christus zijn gelovigen met elkaar verbonden, ook op een wereldlijke, politieke manier.

 

Alleen legt het christelijke geloof de nadruk niet meer op de wereld, en op hoe burgers in pluraliteit moeten handelen. Het christendom benadrukt de heiligheid van het leven en de noodzaak van verlossing. Dat hertekent wat het goede, eervolle gedrag inhoudt. Een deugdzaam christen bekampt zijn eigen zondigheid, en probeert het voorbeeld van Christus te volgen. Hij richt zich op wat de wereld overstijgt. Sterker nog, wereldlijke roem nastreven is een zonde geworden. Wat eer verdient, heeft niets meer met publieke, zichtbare acties te maken.

 

De christelijke wereld prijst dan ook deugden die het best privaat tot hun recht komen. De haast onmogelijke ­opdracht om je naasten te beminnen, kun je alleen in de luwte integer beoefenen.”

Het slot gaat als volgt, nadat meester-filosofe Beeckman ook juist het voorbeeldige, goede karakter van de innerlijke verdieping van christelijke groten zoals Augustinus heeft aangegeven, en trefzeker van leer trok naar de ijdelheid die vandaag hoogtij viert op sociale media, en op de bedrijven die het publieke nut tot een verkoopsverhaaltje verlagen. Nadat zij in het spoor van Naomi Klein met “No logo” de kwalijke kanten van de bedrijfscultuur van de multinationals heeft geroosterd. ..

“En dit zijn inderdaad tijden van crisis; de ­klimaatverandering is geen lijstje ­problemen, maar een blijvende lastige situatie, een ‘predicament’, dat niet vanzelf voorbij zal gaan. Zoals Hannah Arendt aangeeft, maakt elke generatie deel uit van een langer verhaal. En ­verhalen uit het verleden verplichten om na te ­denken over de plaats in de kosmos. Je betrekt eventjes deze wereld, als een huurder die een huis mag bewonen, tot je het moet doorgeven.

Terwijl je op dat huis past, komt de vraag: ‘Wat vereist mijn aanwezigheid in deze wereld van mij?’ Die vraag ­betreft niet alleen je comfort en wel­behagen. Ze ontspringt uit het besef dat er nog huurders komen. Dat zij zich zullen afvragen wat jij hebt gedaan om het huis te onderhouden, te stutten en te verfraaien. Dat is het appel van de ­toekomst. Dat is de vraag die zou moeten volgen uit de eenvoudige vaststelling op de gletsjer. Dat is de vraag die intussen op allerlei plaatsen gefluisterd kan worden: ‘Alleen u, toekomstige ­generatie, weet het.’ Voorbij de onverschilligheid, zonder hoop of wanhoop. Er is een kind geboren, en daarna zullen er nog volgen. Het is aan deze generatie om ­ervoor te zorgen dat die ­volgende generaties het ook goed ­hebben, wanneer de huidige huur­contracten verlopen zijn.”

 

(Dit was het laatste deel van dit kerstessay, dat vanaf zaterdag 1 januari ook te beluisteren is als podcast.

Elk jaar sinds het begin van dit millennium denken schrijvers, journalisten en academici op vraag van De Standaard na over hun tijd en hun tijdgenoten. Het resultaat van deze schrijfopdracht is een weloverwogen beschouwing die tussen kerst en nieuwjaar verschillende dagen na elkaar op de opinieblad­zijden verschijnt.)

www.standaard.be/kerstessays

 

Illustratie: tijdens de drie dagen durende actie “Occupy Troonplein” te Brussel op 25 maart van het klimaatrevoltejaar 2019, waren wij van de partij. Greta Thunberg en Anuna De Wever en kompanen wisten ons uit onze “spledid isolation” te halen, uit onze integere luwte.

 

Creative Commons

dagelijkse newsletter

take down
the paywall
steun ons nu!