De community ruimte is een vrije online ruimte (blog) waar vrijwilligers en organisaties hun opinies kunnen publiceren. De standpunten vermeld in deze community reflecteren niet noodzakelijk de redactionele lijn van DeWereldMorgen.be. De verantwoordelijkheid over de inhoud ligt bij de auteur.

Versnelde verschuivingen in Latijns-Amerika

Versnelde verschuivingen in Latijns-Amerika

maandag 20 juni 2022 16:29
Spread the love

De heersende dominantie van de VS over Latijns-Amerika blijkt flinke knauwen te ondergaan en bovendien in een versneld tempo. Dat de mainstream media in Europa hier nauwelijks mee bezig zijn is niet te verwonderen. De voorbije jaren is Latijns-Amerika hier bij ons sowieso geen item en nu zeker niet, nu de oorlog in Oekraïne tussen de VS (en de Europese Unie in hun zog) en Rusland alle aandacht opeist.

De recente gebeurtenissen om en rond de Negende Topontmoeting van de Amerika’s, die plaatsgreep in Los Angeles, Californië, legde het onderlinge onbehagen in de Amerika’s genadeloos bloot. Ooit greep de eerste ontmoeting tussen alle landen van het Amerikaanse continent plaats in Miami in 1994. Sindsdien zijn de staatshoofden en regeringsleiders van de Amerikaanse landen van Canada in het noorden tot Chili en Argentinië in het zuiden op gezette tijden  bijeengekomen om gemeenschappelijk beleid te bespreken, naar oplossingen te zoeken en een gezamenlijke visie te ontwikkelen voor de toekomst van de regio op economisch, sociaal en politiek gebied, teneinde het economisch welzijn en de veiligheid van de burgers van de deelnemende landen te verbeteren. Maar reeds van bij het begin in 1994 was er een flink haar in de boter. Vierendertig presidenten gaven present. Cuba werd echter door de VS uitgesloten. Een regelrechte aanfluiting van de startbedoeling van de topontmoeting.

Ernstige crisis ter gelegenheid van de negende topontmoeting

Dit keer werden Cuba, Venezuela en Nicaragua uitgesloten, omdat de VS hun ‘regeringen als repressief beschouwen.’

Dit leidde tot reacties van verscheidene Latijns-Amerikaanse presidenten, die aankondigden dat zij de bijeenkomst niet zouden bijwonen, hetgeen ook effectief gebeurde.

Maar er is meer.

De Gemeenschap van Latijns-Amerikaanse en Caraïbische Staten (CELAC), opgericht in februari 2010, is een organisatie die bestaat uit de 33 onafhankelijke staten op het Amerikaanse continent. Terwijl de Verenigde Staten en Canada hiervan geen lid zijn. Alberto Fernández , de president van Argentinië, is tijdelijk voorzitter van deze gemeenschap.

Professor  Elsa M. Bruzzone van het Centrum van Militairen voor de Democratie van Argentinië (CEMIDA) vertelt dat de lidstaten van de CELAC president Alberto Fernández, in zijn hoedanigheid van tijdelijk voorzitter, verzocht de topontmoeting bij te wonen en te protesteren tegen het besluit van de regering van de VS om de zusterlanden uit te sluiten. Tijdens zijn toespraak ging hij hard van stapel: ‘Ik betreur het dat niet iedereen die aanwezig zou moeten zijn in zo’n gunstig klimaat voor een debat, aanwezig is. … De stilte van hen die afwezig zijn, daagt ons uit. Het feit gastland van de top zijn, vergunt het daarmee niet het recht om al dan niet de andere leden van het continent toe te laten. Wij zijn ons pijnlijk bewust van het lijden van broedervolkeren. Cuba ondergaat een blokkade van meer dan zes decennia en Venezuela gaat eronder gebukt, terwijl de Covid-19 pandemie miljoenen levens met zich meesleept… Met dit soort maatregelen wordt geprobeerd regeringen in het gelid te brengen, maar in feite wordt alleen maar mensen pijn berokkend. We hadden absoluut een ander soort topontmoeting van de Amerika’s gewild. Dialoog in verscheidenheid is het beste instrument om de democratie en de strijd tegen ongelijkheid te bevorderen… Het is tijd dat de schade wordt hersteld.’

De Organisatie van Amerikaanse Staten (OAS) is dan weer de organisatie die bestaat uit de 35 onafhankelijke staten op het Amerikaanse continent. Ze werd in april 1948 opgericht in Bogotá, Colombia en heeft haar hoofdzetel in Washington D.C. in de VS. De organisatie lijdt onder de dominantie van de VS, die van dit instrument gebruik maken om tussen te komen in de interne aangelegenheden van de verschillende Latijns-Amerikaanse lidstaten. De Uruguayaan Luis Almagro  is secretaris-generaal van OAS. Hij wordt ervan beschuldigd de belangen van de VS te behartigen in het nadeel van de Latijns-Amerikaanse landen.

President  Alberto Fernández greep terug op dit pijnpunt tijdens de topontmoeting en veroordeelde ‘het gebruik van de OAS als gendarme, die de staatsgreep in Bolivia (in 2019) vergemakkelijkte’ en veroordeelde tevens ‘het zich toe-eigenen van de leiding van de Inter-Amerikaanse Ontwikkelingsbank’. ….   ‘ Als de OAS gerespecteerd wil worden en weer het regionale politieke platform wil worden waarvoor zij in het leven is geroepen, moet zij worden geherstructureerd door degenen die haar nu leiden onmiddellijk te verwijderen.’ [1]

Cuba fileert de Topontmoeting

 Niet alleen Cubaanse regeringsfunctionarissen werden de toegang tot de topontmoeting ontzegd, maar ook burgers en leden van de civiele maatschappij.

Bruno Rodríguez, de Cubaanse Minister van Buitenlandse Zaken was ongenadig in zijn oordeel.  ‘Het actieplan inzake Democratisch Bestuur dat op de top van de Amerika’s werd goedgekeurd, is onevenwichtig en partijdig, het gaat voorbij aan de diversiteit en het politiek en sociaal pluralisme van onze regio.’ In dit verband herinnerde hij eraan dat zowel de Verenigde Naties (VN) als de Gemeenschap van Latijns-Amerikaanse en Caraïbische Staten (CELAC) erkennen dat er niet één enkel model van democratie bestaat en dat het recht van naties om hun politiek, economisch, sociaal en cultureel stelsel te kiezen, moet worden geëerbiedigd.

Met betrekking tot het actieplan inzake gezondheid en veerkracht, dat tijdens de top ondertekend werd, stelde hij dat ‘het uitsluit en daarom ondoeltreffend is,’  want  ‘de gecoördineerde actie van alle staten is van essentieel belang om de gezondheid en het welzijn van onze volkeren te verbeteren.’

Terloops is het in dit verband vermeldenswaard dat Cuba, een van de drie uitgesloten naties, een macht betekent die internationaal erkend wordt op het gebied van de gezondheid. Deze kent dankzij zijn vooruitgang in de wetenschap vele successen, waaronder de ontwikkeling van geneesmiddelen tegen ziekten die de wereld hebben geteisterd, onder meer vaccins tegen Covid-19.[2]

Waarom eens geen Russische militaire basis op Latijns-Amerikaans grondgebied? 

Op zich niet eens zo een uitzinnig idee, als men voor ogen houdt dat de VS godbetert zomaar eventjes 76 militaire bases gestationeerd hebben in Latijns-Amerika en de Caraïben.

Dat de anomalieën tussen de dominante VS en Latijns-Amerika alsmaar uitgesprokener  worden, komt wel heel scherp naar voor wanneer president Daniel Ortega van Nicaragua in juni het Congres oproept om de komst van Russische troepen in het land te bekrachtigen. De bedoeling zou zijn om gezamenlijke oefeningen te houden op gebied van humanitaire hulp en de bestrijding van de drugshandel. Een schijnreden, iets wat de VS overigens  al decennia lang aanwenden om hun interventies te verbloemen. Het verzoek van de president omvat, naast militair personeel, ook buitenlandse schepen en vliegtuigen. Het decreet dat het Congres voorgeschoteld kreeg, geeft toestemming voor de komst van Russische militairen om met leden van het Nicaraguaanse leger deel te nemen ‘aan een uitwisseling van ervaringen, opleidingsoefeningen en humanitaire hulpoperaties.’ Met hetzelfde doel voor ogen verzoekt het Nicaraguaanse staatshoofd ook om het vertrek van Nicaraguaanse militairen naar Rusland en bevriende landen te bekrachtigen. In hetzelfde decreet geeft president Ortega voor zes maanden, met ingang van juli aanstaande, toestemming voor de toegang van schepen en vliegtuigen van de Venezolaanse strijdkrachten, die dezelfde functies zullen vervullen als die van Rusland. Bovendien gaf hij toestemming voor de toelating van militairen uit Cuba en Mexico, die met de Nicaraguaanse soldaten zullen deelnemen aan ‘uitwisselingen en humanitair werk.’

Hier is het overduidelijk dat de Nicaraguaanse regering gebruik maakt van de aan de gang zijnde conjunctuur van afkeer van de Amerikaanse arrogantie, die tot uiting kwam ter gelegenheid van de topontmoeting, om rangen te sluiten tussen Latijns-Amerikaanse landen en weerstand te bieden aan de Amerikaanse sancties.[3]

Gesanctioneerde petroleumlanden zoeken steun bij elkaar

 Venezuela en Irán hadden al een tijdje geleden elkaar gevonden om wederzijds elkaar ter hulp te snellen bij het omzeilen van de sancties van de VS. Maar nu Rusland sinds de oorlog in Oekraïne ook gesanctioneerd wordt, zijn ze met drie om hun strategische samenwerking te benadrukken en elkaars belangen op de markt van de ruwe olie veilig te stellen. Op die manier slagen ze er op zekere hoogte in het sanctieregime van de VS ondoeltreffend te maken. In het kader van deze samenwerking exporteert Iran zijn olie via Russische tankers, terwijl de Russische olie-export naar sommige landen via Iraanse en/of Venezolaanse tankers verloopt.

Bloomberg, de Amerikaanse economische zender bij uitstek, maakte zich onlangs zorgen over de Russische olie-export naar China om de strategische reserves van China aan te vullen, hetgeen niet mogelijk zou zijn zonder aanzienlijke hulp van Teheran en Caracas. Rusland heeft pijpleidingen, maar geeft er in deze tijden van sancties de voorkeur aan dat zijn olie over zee en per tanker wordt uitgevoerd. Maar daarvoor is Moskou aangewezen op hulp van Iran en Venezuela. Maar dat is niet alles: Het twintigjarige pact tussen Teheran en Caracas, waarbij ook Rusland betrokken is, bevoordeelt ook de Venezolaanse oliesector, die met de hulp van Iran weer normaal gaat functioneren.

En tenslotte, ondanks de afkeer van de VS voor de Venezolaanse regering ging onlangs een Amerikaanse delegatie op bezoek naar Caracas om met president Maduro afspraken te maken over hernieuwde activiteiten voor oliewinning door Amerikaanse bedrijven. Er zijn immers wereldwijde tekorten aan olie ontstaan als een van de gevolgen van de oorlog in Oekraïne. En het is al lag geweten, De VS denken altid opnieuw op de eerste plaats: welke zijn onze belangen? De rest volgt navenant.[4]

Gevoelige nationale snaren geraakt

Guillermo Cieza, Argentijnse politieke militant, schrijver en journalist geeft verslag over een smeuïge anekdote die nog maar eens de krukkige relaties van Latijns-Amerikaanse staten en de VS blootleggen.

De Venezolaanse luchtvaartmaatschappij CONVIASA vliegt regelmatig op verschillende landen zoals Spanje, Cuba, Mexico, Ecuador, Rusland, St. Vincent en de Grenadines, Panama, Bolivia en Nicaragua.

In het kader van de sancties van de Amerikaanse regering tegen Venezuela hebben de VS de doortocht van deze luchtvaartmaatschappij over hun grondgebied beperkt. Deze beperking is wel niet van toepassing in de Europese Unie, noch in de meeste landen, waaronder Argentinië.

Een vliegtuig van Conviasa met onderdelen voor auto’s, afkomstig uit Mexico, voldeed aan alle voorwaarden om zijn missie uit te voeren. Maar technische redenen noodzaakten een landing in Uruguay. Die regering weigerde erop in te gaan. Nota bene, personeelsleden van de Special Forces van de VS gaven onlangs samen met hun Uruguayaanse collega’s van de landmacht, de marine en de luchtmacht een gezamenlijke gecombineerde uitwisselingstraining om het partnerschap en de samenwerking inzake gedeelde veiligheidsdoelstellingen tussen Uruguay en de U.S. te blijven versterken.

Het vliegtuig landde dan in Argentinië. Hier wordt het Taos-model van Volkswagen vervaardigd. Het Mexicaanse bedrijf Faurecia SAS, dat de stoelen en de dashboarden produceert, had een contract gesloten voor de reis. Maar eens geland, werd het vliegtuig in de internationale luchthaven van Buenos Aires opgehouden omdat de oliemaatschappij Shell weigerde het bij te tanken, evenals Action en de Argentijnse energiemaatschappij YPF. Deze laatste compromitteert rechtsreeks de staat Argentinië, omdat het hier gaat over de nationale oliemaatschappij en de staat de meerderheid van de aandelen bezit.

Pikant detail: er zaten in het vliegtuig ook vijf Iraniërs. De aanwezigheid van deze Iraanse bemanningsleden werd door de Venezolaanse luchtvaartmaatschappij verklaard met het argument dat het toestel onlangs was aangekocht van de Iraanse maatschappij Mahan Air en dat zij een eerste vlucht als instructeurs begeleidden. Vooralsnog is er geen internationaal arrestatiebevel tegen Iraanse onderdanen, noch enige andere informatie die doet vermoeden dat zij om andere dan de door hen aangevoerde redenen op reis waren. Maar alles wat in Argentinië zowat naar rechts overhelt en dat op één lijn met het beleid van de VS lijkt te zitten, schreef de aanwezigheid van de vijf Iraniërs in het vliegtuig toe aan activiteiten van inlichtingendiensten voor vermeende terroristische doeleinden. Deze beschuldigingen bleken enkel gestoeld op het feit dat er in het vliegtuig Venezolanen en Iraniërs samen zaten.

Rechter Federico Villena, die op een gegeven moment werd beschuldigd van het witwassen van geld, kwam in actie. In navolging van de beschuldiging van de rechtse oppositie dat de Iraniërs deel zouden kunnen uitmaken van een of ander terroristisch plan, besloot hij de paspoorten van alle bemanningsleden in te houden. Dit incident wijst er nog maar eens op dat het de Amerikaanse  wetten en de ambassade van de VS zijn die bepalen wie in Argentinië kan worden bijgetankt en welke vliegtuigen al dan niet kunnen opstijgen in Buenos Aires.

Wat meer is. Dit gebeuren kwam slechts enkele dagen nadat de Argentijnse president Fernández in zijn toespraak op de Top van de Amerika’s de Verenigde Staten ervan beschuldigde zich macht toe te eigenen om namens andere landen besluiten te nemen. Maar in zijn eigen land toonde de gebeurtenis aan dat de ambassade van de VS haar sanctiebeleid tegen Venezuela kan opleggen en de wetmatigheid kan bevorderen om iedereen die banden heeft of handel drijft met de Iraanse regering ervan te beschuldigen een aanhanger van het terrorisme te zijn.

De zaak van het Conviasa-vliegtuig dat in Buenos Aires vastgehouden werd, is een schandaal geworden dat door de oppositie aangewakkerd werd en waarbij de sociaaldemocratische regering van Argentinië bij volgende verkiezingen er zeer slecht zou kunnen afkomen.[5]

Kapers op de kust

Om te besluiten kunnen we er nog even China bijhalen. De zenuwachtigheid waarmee de VS optreden, wijst op het feit dat ze maar al te goed bewust zijn van het afbrokkelen van hun overheersing over het Latijns-Amerikaanse continent. Niet alleen Iran en Rusland zijn bezig aan te schuiven om de Monroe doctrine (Amerika voor de Amerikanen) te doorbreken. China is al sinds begin 2000 geruisloos binnengedrongen met miljoenencontracten. En volgens een studie van de Heinrich-Böll-Stiftung is China tegenwoordig de belangrijkste exportmarkt voor Brazilië, Chili, Peru, Cuba en Uruguay, de op één na belangrijkste voor Costa Rica en de op twee na belangrijkste voor Argentinië en Colombia.

[1] Nuestramérica. ¿Requiem definitivo para las Cumbres de las Américas? – Resumen Latinoamericano

[2] Cuba. Canciller cuestiona resultados de Cumbre de Las Américas – Resumen Latinoamericano

[3] Nicaragua. Daniel Ortega pide ratificar ingreso de tropas rusas al país – Resumen Latinoamericano

[4] Bron: Press TV:

Irán. Teherán junto a Venezuela/Rusia: ¿Una alianza energética frente a las sanciones de EEUU? – Resumen Latinoamericano

[5] Bron: Tramas: Argentina. El caso del avión venezolano-iraní y la pérdida de soberanía – Resumen Latinoamericano

 

 

Creative Commons

take down
the paywall
steun ons nu!