De community ruimte is een vrije online ruimte (blog) waar vrijwilligers en organisaties hun opinies kunnen publiceren. De standpunten vermeld in deze community reflecteren niet noodzakelijk de redactionele lijn van DeWereldMorgen.be. De verantwoordelijkheid over de inhoud ligt bij de auteur.

D-DAY (1956). Bezinning op liefdesverlangen, man en vrouw en (on)trouw in oorlog & voor de Pil, Freud of de Flower-Power

maandag 19 februari 2024 23:15
Spread the love

Deze film uit ’56, die dus nauwelijks tien jaar na het einde van de oorlog werd gerealiseerd, houdt de beperkte, heftige gevechtsscenes op de Normandische kust voor het allerlaatst. Het leeuwendeel van het romantische, dramatische en ontroerende verhaal gaat over andere zaken. Zoals de verhoudingen tussen de Britse bevolking en de residerende US-troepen in Engeland en Londen in de aanloop naar D-Day. Het leidmotief betreft echter de affaires die voorspelbaar ontstonden tussen soldaten ver van huis en de vrouwen in hun omgeving. Het gaat over liefde en trouw in moeilijke omstandigheden. Het gaat dus ook over ons hier en nu, zoals dit het geval is bij alle goede fictie.

We krijgen een intens beeld hoe de levens van mensen in de jaren veertig zwaar door elkaar werden geschud door oorlog en dreigend doodsgevaar. Hoe die omstandigheden het leven versnelden en  liefde en seksuele relaties vleugels gaven. Zowel voor de soldaten die frontlijn-ervaringen opdeden, als voor de burgers in de dagelijks gebombardeerde grootsteden. (Het onderwerp en het vertelpatroon is zeer gelijkend met  de film “Battle Cry” van 1954.)

Kapitein Brad Parker is GI en vecht in Noord-Afrika en op andere fronten, en denkt aan die ervaringen terug in flash-backs terwijl hij wacht om een batterij artillerie op de Normandische kust op D-Day uit te schakelen (een situatie vergelijkbaar met deze op de Pointe du Hoc in de realiteit). Traag maar onstuitbaar worden hij en de Britse Valerie die werkt voor het Rode Kruis tot elkaar aangetrokken en zij beginnen hun oorlogsrelatie.

Als kijker in 2024 besef je dat het grote publiek toen trachtte te begrijpen hoe die “verboden” romances mogelijk waren geworden. Hoe mensen zich de vraag stelden of die koppels schuld trof, of toch niet echt. Logisch, in een tijd dat de moraal van de Kerk nog weinig permissief was, en streng over huwelijkstrouw en echtscheiding oordeelde. De film bevat geen enkele naaktscène, maar de dialogen, omhelzingen en passionele kussen zeggen het met dubbele intensiteit. In der Beschranktheit zeigt sich den Meister.

Deze vragen over liefde en huwelijkstrouw doken dus in al hun pertinentie op een vol decennium voor de “seksuele revolutie”. Die zoals bekend doorbrak dankzij de theorieën van therapeut Sigmund Freud, door het beschikbaar komen van de anticonceptiepil en dankzij de Flower Power-beweging en de studentenopstanden in Europese steden van 1968 die als een van hun strijdpunten “de vrije liefde” hadden.

Deze film ademt de militaire sfeer in elke minuut, met bijvoorbeeld aandacht voor de relaties tussen de diverse graden in het leger, van sergeant over kapitein en majoor tot kolonel en generaal. Deze achtergrond biedt echter het kader voor een reflectie, een getuigenis, een maatstaf voor miljoenen mensen in diverse naties en culturen, om na te denken over de ongetwijfeld schokkende verschuiving in de waarden en normen die de oorlog had gebracht. De film is een denkoefening over de kansen die je had, als man of vrouw, om liefde te vinden en te houden, om geluk en seksuele bevrediging te vinden. Hoe je waarheid kon trachten spreken en toch in kon gaan op je wederzijdse verlangens en behoeften.

De regisseur gaat na wat de waarde is van traditionele waarden als Trouw en “Puurheid”, van mannelijke dapperheid, vrouwelijke charme en intelligentie. Die waarden en eigenschappen werden tussen 1939 en 1945 sterk beïnvloed en uitgedaagd door de oorlog: een periode met tegenslagen, ziekte, verwondingen en gewelddadige dood aan de ene kant, en nieuwe kansen voor menselijke passie en verliefdheid aan de andere kant. Eros & Thanatos verschenen in geheel nieuwe, spannende verhoudingen. Dat seksualiteit met nieuwe vlotheid werd beleefd, is intussen ook in min of meer wetenschappelijke studies beschreven, bijvoorbeeld in “Churchill en de Blitz” van Eric Larson (in 2021 in het Nederlands verschenen).

Oorlog brengt toegenomen angst en groot verlangen naar geborgenheid. Hij schudt de kaarten door elkaar voor de mens. Oude rollen en de identiteiten van man en vrouw krijgen nieuwe vormen.

De diepere inhoud van deze prent overstijgt daardoor in ruime mate de lokale landschappen waarin het verhaal speelt. De beschouwing gaat ook over (groot)ouders van pakweg Belgen, Duitsers en Nederlanders. Het verhaal werpt een licht op de eeuwige identiteit van mannen en vrouwen (en op de “tussenvormen”) vandaag.

 

D-Day. The Sixt of June. Regie van Henry Koster met Robert Taylor, Richard Todd en Dana Wynter

Merk op: het is opvallend en naar ons hedendaags gevoel vreemd en storend dat zelfs op de heruitgave in dvd van 1984 de naam van de actrice – die een centrale rol speelt in  deze film en nog meer roem zou vergaren in andere films – zelfs niet op de cover van de dvd werd weergegeven… We komen van ver… – zoals vrouwenorganisaties vandaag graag mogen onderstrepen.

 

Creative Commons

take down
the paywall
steun ons nu!