De community ruimte is een vrije online ruimte (blog) waar vrijwilligers en organisaties hun opinies kunnen publiceren. De standpunten vermeld in deze community reflecteren niet noodzakelijk de redactionele lijn van DeWereldMorgen.be. De verantwoordelijkheid over de inhoud ligt bij de auteur.

Oorlog in Oekraïne in de media: Dood aan de nuance
Opinie - Hans Claus

Oorlog in Oekraïne in de media: Dood aan de nuance

woensdag 9 maart 2022 09:47
Spread the love

 

Het is deze dagen niet moeilijk om een opinie te vormen. De eerste vijf bladzijden van elke krant en de eerste tien minuten van elk journaal sleuren je mee in een oorlogsdrama. Deze keer ontspint het zich niet op een ver continent.

Natuurlijk is dat zeer onbehaaglijk. Wreedheden moeten aanhoren die zich op enkele boogscheuten hiervandaan afspelen. Maar voor wat het vormen van een opinie betreft maakt dit het net gemakkelijker.

Je hoeft de ingewikkelde geschiedenissen van de strijdende partijen niet uit de doeken te doen. Enkele landkaarten bieden als vanzelf duidelijkheid. Het kost niet evenveel tijd om tot in het zuiden van Spanje te rijden als tot in Oekraïne. Iemand die op zoek is naar ingewikkeldheden kan desnoods terecht in een apocrief stukje in de rand van de sociale media.

Als je je door die nabijheid bovendien bijna partij in de strijd acht is de zaak nog veel eenvoudiger. Er is een agressor en daar mobiliseer je tegen. Je trekt alle registers open om de vijand te demoniseren. Dat maakt je bondgenoot en geeft je kracht. Op die manier selecteer je met het grootste willekeurige gemak de eerste successen . Een vijandig vliegtuig dat wordt neergehaald en de vreugde die dan oplaait.

Omgekeerd tover je bloederige foto’s van zo onschuldig mogelijke bevriende burgers op de frontpagina. Met dezelfde ijver ga je landverraders te lijf. De meest vergezochte verhalen over geheime, ondergrondse, lang voorbereide coalities duiken al na de eerste dag op. Communisten zijn als van oudsher de eerste verdachten. Vredesactivisten worden de seconde daarna al in hetzelfde bad getrokken. Dat van de lafaards, de niet weerbaren, de gevaarlijke naïevelingen. Het is een gouden tijd om af te rekenen met interne vijanden.

De colonnes halen de redelijkheid altijd in. Er is gewoon geen tijd om de strijd te herdefiniëren. Het wordt in tegendeel met de dag gevaarlijker om dat te doen. Daarvoor zullen we moeten wachten. Tot de winnaars en de verliezers zijn gekend. Tot de doden zijn geteld. Dan nog duurt het jaren vooraleer de wonden zijn geheeld en de trauma’s zijn verwerkt. Dan misschien.

Dan misschien kan de recente internationale geschiedenis er terug bij gehaald worden, die misschien verklaren zal waarom de duivel zich ontbond. De opsomming van alle kleine akkefietjes en akkoordjes die langs de ene zijde passeerden als de gewone gang van zaken en aan de andere kant als de zoveelste krenking werden ervaren.

Dan misschien is een eerste frisse blik op achterliggende, concurrerende economieën of maatschappijvisies mogelijk, zonder verblind te geraken door de grote verhalen van vooruitgang en beschaving die elk voor zijn eigen zaak verzint in de opbouw van het conflict.

Dan misschien, heel misschien komt de vraag of die menselijke twisten eigen zijn aan hoe het beestje in elkaar zit. Dan misschien blijkt de evolutie van onze soort net een opeenvolging van paleisrevoluties, invallen en oorlogen te zijn, die elk op hun beurt in een nieuw rijk, een nieuwe tijd, een nieuwe realiteit uitmondden die we keer op keer als de volgende onwrikbare orde gaan beschouwen.

En wie weet, als we ooit echt terug afstand kunnen nemen, begrijpen we dat moeder natuur in de allesverslindende schimmel die we zijn, enkele zelfdestructieve kantjes heeft ingebouwd, gewoon te wille van het evenwicht van het grotere geheel. Een oorlog zorgt voor vertraging van de economische expansie. Met enige goede wil kan dat als een zelf regulerend mechanisme bekeken worden.

Maar dat klinkt zeker nu al te cynisch. Het denigreert de mens. Alsof hij niet zelf, ik bedoel bewust, samen met zijn lotgenoten, tot het besef zou kunnen komen dat hij een einde moet stellen aan de kolonisering van zijn eigen natuurlijke biotoop.

– Alsof hij niet zelf tot het inzicht zou kunnen komen dat oorlog vele onschuldige slachtoffers maakt en dat alles wat kapot gemaakt wordt, nadien weer moet worden hersteld.

– Is dat te hoog gegrepen? Wat is het dan? Wat is het dat ons terug blind in de afgrond van simplismen doet staren? Kinderlijk doet meehuilen met onze makkers in de strijd? Ongenadig doet uithalen naar de agressor? Met het schijnbaar grootste gemak de nuance en de poging tot begrip vermoordt?

Ik kan het niet vatten. En ergens wel. Maar een ander deel van me laat me niet toe het daarbij te laten. Ergens in mij schuilt dan toch een soldaat die strijdt voor de homo sapiens 2.0. Noem het humanisme of iets anders. De mens moet tot meer in staat zijn dan te gehoorzamen aan een blinde natuurwet en aan de dwang om partij te kiezen. Denk ik dan.

Creative Commons

take down
the paywall
steun ons nu!