Maandag 19 september 2016, UCSIA “discussie rond een onvoorwaardelijk universeel basisinkomen”

Maandag 19 september 2016, UCSIA “discussie rond een onvoorwaardelijk universeel basisinkomen”

donderdag 29 september 2016 13:59




Een universeel basisinkomen?

In Kapitaal in de 21ste eeuw (De Bezige Bij, 2014) onderzocht de Franse econoom Thomas Piketty de ongelijke verdeling van inkomens en vermogens. Zijn Britse collega Tony Atkinson formuleerde in Inequality (2015) concrete voorstellen om die ongelijkheid te verhelpen. UCSIA en het Centrum voor Sociaal Beleid Herman Deleeck moedigen door een reeks lezingen en debatten het gesprek over die voorstellen aan.

Het idee van een onvoorwaardelijk basisinkomen voor iedereen kent een lange geschiedenis. In vele landen verschijnt het op de politieke agenda bijvoorbeeld als onderwerp van een volksraadpleging. Een universeel basisinkomen kent zijn “believers” en “non-believers”. Ook in eigen land heeft het zijn voorstanders onder politieke partijen en bewegingen. De sociale partners – werkgevers en werknemers – nemen een genuanceerde houding aan. Nieuwe technologieën en snelle veranderingen wijzigen de verdeling en de organisatie van het werk. Dat maakt eigentijdse vormen van sociale bescherming nodig. Maakt een universeel basisinkomen deel uit van een nieuwe aanpak?

Toon Vandevelde (KU Leuven) stelt het onderwerp en de gastspreker voor en belicht hoe het universeel basisinkomen voorkomt in programma’s van sociale bewegingen en politieke partijen.

Philippe Van Parijs (UCL Louvain-la-Neuve) legt de wortels van het universeel basisinkomen bloot, hij inventariseert wat het voorstel inhoudt en wat het tegenhoudt.

Daarna volgt een paneldebat met:

Bart Buysse, directeur-generaal Verbond van Belgische Ondernemingen

Roland Duchâtelet, ondernemer en oprichter van Vivant

Chris Serroyen, hoofd van de studiedienst van het Algemeen Christelijk Vakverbond, socioloog

Toon Vandevelde opent met te stellen dat het idee een niet onomstreden onderwerp is en bijgevolg vele vraagtekens oproept.

Is het iets wat we moeten krijgen? Onafhankelijk van het inkomen, bezit, situatie…

Er zijn vele voorlopers, denkers zoals o.a. Thomas More, Tony Atkinson,…

Er is ook al veel rond geschreven en gepubliceerd.

Philippe Van Parijs zegt dat het een succesverhaal is voor rechtvaardigheid.

Aan de UA werd begin ‘70 het Centrum voor Sociaal Beleid opgestart door professor Herman Deleeck als onderzoekscentrum met focus op “sociale ongelijkheid en sociale zekerheid”. Van hieruit vraagt men zich af of het basisinkomen wel een goed idee is voor armoedebestrijding?

Philippe Van Parijs heeft 6 vragen voor de goedgevulde aula:

  1. Is het basisinkomen een Antwerps idee?

Ja! Even wat geschiedenis:

Begin 1500 kwam de Spaanse geleerde Juan Luis Vives of Johannes Ludovicus Vives (Valencia, 6 maart 1493 – Brugge, 6 mei 1540) vanuit Venezuela naar Europa en heeft vrijwel heel zijn actieve leven in de Nederlanden gewoond, vnml in Brugge. Daar schrijft hij zijn “De subventione pauperum” (1526) en legt hiermee de grondslag voor de armenzorg. Het werd in 1533 vertaald tot “Secours van den aermen.” Het bepleit een lokaal en centraal armenbeleid. Dit boek werd in Antwerpen gedrukt.

http://www.flandrica.be/flandrica/items/show/999

In 1848 ontdekte Jozef Kats in de Brusselse Marollen een manuscript over een basisinkomen!

https://www.researchgate.net/publication/46556883_Basic_Income_in_1848

Hij stichtte de eerste arbeidersbeweging.

Meer is er te vinden op:

https://floriebarnhoorn.wordpress.com/engelstalige-media/geschiedenis-van-het-basisinkomen/

Midden de jaren ’80 is het idee meer ter discussie gekomen en dit op Europees niveau. BIEN zag het daglicht op 11/09/1986 = Basic Income Earth Network .

http://basicincome.org/basic-income/

Deze stichting bestaat 30 jaar!

Alzo vind ik dat de Stad Antwerpen op nummer 1 staat i.v.m. het idee van het basisinkomen. Op 1 oktober e.k. zal dat gevierd worden.

  1. Gaan de lonen dan stijgen of dalen? Alle twee is mogelijk! Het hangt van de job af. Het B.I. is onvoorwaardelijk en dus individueel, universeel én men is niet verplicht beschikbaar te zijn op de arbeidsmarkt.

Je kan stoppen met een “vervelende en ellendige” job en toch nog een inkomen verwerven. Je kan andere uitdagingen aangaan en uitproberen.

  1. Is het belangrijk dat het B.I. boven de armoededrempel ligt?

Nee! Waarom:

  1. a) Anders dient het niveau heel hoog te zijn, zie onlangs Zwitserland waar een voorstel was voor een B.I. van 2500 SwFr (2300€). Dit is het inkomen nodig voor een individu om in een Zwitserse stad te kunnen wonen en leven.
  2. b) B.I. gaat niet in de eerste plaats om armoede, maar over vrijheid!
  3. c) B.I. is niet relevant voor armoedebestrijding. Deze mensen hebben geen toegang tot de informatie, procedures en is stigmatiserend! Deze mensen zijn meestal beschaamd. De “armoedeval”: men bekomt een laag betaalde job en de bijstand valt weg wat zorgt voor onzekerheid. Het verschil in inkomen bij werk/geen werk is verwaarloosbaar.
  4. d) Target Efficiency: beleid met een bepaald doel, bv het verminderen van armoede. Hoe groot is de vermindering van armoede door het inzetten van deze middelen?
  5. e) B.I. zal niet voldoende zijn om armoede op te lossen. Het vervangt geen subsidies of vele uitkeringen zoals sociale zekerheid, bijdragen,…
  1. Zijn er vakbondsleiders die voorstander zijn van een B.I.?

Ja, maar niet veel! Bv Greet Lubby van de vakbond voor dames is voorstander van deeltijdse arbeid.

Boek: Raising the Floor: How a Universal Basic Income can renew our economy and rebuild the American Dream van Andy Stern

Enkele hypothesen:

Je geeft aan de arbeiders een bepaald inkomen. Maar wat bij staking? Zij hangen niet meer af van de vakbond.

Het B.I. “empowered” de positie van de vrouw tegenover de man. De materiële basis wordt versterkt maar deze zekerheid komt via de politiek en de regering. Zie bv Karl Marx.

Alle waarden worden gecreëerd door de arbeiders maar wordt gestolen door de kapitalisten.

De lonen zijn nu 3x hoger dan in de jaren ’60.

Een B.I. verdeelt de middelen eerlijk (bijstand/sociale zekerheid)

  1. Kunnen experimenten bewijzen dat een B.I. mogelijk is?

Neen. Dat is aangetoond met proefprojecten in de VS en Canada jaren ’70. Zolang het kleinschalig gebeurt is het moeilijk meetbaar.

Binnenkort per 1/01/2018 gaat men het lanceren op proef in Finland.

Waarom niet te bewijzen?

  • – Experimenten zijn tijdelijk
  • – Ga je je werk opgeven?
  • – Dient gefinancierd te worden door winnaars en verliezers
  • – Is te beperkt in het aantal testpersonen

Het effect dient te zorgen voor een totale omwenteling van de arbeidsmarkt.

Je doet het werk dat je graag doet.

Het effect zal quasi onzichtbaar zijn!

Het is fantastisch dat er experimenten gestart worden.

  1. Hebben we utopieën nodig?

Ja! Zie Pieter Gillis en Thomas More.

We dienen daar tijd aan te besteden!

Een quote van Friedrich Hayek:

“We must make the building of a free society once more an intellectual adventure, a deed of courage…. Unless we can make the philosophic foundations of a free society once more a living intellectual issue, and its implementation a task which challenges the ingenuity and imagination of our liveliest minds, the prospects of freedom are indeed dark. But if we can regain that belief in the power of ideas which was the mark of liberalism at its best, the battle is not lost.”

Nu tijd voor de discussie in het paneldebat:

Bart: Velen zijn er mee bezig en utopieën zijn nodig!

Het is zo’n beetje als met het monster van Loch Ness: het komt soms eens boven.

Een paar elementen: rechtvaardigheid, herverdeling, het is bijna een filosofisch gegeven. Het zal de autonomie en creativiteit bevorderen. Maar kan het de sociale zekerheid vervangen? Het zal wel eenvoudiger worden.

Wat gaat de impact zijn op de arbeidsmarkt?

Een B.I. zal uitnodigen tot meer “bijklussen”.

Een minpunt is de financiële haalbaarheid, is het B.I. duurzaam?

Roland: de sociale zekerheid is gemiddeld genomen in cash zo’n 550€/persoon/jaar. In natura 420€. Vnml onderwijs en gezondheidszorg.

De rijkdom kalft de laatste 10 jaar af.

Arbeid was geen relevant begrip 100 jaar geleden. Mensen ruilden zaken.

Sinds 1950 is de belasting op arbeid ingevoerd en een inkomstenbelasting voor de rijken, nog niet voor de arbeiders maar later wel…

Eind ’50 begin ’60 kwam er een enorme productiviteitsstijging.

De vakbonden konden eisen stellen en afdwingen.

Zorgde voor het ontstaan van de sociale zekerheid wat de grootste uitvinding is aller tijden.

Met een B.I. zal dit veel beter worden = sociale zekerheid versie 2.0

De sociale zekerheid is momenteel een “krothuis” met veel misbruik!

Er dient inderdaad hulp te zijn.

Hier een oproep aan de vakbonden! Spijtig genoeg zijn deze geen voorstander van een B.I. De sociale zekerheid is hun kind!

We zijn nu met meer dan 7 miljard aardbewoners en de multinationals worden machtiger met de dag. De lonen dalen, robotisering…

Een werknemer dient “foert” te kunnen zeggen “ik stop ermee en ga iets anders doen!”

Chris: Ik zal Philippe corrigeren en wat moeten teleurstellen…

Onlangs was met het Zwitsers referendum 23 procent pro B.I.

Het ACV is niet tegen maar heeft geen goesting om er voor te gaan.

Jongeren van nu hebben een heel andere relatie tot “werk”.

Er is een volledige transformatie van de arbeidsmarkt aan de gang.

We hebben hierop tot nog toe geen antwoord.

  • – Als we het geld vinden, wat is dan de meest optimale besteding? Een sociale investering of een individueel inkomen?
  • – Het zal nog jaren duren eer er een draagvlak zal zijn (politiek, wereldwijd,…) loskoppelen van arbeid en inkomen. Tijdskrediet wordt afgebouwd.
  • – Het is moeilijk te combineren met deeltijdse arbeid
  • – Rekening houden met die transformatie en robotisering van de arbeid. Nieuwe jobs zijn meestal “scharreljobs” Ondergaan we dit alles? Hoe passen bv AirBnB en Uber in dit verhaal?
  • – Hoe financieren we alles? Met een verbruiksbelasting?
  • – Er is geen debat rond basisvermogen dat veel ongelijker is!

Philippe: hoe geven we vorm aan solidariteit?

Een B.I. gaat niet over solidariteit want dat gaat over mensen helpen.

Nood aan een gemeenschappelijke identiteit.

Het B.I. gaat over de verdeling van wat we geërfd hebben op een eerlijke wijze.

Een universeel B.I. vermindert alle andere uitkeringen en verandert de taxatie.

Roland: andere financieringsmogelijkheden: met B.I. zijn er geen werklozen meer. Je kan een paar uur werken of meer, je bepaalt dat zelf. Ook ruileconomie komt er bij kijken (LETS).

Momenteel dient alle arbeid officieel te zijn.

“De Kerk van de Arbeid” => afschaffen!, terug naar ruilhandel. Robots nemen alles meer en meer over. Het B.I. is de verdere evolutie van de sociale zekerheid.

In de overheidsinstellingen betaalt de staat aan zichzelf!

Waar kan het geld gehaald worden? Bij de robots en de Saoedis!

Producten hoger belasten ongeacht waar ze geproduceerd worden.

Bart: alles verandert zeer snel. We dienen mee te evolueren.

We kunnen dromen, er zijn vele goede ideeën maar deze dienen geconcretiseerd te worden.

Wat is de impact? Gaan getrouwde vrouwen niet meer werken? Wat met de productiviteit?  

Arbeid, werk,… is een invulling van je leven.

De experimenten tot nu toe zijn niet relevant genoeg.

Over naar de aula:

In 1985 heeft de Antwerpenaar Paul Staes het idee van een B.I. verdedigd op de Europese commissie.

Heeft het B.I. niet iets te maken met welzijn, welbehagen, invulling van je leven?

Roland: Arbeid dient nu om een inkomen te verwerven en gelukkig te zijn. Dit laatste is evenwel niet voor zo’n 50 procent van de bevolking. Stop met te zeggen dat mensen MOETEN werken!

Het grote probleem zit ‘m in het hoofd. We zijn verkeerd geprogrammeerd. Let’s enjoy life!

Chris: werklozen en langdurig zieken worden meer en meer gestigmatiseerd!

Roland: een B.I. van 700€ à 900€ en als je meer wenst = arbeid. Er zijn geen werklozen meer in zo’n systeem.

Gaan de basisproducten niet duurder worden?

B.I. kan voor een betere levenskwaliteit zorgen.

Prof. Dr. Luc Braeckmans  verontschuldigt zich voor de genderongelijkheid in het panel en sluit af met te zeggen dat het bijzonder boeiend, emotioneel en zeer interessant was. Voor navolging vatbaar want het tijdsbestek was wat krap.

*-*-*-*-*

Nog even een opmerking: Men gaat er nog steeds van uit dat “geld”, het financieel en monetair systeem blijft bestaan…

Beter zou zijn mensen te waarderen in “tijd”. Een uur is een uur, iedereen gelijkwaardig en geen “intrest” meer.

Time Banking.

“Kloktijd” is universeel en een middel. Time is Money 😉 Als Money wegvalt blijft tijd over…

Ook zullen meer en meer taken overgenomen worden door robots en artificiële intelligentie…

dagelijkse newsletter

take down
the paywall
steun ons nu!