De community ruimte is een vrije online ruimte (blog) waar vrijwilligers en organisaties hun opinies kunnen publiceren. De standpunten vermeld in deze community reflecteren niet noodzakelijk de redactionele lijn van DeWereldMorgen.be. De verantwoordelijkheid over de inhoud ligt bij de auteur.

KUIFJE. In China, Tibet en elders. De blijvende waarde van Belgische stripklassiekers.

vrijdag 16 februari 2024 12:06
Spread the love

Kuifje en Hergé: van gejaagd door jeugd, genie en precariteit tot mentale rijpheid, fortuin vrede en odes aan de vriendschap

Beste lezers en stripvrienden, de afgelopen dagen heb ik “Kuifje in Tibet” herlezen. Het genoegen was nog groter en fijner dan dit bij het herlezen van De Blauwe Lotus de week voordien. Allebei de keren was de lectuur verrijkend, een genoegen, inspirerend en ontspannend.
Over “De Blauwe Lotus” schreef ik voor een  publiek van stripkenners en friends op sociale media het volgende, een tekst die veel weerklank kreeg en bedenkingen die een groter publiek allicht verdienen.
Onlangs kreeg ik een onmogelijk te negeren behoefte deze Kuifje-strip eens te herlezen. De Blauwe Lotus is een van de mooiste, sfeervolste en politiek geëngageerde Belgische stripverhalen uit de cultuurgeschiedenis. Dat is mijn conclusie na zowat 55 jaar strips lezen en 45 jaar politiek volgen.Met genoegen deel ik een paar reproducties van tekeningen. De sfeer ervan is bijzonder, die zal je vandaag zelden terugvinden in strips of elders in media, en die emoties beslaan doorheen het boek een merkwaardig breed spectrum.
Van situaties van “doodsgevaar” (een woord dat intussen officieel uit de taal werd verboden en afgevoerd, wellicht ook juist vanwege toegenomen gêne over de Dood en een soort hyper-gevoeligheid), van opoffering voor iemand in nood, inzet waaruit dan ook een grote vriendschap ontstaat (Chang was ook echt een grote Chinese vriend voor Remi/Hergé), tot duistere havenfaciliteiten, humoristische situaties en milde spot onder vrienden en bekenden, tot cityscapes met bijna helemaal correct getekende Chinese karakters (ik bestudeerde ze zelf twee jaar), aandacht voor grimmige en complexe politieke actualiteit (en elders in het verhaal ook militaire acties en spionage) van die tijd, en last but not least fijnzinnige emoties zoals deze door de personages ervaren bij het afscheid van grote vrienden en vriendinnen in een ver land. Ontroering dus, waar menige traan mag bij komen kijken.
In de werkelijke wereld loopt een parallel: mensen, ook juist grote persoonlijkheden met heel wat macht, intelligentie, geleerdheid en visie zoals Winston Churchill (+ 1965), toonden in hun tijd in het publiek emoties, en weenden zelfs geregeld tranen van ontroering. Hergé was een krak. Veel van zijn werk blijft interessant en doorstaat de tand des tijds.
Kuifje in Tibet vond ik dus nog genietbaarder. Onder andere omdat de sfeer minder “art brut” is. Dit album is vele jaren later gemaakt; toen Hergé meer gerijpt was als mens en als artiest. Dit boek is ook mooi doordesemd van de fijne vriendschap in het echte leven van de schrijver/tekenaar met de Chinese heer Tchang. De sfeer en geest van Tibet en de boeddhistische monniken, van de koude, onherbergzame Himalaya en van de Yeti wordt er bijzonder goed in opgeroepen. Voor mij is dit boek misschien wel het beste in de reeks. Hoewel ik ook een boontje en een voorliefde heb voor het twee-verhaal “De 7 kristallen bollen” en “De Zonnetempel”. Ik herinner mij nog hoe ik de film, de tekenfilm kort na het uitkomen ging zien met de ouders, ergens eind jaren zestig! Wat heb ik daar toen veel uit opgenomen, geleerd en meegedragen. Zoals de mooie kwaliteiten van de inheemse culturen, van opkomen voor de verdrukten en kinderen (zoals Zorrino, wat Kuifje doet), maar ook de het belang van een goede krant, en… de ongelofelijke kracht van de Westerse Wetenschap (die deze van de religie in dit verhaal overtreft, en zo het leven van de helden redt; doordat Kuifje kan voorspellen dat er een zonsverduistering zal plaatsvinden).

Persoonlijkheid en persoonlijke groei met de leef-tijd

De persoonlijkheidsontwikkeling die je kunt “lezen” door beide boeken te vergelijken is ook interessant. Hergé groeide uit tot een rijke, grote persoonlijkheid (wat sommigen, wellicht ook gedreven door jaloezie of afgunst, soms al te rap “een groot ego” noemen). In De Blauwe Lotus zie je dat het verhaal nog erg gejaagd is. De reporter-hoofdfiguur snelt van de ene uithoek van het land en van de wereld naar de andere; dat zien we ook in andere vroege verhalen. Er liggen voortdurend gevaren op de loer voor Kuifje. In Tibet is de rust ingetreden, in vergelijking. Het ligt voor de hand dat dit de persoonlijke situatie van de maker weerspiegelt. In de tijd van de eerste boeken was zijn situatie nog “onveilig”. Zijn reputatie was nog niet gemaakt, daar viel nog voor te knokken, te “vechten”. Een reputatie beschermt je. Die geeft vrede. Ook de financiële balans van de jongere Hergé zal – zoals voor de meeste mensen – eerder precair, moeilijk zijn geweest. Het grenst aan het ongelofelijke hoe sommige stripauteurs jaren lang in armoedige omstandigheden moesten werken. Ik las daarover een verslag van de makers van Buck Danny, waaronder Hubinon en Charlier. Die makers leefden enkele jaren samen in een kaal pand, waar ze nauwelijks verwarming hadden of konden voedsel koken.
“Tibet” is dus van later. Wanneer de persoonlijkheid van de maker zich had ontwikkeld, rijker was geworden, en ook de zo waardevolle Zelfkennis zich had vergroot. Zo iemand kijkt met meer rustige vastheid naar het leven. Dat weerspiegelt zich mooi in dit verhaal. De overwegend gebruikte kleuren wit (in de religieuze sfeer een heilige kleur) en licht blauw geven die sereniteit, die gevonden stabiliteit en rust, ook weer. Een jonge mens, ook juist als die gedreven is door inspiratie en ambitie, is vaak een opgejaagde mens. Die personen maken soms indrukwekkende, inspirerende werken, van strips tot romans of beelden. Maar de stijl van “Tibet” is op een andere manier heel genietbaar. Ook juist voor de wat oudere, meer ervaren lezer. Die zelf tot meer Wijsheid is gekomen, maar die toch interesse en openheid heeft bewaard voor het mysterie. En voor eeuwige waarden als Vriendschap, Solidariteit, Moed, Trouw, natuurschoon, culturen uit verre landen, reizen en Vrienden.

De Blauwe Lotus

Creative Commons

take down
the paywall
steun ons nu!