De community ruimte is een vrije online ruimte (blog) waar vrijwilligers en organisaties hun opinies kunnen publiceren. De standpunten vermeld in deze community reflecteren niet noodzakelijk de redactionele lijn van DeWereldMorgen.be. De verantwoordelijkheid over de inhoud ligt bij de auteur.

KERNWAARDEN. Crèche & Kinderen. Economie, Efficiëntie, Koopkracht, Werkzaamheidsgraad… ten koste van warme Wisselstroom Ouder-Kind?

zondag 19 mei 2024 19:20
Spread the love
Toevoeging 22 mei ’24, 14 uur: literatuuropgave; samenvatting van een nieuw intensief gesprek met een ervaren kracht uit de opvang.
Onlangs hadden wij het hier over liefde van God voor de mens en vice versa naar aanleiding van het boek Tot God. Goed en wel, maar laten wij het niet altijd te ver zoeken. In deze tijd van de mirakels van de technologie en van verworven welstand voor een zeer brede middenklasse, is het ook goed eens te kijken naar de prijs die wij voor die verworvenheden betalen. Inzicht in de tijd van nu en in onze situatie kan je vaak maar echt verwerven als je kennis bezit van hoe het er in verre landen en in het verleden aan toe ging. Met speciale aandacht voor wat níet meetbaar is. “Meten is weten” is immers vaak gewoon een illusie.
In mijn krant gaat de commentaar daags nadien over de grote noodzaak voor de volgende regering om meer dan een miljard toe te voegen aan het miljard dat nu al wordt uitgetrokken om de kinderopvang te vergroten, en voor meer ouders beschikbaar te maken.
Bart Brinckman stelt dat de kinderopvang ook voor de betrokken kinderen “een educatieve waarde heeft en de sociale ontwikkeling een boost geeft.”
Is dit waar? Misschien. Maar in de praktijk gaan op die manier toch veel spruiten al vanaf de leeftijd van enkele weken bij de moeder en vader weg?.. Van 6 of 7 in de morgen tot 5 uur in de avond. Om 6 uur moeten ze soms al het bedje in. Is dat nog goede familiale praktijk te noemen?
Meer nog, met die massieve thuisvervangende opvang, meestal voor 9 of meer kindjes per opvangdame of -man, wat blijft dan nog aan ruimte voor de aanbeveling van de wereldgezondheidsorganisatie (WHO) om ” de baby’s en kinderen zo veel mogelijk lichaamscontact te geven”? Op rug of borst te dragen. En last but not least, wanneer mogelijk de borstvoeding te geven. Die heilzaam is voor kind én moeder. Voor de fysiek én voor de emoties, het mentale welzijn en welbevinden.
Hoe raken die natuurlijke zegeningen nog aangesproken en uitgebaat, als de kinderen bij vader en moeder bijna de hele tijd weg zijn? Welke kansen op het vormen van sterke, gelukkige kinderen lopen wij zo mis?
Kunnen crèches en personeel misschien een deel van deze houdingen, praktijken en hun voordelen verstrekken aan de kindjes? Kunnen zij betere Ersatz-ouders worden dan momenteel?
Kan een miljard meer steun vanwege de overheid ook in die zin voor kwaliteitsverbetering zorgen?
Uit interviews met een dame die de kinderopvang van de KU Leuven lang heeft geleid, weten wij bijvoorbeeld het waarschijnlijk erg belangrijk is dat gestreefd wordt naar de “vaste begeleider”. Een kindje dat niet alleen de eigen ouders weinig ervaart, maar ook drie keer per week een wisselende opvoedster, is allicht het minst goed af.
Kan ervoor gezorgd worden, bijvoorbeeld met invoering van vorming en bekostiging van hulpmiddelen, dat opvangwerkers de kindjes vaker op het lichaam dragen?
In het verre verleden kregen babies van adellijke dames zelfs borstvoeding van een zogenaamde min. Gêne mag geen absolute drempel vormen. Affectie is levenselixir voor baby’s.
Het aantal kindjes per ersatzouder laten dalen door meer middelen te voorzien is een eerste stap. De optimalisatie van de opvang lijkt voor uithuizen ouders een groots maatschappelijk en politiek doel. Wij moeten vermijden dat economische vereisten zoals productiviteit en arbeidsquote ten koste gaat van de best mogelijke groei van brein, hart en lichaam van de jongste medemensen.
In een opiniestuk van dezelfde dag beschrijft een leraar die bijna met pensioen gaat de “niet te onderschatten toename van gedrags- en leerstoornissen” die hij zag in die 35 jaar.
Hoe lang nog blijven wij als (volwassen?) Samenleving wegkijken van de vermoedelijk grootste reden voor de tientallen grote nieuwe problemen bij kinderen en jongeren? Een zwakke, falende manier van opvoeden in de eerste levensjaren.
Van de dure berg zwerfvuil overal, tot onzekerheid bij kinderen, tot en met over het eigen geslacht, tot de hang die Lynch, de winnaar van de Booker Prize bij jongeren ziet naar een sterke, autoritaire leider (een wens die wel eens partijen kon aan de macht brengen die de eeuwig geachte basisrechten aan diggelen zullen slaan), hyperactiviteit, en zelfs fel toegenomen zelfmoordwensen…
AANWEZIGHEID, is dat niet de meest kostbare gift en medicijn? Warme aanwezigheid bij elkaar. Niet alleen tusden geliefden, daar is genoeg aandacht voor, maar ook juist tussen ouders en kinderen.
Het economisch denken lijkt soms een draak geworden, die veel moois,
goeds, warm-menselijks,
gezonds en natuurlijks
verslindt.
Met bijgaande beelden wil ik een alternatieve wereld, en vooral een andere praktijk van opvoeden belichten en laten inspiratie uitstralen.
Overigens is het zeker juist dat we tact moeten tonen naar ouders die door omstandigheden en uitdagingen er niet toe komen veel tijd met hun kindje door te brengen, of geen borstvoeding kunnen geven. Laten we toch het Ideaal niet uit het oog verliezen. De rijke vruchten van een warm nest in de (prille) jeugd komen meer en meer naar boven in het debat overal ter wereld. Het is niet onlogisch aan de andere kant, dat in een wereld waarin gaandeweg meer en meer de waarde van alles werd afgemeten in de geld, bepaalde grote en misschien onmisbare diensten en waarden die mensen altijd aan elkaar leverden, maar die niet in geld vallen uit te drukken, zoals vriendschap, liefde en vriendelijke aanwezigheid bij elkaar, tederheid of tijd om verhalen te delen, na zowat een kleine eeuw van economiSme,  nieuwe, grote problemen opduiken. Die ons laten zien wat we missen, wat er allemaal mis kan lopen, als we die houdingen en vrijwillige, spontane “diensten” niet meer verlenen aan elkaar.
Herinner u in dit verband hoe de toonaangevende schrijver en publieke psychiater Dirk De Wachter zijn oproep deed: “Mensen, wij professionele therapeuten kunnen jullie oproepen en hulpvragen niet meer bolwerken. Leer opnieuw bij elkaar te rade gaan en bij elkaar op verhaal te komen!”
Laten we, meer in het algemeen, oog ontwikkelen voor de sluipende nadelen en gevaren die een welvarend tijdperk meebrengt.
Het is een teken aan de wand dat vele land- en tijdgenoten toch niet geheel tevreden meer raken met het mooie maatschappijmodel dat is uitgebouwd sinds 1945, wat blijkt uit de publicatie van boeken als “Waarom Revolutie” van Seppe De Meulder en mede-auteur. Die onrust en ontevredenheid heeft voor mij ook alles te maken met het uitgehold raken van praktijken zoals de traditionele en natuurlijke manieren van opvoeden, tot meerdere eer van de economie en de materiële welvaart en mogelijkheden van het gezin.
Het lijkt meer en meer duidelijk dat ouders van deze tijd collectief aan gezag hebben ingeboet, ook in eigen ogen, ook juist omdat zij te weinig betrokken tijd kunnen doorbrengen met de kinderen. Deze lacune wordt dan wel eens ingevuld met geschenken en uitgaven, wat warme nabijheid en tijd niet helemaal kan vervangen. Echte verbinding realiseren vraagt nu eenmaal eenvoudige dingen die vandaag schaars zijn geworden, zoals tijd en nabijheid.
Illustraties van Flickr

Bijkomende lectuur

Enkele essays met achtergrondinformatie over opvoeding en ouderschap, die kunnen nuttig zijn voor het bepalen van idealen, die natuurlijk niet mogen verabsoluteerd worden, maar toch een richting kunnen aangeven om naar toe te werken, en kunnen duidelijk maken wat het model met hoge werkzaamheidsgraad en bijhorende afwezige ouders aan mentale prijs kost. De base line blijft voor ons dat kinderen die opgroeien met een groot gemis aan affectie en tekorten in geestelijk input in de vroege jaren, vaker zullen lijden aan een gebrekkig Zelfwaardegevoel. Dat gemis kan zich op vele manieren uiten, die last meebrengen voor anderen, verdriet en soms een hoge maatschappelijke kost.

Over het samen slapen met de kinderen, een manier die wellicht erg dicht bij onze menselijke natuur aansluit: httpswe-samen-slapen-zo-wordt-het-leven-werkelijk-een-geschenk/

Over de Tsimane, een van de meest van de industriële beschaving verwijderde culturen, die sober en gezond leven, en ons op die manier een inspirerend spiegelbeeld opleveren:

De levenswijze van de Tsimane als inspiratiebron voor vandaag?

 

Aanbevolen literatuur

Jean LIEDLOFF. Op zoek naar het verloren geluk. Naar een natuurlijke manier van opvoeden. 7de druk 2004, Pantha Rei, Katwijk. [Penguin Books, 1986, The continuüm concept.]
** Getuigenis uit de sector van de zelfstandige kinderopvang
Naar aanleiding van deze beschouwing heeft een man die dertig jaar in de kinderopvang stond en kennis verzamelt en aanbiedt over het onderwerp contact met ons genomen. Het gesprek van anderhalf uur leverde ons een dieper inzicht in de problemen en knelpunten in het werkveld. Volgens Jan De Vree is kinderopvang altijd een vervangmiddel, de echte ouders vervangen blijft moeilijk. Hij pleit voor meer ruggespraak vanwege overheden, onderzoekers en overkoepelende organisatie met de kinderopvangkrachten, van wie de expertise momenteel nog te vaak buiten beeld blijft. Hij wijst erop dat geld niet altijd het grootste knelpunt is; sommige zelfstandige opvangouders hebben goed geld verdiend met deze vorm van arbeid. Negen kindjes per begeleider is ook volgens hem teveel; zeven lijkt een goed streefcijfer. De vraag in hoeverre opvangkrachten in de plaats van de ouders mogen gaan staan in het aanbod van affectie is voor hem een moeilijke. De ouders blijven best de figuren waarmee de binding het sterkst is. Als opvangkrachten teveel affectie verlenen, kan de overgang voor de kinderen naar de kleuterklas na de voorziene dertig maanden volgens hem lastiger verlopen. De “kangoeroezak”, hij is er zelf geen voorstander van, maar allicht kan de vraag over de wenselijkheid van deze toepassing best overgelaten worden aan de roeping, het talent en de persoonlijke instelling van elke opvangkracht. Tot slot is hij zich bewust van het gevaar van al te grote nabijheid vanwege professionals; ook in de kinderopvang kan grensoverschrijdend gedrag voorkomen. Hoewel we ook de ogen niet mogen sluiten voor het feit dat dit schadelijke gedrag zich nog het meest voordoet in de gezinnen zelf. In Zweden zou op bepaald moment een op de tien meisjes verkracht zijn door familieleden. Voor een professionele kracht, zo betoogt de ervaren opvangwerker, is een meer afstandelijke houding ook vaak een goede keuze, die het volhouden van het beroep kan bevorderen.
Zelfzorg en hulp
Wie de uitdagingen van opvoeden teveel worden, kan 24 op 24 terecht bij de gerenommeerde algemene hulplijn Tele-Onthaal op het nummer 106. Ook chat is deeltijds mogelijk,  zie daartoe de website.

steunen

Steun voor een nieuwe website

We hebben uw hulp nodig voor een essentiële opfrissing van de website. Om die interactiever, sneller en gebruiksvriendelijker te maken hebben we 30.000 euro nodig. Elke bijdrage, groot of klein, helpt. Met uw donatie ondersteunt u onafhankelijke journalistiek die de verhalen blijft brengen die er echt toe doen. Laat uw hart spreken.

Jonge moeder voedt baby aan het strand, lachend

Creative Commons

take down
the paywall
steun ons nu!