Interest: de vergeten wortel van het kwaad.

Interest: de vergeten wortel van het kwaad.

dinsdag 15 januari 2013 09:44

Wie positieve verandering wil realiseren in een samenleving doet er allicht goed aan het probleem wetenschappelijk te benaderen. Daarbij moet men eerst een analyse maken van het probleem… ja, wat is het probleem eigenlijk? Is er een rode draad te ontdekken doorheen de geschiedenis van menselijk lijden? Die is er heel zeker, wanneer we kijken welke krachten zich al duizenden jaren in de samenleving manifesteren.

Enerzijds is er de onderdrukkende en controlerende kracht die een elite altijd heeft gebruikt om een samenleving te domineren. Anderzijds is er de bevrijdende, emancipatorische kracht, die zich verweert om een menselijkere samenleving te realiseren op basis van respect en gelijkwaardigheid.  De dominerende, bezitterige macht van een elite is er vooralsnog in geslaagd de geschiedenis werkelijk te bepalen en in de strijd van de mensheid tegen de onderdrukking door een oligarchie is tot nu toe weinig feitelijke vooruitgang geboekt, als men kijkt naar de verdeling van macht en rijkdom op onze planeet.  We leven nu in een globale neofeodale samenleving, waar 1 procent van de wereldbevolking in steeds grotere mate meer macht en rijkdom verwerft.

Meer en meer mensen ontwaken uit de illusie dat we in een werkelijke democratie leven, waar we samen beslissen over de gang van zaken. Meer en meer dringt het besef door dat het politieke establishment eerder de belangen dient van de krachten van de elite dan van het volk. Wanneer alle macht en rijkdom geconcentreerd is aan de top, kan er geen sprake zijn van een werkelijke democratie. Want deze elite beschikt over een immense rijkdom en middelen om haar belangen door te drukken. Met andere woorden: politieke democratie is onmogelijk zonder financiële democratie.  Dit ontwaken tot de realiteit van een feitelijke onderdrukking door een financiële oligarchie en de schijndemocratie die er het gevolg van is, is de drijvende kracht achter de occupy-beweging, een niet-politieke beweging vanuit de basis die de bevrijdende, emancipatorische kracht van de mens vertegenwoordigt.

Maar hoe is het in hemelsnaam mogelijk dat die ene procent zoveel macht en rijkdom weet te centraliseren? Wel, ik wil graag wijzen op een intrinsieke kracht in het financieel systeem, die haast onopgemerkt is gebleven, maar een verwoestende uitwerking heeft op mens en wereld. Er is een fundamenteel mechanisme in ons financieel systeem, dat op methodische wijze en in steeds grotere mate de rijkdom van de hele planeet in de handen van de financiële oligarchie drijft: het sneeuwbaleffect van interest.

Het probleem met interest moet zowat het meest onderschatte probleem zijn in de geschiedenis van de mensheid. President Jackson kwam terecht tot de vaststelling dat indien mensen de onvoorstelbare onrechtvaardigheid van het financiële systeem zouden begrijpen, er voor morgenochtend een revolutie zou zijn.  Zoveel mensen die met het hart op de juiste plaats de ecologische en sociaaleconomische problemen op onze geliefde planeet proberen op te lossen, gaan helaas voorbij aan dit o zo belangrijke en cruciale mechanisme.  En op die manier blijft het dweilen met de kraan open en erger: verdrinken. Want het wordt, met mathematische zekerheid, steeds erger! Daarom is het zo belangrijk voor eens en voor altijd de gevolgen van interest eens grondig te bekijken en voorgoed een einde te maken aan de dynamiek die zoveel menselijke en ecologische ellende veroorzaakt. Daarom is het belangrijk de gevolgen duidelijk te omschrijven. Voor de oplettende lezer zal het dan duidelijk zijn welke enorme impact deze structurele aberratie inhoudt.

Voor we verdergaan met de beschrijving van de gevolgen, moet een misverstand uit de weg geruimd worden: veel mensen denken dat we enkel interest betalen wanneer we iets lenen. Niets is minder waar. Prof Kennedy berekende dat de doorgerekende prijs van interest in goederen en diensten gemiddeld 45 procent bedraagt. Met andere woorden, de helft van ons inkomen verdwijnt op deze manier rechtsreeks naar de kapitaalverschaffer. En dan zijn er nog de onrechtstreekse kosten…

Een eerste gevolg van het verrekenen van interest is exponentiële groei, het zogenaamde sneeuwbaleffect. Elke vorm van interest leidt tot een voortdurende groei van de hoeveelheid geld in circulatie. Meteen zien we een wiskundige onmogelijkheid opduiken op een eindige planeet, met beperkte grondstoffen en een beperkt aantal werkuren om aan deze exponentiële structurele dynamiek te voldoen. Gevolg is een steeds toenemende druk op mens en wereld met zowel menselijke als ecologische overbelasting als resultaat. Het systeem dwingt werkelijk tot die overbelasting, want door de noodzakelijke dynamiek om aan de stijgende schuldenlast te voldoen wordt een dynamisch evenwicht onmogelijk gemaakt. Het systeem dwingt de economie in steeds grotere groei, hetgeen gewoon een totaal onmogelijke en onhoudbare toestand voortbrengt. Iedereen kan makkelijk de gevolgen hiervan vaststellen. De psychosociale, economische en ecologische gevolgen zijn enorm. 

Het probleem met exponentiële groei wordt doorgaans onderschat en daarom is het misschien goed een voorbeeldje te geven van de dynamiek die interest op langere termijn heeft. Een klassiek voorbeeld is het volgende: Als Jozef ten tijde van Jezus 1 eurocentje op de bank had gezet, en hij zou vandaag de dag zijn rekening gaan opnemen aan 5 procent interest, dan zou men hem tweehonderdvijfennegentig miljard wereldbollen uit puur goud moeten uitbetalen. Dit toont heel duidelijk de waanzin en inherente onmogelijkheid van het systeem aan.

Door de steeds stijgende hoeveelheid geld in circulatie ontstaat inflatie. Met andere woorden: het geld in omloop wordt steeds minder waard. Terwijl dus de bevolking steeds minder koopkracht heeft door de ontwaarding van het geld, stijgt de koopkracht van de financiële elite natuurlijk, omdat de geldstroom via rente een voortdurende stijgende hoeveelheid geld naar de top van de piramide versluist. Want dit moeten mensen goed begrijpen: interest betekent een netto-geldstroom van de bevolking naar de kapitaalverschaffer. 99 procent van de wereldbevolking betaalt systematisch de groeiende rijkdom van de ene procent aan de top. Met andere woorden: de polarisatie van de samenleving is op deze manier systematisch verzekerd.

Doordat het systeem dus onmogelijk is op langere termijn ontstaan de boom-en bust-cycles, de economische depressies.  Hier is de schuldenlast door het sneeuwbaleffect van rente zo toegenomen, dat het systeem in elkaar stort, en men terug van nul moet beginnen, door een radicale ontwaarding van het geld in circulatie. Beleggers kennen deze dynamiek zeer goed en beleggen op voorhand in waardevolle metalen, vastgoed en grondstoffen en kopen tijdens de recessie nog meer rijkdom op voor een fractie van de kost. We hebben dit onlangs nog in Griekenland zien gebeuren, waar zo goed als alle staatseigendommen geprivatiseerd werden tijdens de crisis. Met andere woorden: nogmaals wordt het verschil tussen de financiële elite en de bevolking geradicaliseerd.

Een ander klassiek voorbeeldje om de perverterende dynamiek van interest te demonstreren is het verhaal van de elfde munt, dat als volgt gaat:  In een dorpje doet men al jaren ruilhandel. Op een dag komt er een ridder langs die een gemakkelijkere manier voorstelt om te ruilen. Hij stelt voor munten te gebruiken als universeel ruilmiddel. De mensen zien hiervan het gemak in en gaan akkoord. De ridder stelt echter een voorwaarde: hij geeft iedereen tien munten en als vergoeding wil hij het jaar daarop van iedereen één munt krijgen. Diegene die niet kan betalen, verliest zijn huis. De mensen gaan akkoord zonder te beseffen dat de vraag in feite met zekerheid betekent dat sommigen hun huis zullen verliezen… dus, terwijl de dag van de terugkomst van de ridder nadert, begint iedereen in het dorp meer te vragen voor zijn goederen en diensten en ontstaat er een grimmige, competitieve sfeer. De natuurlijke samenwerking die altijd in het dorp had bestaan verdwijnt.

Het is een eenvoudig verhaal en toch beschrijft het de situatie waarin we ons vandaag bevinden. Een onmogelijke en onhoudbare situatie. Maar laten we het positief bekijken: een probleem met onvoorstelbaar destructieve gevolgen is ook een enorme kans op verbetering van de menselijke en ecologische situatie, wanneer we erin slagen het op te lossen. Want mensen worden zich meer en meer bewust van dit probleem en er ontstaan werkgroepen rond deze problematiek. Laten we hopen dat het bewustzijn hieromtrent snel mag groeien en de mens zich kan bevrijden van een structurele stoornis, die al zolang als een vloek op de samenleving rust. Want het kan ook anders.

dagelijkse newsletter

take down
the paywall
steun ons nu!