De community ruimte is een vrije online ruimte (blog) waar vrijwilligers en organisaties hun opinies kunnen publiceren. De standpunten vermeld in deze community reflecteren niet noodzakelijk de redactionele lijn van DeWereldMorgen.be. De verantwoordelijkheid over de inhoud ligt bij de auteur.

Hamas in Oekraïne?

Hamas in Oekraïne?

vrijdag 21 juni 2024 21:35
Spread the love

                           

Onlangs zag ik een vredesactivist die getooid was met twee vlaggetjes: een Oekraïens en een Palestijns. Hoe valt dat te rijmen? Dat Palestijnse vlaggetje kan ik begrijpen: de Palestijnen zijn al sinds de oprichting van de staat Israël het slachtoffer van discriminatie, verdrijving en moord en nu ook van massamoord op grote schaal door Israël. Maar Oekraïne is precies het omgekeerde: tijdens WOII werkten de Oekraïense fascisten mee aan de Jodenuitroeiing door de Duitse bezetter. Die bracht alleen al in Kiev ruim 33.000 Joden om bij het ravijn van Babi Yar, naast het Joodse kerkhof. Vandaag is het extreem-rechtse bewind in Oekraïne bezig met een moorddadige oorlog tegen de Russisch sprekende bevolking die het vroeger had, maar die zich inmiddels afgescheurd heeft van het land. Palestina verdient steun en sympathie, maar Oekraïne geen enkele, vind ik. Die vlaggetjes spreken elkaar tegen.

Ik moest aan die vlaggetjes denken bij het lezen van het onlangs verschenen boek van Xavier Moreau, “Oekraine, Pourquoi la Russie a gagné”, dat een hoofdstukje over “Oekraïne en de Joodse kwestie” bevat. De auteur is een Franse zakenman en politiek analist die al 24 jaar in Moskou woont, en extreem pro-Russisch is. Tot en met de gedachte dat het Westen er vooral op uit is de LGBT-waarden op te dringen aan andere landen, en met name aan Rusland. Dat sluit aan bij de viriliteitscultus waar Poetin zich voor ingezet heeft en de homofobie die zijn land kenmerkt. In die visie is het Westen een bedreiging voor de traditionele waarden die Rusland sterk maken, en die de staat deelt met de Russisch-orthodoxe kerk. Maar dat troebele ideologische gedoe even terzijde, het interessante van Moreaus boek is het overzichtje van de relatie tussen Oekraïne en het Jodendom.

De macht in Kiev berust bij extreem-rechts, dat openlijk terug aansluit bij het fascistische verleden met zijn Jodenuitroeiing en dat de criminele figuur van de nationalistische extremist Stepan Bandera in eer hersteld heeft en hem zelfs via een straatnaam verheerlijkt. Ondertussen is de president (wiens ambtstermijn is afgelopen, maar die dat negeert) de Jood Zelenski, wat de extremisten helpt om hun gore verleden enigszins te verdoezelen, vooral naar het buitenland toe. Moreau tekent daarbij bijtend aan: “Voor de Russen, Zelenski of geen Zelenski, is in Oekraïne een Boulevard Stepan Bandera hebben, die leidt naar Babi Yar, hetzelfde als een Avenue Adolf Hitler die leidt naar Auschwitz.”

Donbassrebellen = Hamas

Maar een leider van de extreem-rechtse gewelddadige groepen die voor de staatsgreep in Oekraïne zouden zorgen, Dmitro Iaroch, vermeed alle antisemitisme en verklaarde zelfs: “Wij baseren onze opvattingen op nationalistische ideeën. Het bewijs daarvan is dat 40% van onze leden Russisch spreken; de Joden en andere bevolkingsgroepen voelen zich op hun gemak in onze strijdorganisaties.”

Moreau merkt hierbij op dat het niet gaat om pure hypocrisie. De banderisten zochten in hun vijandschap tegenover Rusland steun bij Israël. Oleg Tiagnibok van de partij “Svoboda” deed herhaaldelijk “israëlofiele” uitlatingen, en zei in een interview van januari 2013 met het Amerikaanse dagblad Forum Daily: “Ik heb respect voor de patriottische gevoelens van de Israëlische staatsburgers. Ik bewonder de manier waarop de Israëli’s hun belangen op hun territorium weten te verdedigen en daarbuiten over de hele wereld. En terwijl ik respect heb voor de patriottische gevoelens van de Israëli’s, hoop ik echt dat de vertegenwoordigers van dat land onze gevoelens zullen respecteren. Als zij patriotten zijn, zijn wij het ook. In jullie Knesset is een afgevaardigde, tot welke partij hij ook behoort, een nationalist.”

Deze toenaderingspoging tot Israël slaagt en in februari 2013 heeft Tiagnibok een ontmoeting met de Israëlische ambassadeur. Het jaar daarop, op 28 juli 2014, organiseert de partij van Tiagnibok, Pravy Sektor, een steunbetoging voor Israël, en de nummer twee van de partij vergelijkt in een toespraak de rebellen van de Donbass met Hamas.

De netelige positie van Israël

Moreau grijpt terug naar een analyse van de Amerikaanse professor John Mearsheimer, die oordeelde dat een nederlaag van Oekraïne een zware klap zou toebrengen aan het prestige en de macht van de VS, en daarmee ook de positie van hun beschermeling Israël sterk zou kunnen verzwakken. Dat maakt begrijpelijk dat de toenmalige Israëlische premier Naftali Bennett zich in maart 2022 inspande om een vreedzame oplossing van het conflict tussen Rusland en Oekraïne te bereiken.

Hier moet ik even een excursie openen. In een zeer lezenswaardige toespraak heeft president Poetin, kort voor de “vredesconferentie” in Zwitserland van vorige week, ook wat verklapt over de vredesgesprekken van maart 2022. Poetin spreekt met waardering over een buitenlandse collega – bedoeld is kennelijk Naftali Bennett – die naar Moskou kwam om de problematiek te bespreken, en na afloop zei dat hij naar Kiev zou gaan om daar de zaak verder te bespreken. Poetin: “Wij begroetten dat, net zoals het totaal van de inspanningen voor een vreedzame oplossing van het conflict, want elke dag van strijd betekende nieuwe slachtoffers en verliezen. Maar in Oekraïne, zo vernamen wij later, werden de diensten van de Westerse bemiddelaar niet geaccepteerd, en wij vernamen dat men hem verweet pro-Russische standpunten te vertolken – op een vrij harde manier, moet je zeggen, maar dat is al een detail.”

Met andere woorden: de extremisten in Kiev wilden Israël aan hun kant krijgen in de strijd tegen de separatistische, zich afscheurende deelgebieden, maar waren hoegenaamd niet gediend met vredesbemiddelingen door Israël en zij reageerden daar zeer grof op.

De positie van Israël is mede te begrijpen vanuit de complexe plaats van het Jodendom in het conflict. In Israël wonen, zo merkt Moreau op, zowel Joden met Oekraïense als met Russische achtergrond. Bovendien heb je in Oekraïne ook oligarchen van Joodse komaf, die de Maidanbeweging en de banderisten die de staatsgreep gecreëerd hebben, financieel ondersteunden. Een deel van hun bezit is opgeslokt door de putschisten, en de vraag is wat er met de rest gebeurt, als het Russische leger verder oprukt.

Moreau stelt vast dat de banderisten hun antisemitisme ruimschoots hebben verzacht. Maar: “De geschiedenis zal oordelen over de oprechtheid van hun verklaringen volgens het lot dat toebedeeld zal worden aan de Joodse bevolkingsgroepen die nog in Oekraïne zijn als de golf van wraaklust losbreekt, die onvermijdelijk zal volgen op de nederlaag van de radicale groepjes.”

En de Joden in Rusland?

In Rusland, zo stelt Moreau, staan de meest opgemerkte Joden in blok achter president Poetin. Dat geldt voor Vladimir Soloviev die in zijn radiouitzendingen met brio de Russische oorlogsvoering verdedigt. En die spot met de Joden die na de start van de “bijzondere militaire operatie” gauw uit Rusland gevlucht zijn naar Israël, maar na 7 oktober 2023 haastig teruggekeerden. Of kijk naar Iakov Kedmi, gewezen officier van het Israëlische leger en oorlogsveteraan, die regelmatig op de Russische televisie te zien is en zijn afkeer voor Zelenski niet wegsteekt: die noemt hij “de schande van het Joodse volk”. (Hij heeft, net als Soloviev, sancties opgelopen vanwege de EU, die haar ideologie meent te mogen opleggen aan iedereen en door haar totalitaire neigingen geen tegenspraak duldt.)

Tot besluit zegt Moreau dat als er nog Joden invloed kunnen hebben op het conflict tussen Oekraïne en Rusland, het de Joden in Washington zijn…

Creative Commons

take down
the paywall
steun ons nu!