Drogende verf

Drogende verf

zondag 26 augustus 2018 15:22

Ik beken. In mijn leven heb ik reeds menige uren staan schilderen. Uren die, zoals dat heet, voorbijgingen in het vakkundig nietsdoen. Maar dit alles is nog niets in vergelijking met de uren en dagen die ik besteed aan het zien drogen van verf eens geschilderd. Want er is niets zo boeiend als het zien drogen van verf. En dat komt zo.

Het droogproces van verf, en dan heb ik het over lijnolieverf in het bijzonder, is in grote lijnen wat heet een polymerisatieproces. Wil zeggen: dat vele monomeren samen één grote lange keten vormen om aldus een hechte laag te worden. En misschien is het wat te ver gezocht om de natte verflaag van lijnolieverf geen echte laag te noemen of slechts een tussenstadium, maar dat lijnolieverf een echte metamorfose ondergaat tijdens het drogen, dit staat zonder twijfel vast. Die metamorfose heeft, althans wat mij betreft ook een aantrekkingskracht op mijn ogen. Alsof ook deze laatste twee moleculen zijn, verlangend naar hechting of iets van een bindende massa. Maar dit laatste is slechts beeldspraak.

Het zien drogen van verf geeft niet alleen een dieper inzicht in de werking van dat proces, maar biedt ook de kans tot ware contemplatie. In die mate dat ik niet één schilder ken die geloof hecht aan een ander geloof behalve dan het zijne. Of, anders gezegd, dat er geen enkele schilder is die echt gelovig is. Tenminste, wanneer hij of zij zich verdiept heeft in het kijken naar drogende verf.

Maar goed, tijdens deze bezigheid denk ik nogal eens aan de ontoereikendheid. Zowel mijn eigen ontoereikendheid als die van het leven in het algemeen. Of hoe we toch steeds weer iemand anders nodig hebben. Hetzij om ons het leven te gunnen, hetzij om te bevestigen dat we het hebben. En tenzij men uit een of andere evangelische overtuiging aan zelfverzaking doet, zou “Gedenk mij” de enige smeekbede zijn die er echt toe doet opdat het leven niet voor niets zou zijn geweest.

Daarom placht ik In de beginjaren van mijn schilderscarrière nog plakkaten mee te zeulen waarop stond: ‘Opgepast, drogend verf. Niet aanraken!’. U kent het vast wel. Goed goed, het was ook wel uit veiligheidsoverwegingen, maar na enkele voorvallen heb ik dat toch maar afgeleerd. Er is immers voor mensen niets zo uitnodigend als een verbod. Of hoe eerst voelen en dan pas geloven meer opgaat dan voor het zien. Want eens die verf is opgedroogd is er niets meer aan natuurlijk. Al moet je weten dat het droogproces van lijnolieverf in wezen nog jaren kan doorgaan en dat tijdens deze voorheen genoemde metamorfose, de ontstane verflaag steeds verder krimpt. Want niets blijft wat het is. En dat deze krimp uiteindelijk ook barsten veroorzaakt.

Het eerste wat je ziet aan barsten is een fijn netwerk van minuscule haarscheurtjes die later pas uitgroeien tot de grillige craquelures die we kennen uit heel oude schilderijen. Zo vormen deze barsten in de drogende verf de toegang tot het ware inzicht. Dat al wat leeft ooit vergaat. En het is zelfs zo dat men aan de craquelures kan zien hoe zo een schildering heeft geleefd, onder welke omstandigheden het is vervaardigd en hoe het haar sindsdien is vergaan. Maar dat verhaal is voor een andere keer.

“There is a crack, a crack in everything.” Zo zong wijlen L. Cohen ook ooit in het nummer Anthem. Want: “That is how the light gets in.” Nu ben ik geen fan van L. Cohen en geloof ik ook niet dat dat gezegd zijnde opgaat voor alles, maar naar het schijnt zou hij tien jaar gedaan hebben om het nummer te schrijven. En dat klinkt dan weer wel plausibel. Want zolang duurt het vooraleer de eerste barsten zichtbaar worden. Minstens. Ik kan er over meespreken.

dagelijkse newsletter

take down
the paywall
steun ons nu!