Afkooksels? Vergeet het. Pioniers!

Afkooksels? Vergeet het. Pioniers!

vrijdag 19 oktober 2018 11:03
Spread the love



HBO5 staat voor kwaliteitsvol maatschappelijk en sociaal cultureel werk: een praktijkgerichte opleiding die sociale verandering, sociale cohesie en emancipatie promoot.

Vanaf schooljaar 2019-2020 kantelt de HBO5 opleiding tot sociaal (cultureel) werker de hogeschoolwereld in. Bij sommigen is HBO5 een nobele onbekende, anderen schrijven de opleiding een pak vooroordelen toe. HBO5 staat voor kwaliteitsvol maatschappelijk en sociaal cultureel werk: een praktijkgerichte opleiding die sociale verandering, sociale cohesie en emancipatie promoot. De uitgangspunten zijn rechtvaardigheid, mensenrechten, verantwoordelijkheid en respect voor diversiteit. Het sociaal werk bijt zich niet zomaar vast in mensen; het is onderbouwd door maatschappij- en menswetenschappen en kennis van individuen en groepen. Sterktes zijn het traject op maat van de student en de passie van de docenten. HBO5 is laagdrempelig, een eerste sport op de ladder van het hoger onderwijs die bovendien de combinatie met een gezin of met een job mogelijk maakt. De leerladder heeft zijn voordelen: de student ervaart en leert de stiel op zijn tempo en wie zich minder goed voelt in een theoretische omgeving, vindt hier zijn gading. Na de opleiding belandt de student met ervaring op de arbeidsmarkt of zet die de stap naar een bachelor.

De HBO5 is georganiseerd in kleine groepen maar de verwachting is groot: kennis van het werkveld, visie en vaardigheden zijn essentieel. In dit artikel blikken enkele ex-studenten terug op hun opleiding. Ze doen dit vastberaden en ongezouten in de hoop op meer naamsbekendheid of om de vooroordelen de wind uit de zeilen te nemen. Gun jezelf een blik achter de schermen door de ogen van Jenka Vandenbroucke (SCW), Isabel De Coster (MW), Dimitri Vanhoutte (MW), Solange De Naeghel (MW), Ans Meulendijks (MW) en Lhoussaine AitBazine (SCW).

 

1. Studenten in de mix 

 

Leren is cocktails maken

‘De studentensamenstelling van HBO5 weerspiegelt de samenleving, de opleiding kent een divers en kleurrijk publiek. Tijdens de opleiding leerde ik aardig wat mensen kennen. Per module kwam ik in andere groepen terecht. Ik leerde studenten kennen die het secundair net achter de rug hadden en oudere studenten die, net zoals ik de kans op herscholing met beide handen aangrepen. Die mix zorgt voor een explosief leerzame en blikverruimende cocktail. We deelden onze passie voor het sociaal werk en samen raakten we overtuigd dat sociaal werk niet alleen noodzakelijk is, het is een basisrecht. Iedereen heeft natuurlijk zijn eigen, gekleurde bril en dat komt de interactie tijdens de les altijd ten goede.’ Dimitri Vanhoutte 35 jaar, studeerde Maatschappelijk Werk. 

Mijn leerkrachten kregen géén gelijk



De HBO5 is georganiseerd in kleine groepen maar de verwachting is groot: kennis van het werkveld, visie en vaardigheden zijn essentieel.

‘Twee jaar geleden kwam ik vanuit het BSO naar de HBO5. Mijn leerkrachten gaven me feedback: de opleiding zou moeilijk zijn omdat ik een “beroeper” ben. Ik moet hen teleurstellen, ze kregen maar half gelijk. In het begin had ik het moeilijk met de overstap. Dankzij de docenten én de medestudenten ontdekte ik mijn werkpunten en hoe ik er aan kon werken. Als je van het beroep naar HBO5 wil, laat je dan vooral niet beïnvloeden door dit soort feedback. Focus op je sterktes, niet op je zwaktes.’ Lhoussaine AitBazine 23 jaar, afgestudeerd in het Sociaal Cultureel Werk.

 

Een vrolijke mix

‘De opleiding bracht me in contact met veel diverse medestudenten: zij die de opleiding volgen als vervolg op de middelbare school, dertigplussers die zich heroriënteren of mensen in een landingsbaan. Een boeiende mix van leeftijden, nationaliteiten, mensen met of zonder werkervaring. Bij sommigen verloopt de opleiding vlot, voor anderen is het moeilijker. De mix maakt ruimte om van elkaar te leren. De visie van elke student wordt geapprecieerd.’ Isabel De Coster, 38 jaar, studeerde Maatschappelijk Werk.

Machtige meerwaarde

‘De studentenmix vind ik een machtige meerwaarde. Homogene groepen bereiden je niet voor op de diverse samenleving. Ook in een team kiezen verantwoordelijken veel en doelbewust voor een mix: leeftijd, afkomst, ervaring, gezinssituatie, waarden en normen, visie en missie, geloof, functioneren… Die combinaties zorgen voor intense leerervaringen die je weghouden van een tunnelvisie of een zwart-wit denken. De ervaring en de open blik van de ene, het optimisme, de onderbouwde argumenten en de ruimdenkendheid van de andere zijn noodzakelijke combinaties in het sociaal werk. Dit is een enorme troef.’ Ans Meulendijks, 27 jaar, studeerde Maatschappelijk Werk. 

Een mens, geen nummer

‘Als ik de opleiding vergelijk met het middelbaar dan merk ik dat er ruimte is voor discussie. Zowel met de docenten als onder de studenten. Ik kan bij de docent met vragen terecht, hij of zij herhaalt waar nodig. Een luisterend oor is er, zowel bij het verwerken van de leerstof, de stage of bij privé problemen. Men behandelt je als een mens en niet als een nummer. Dat zorgt voor een authentiek soort solidariteit onder de studenten. Dat is hier erg voelbaar.’ Isabel De Coster.

 

2. Anders leren van elkaar 

 

Met twee benen in het leven



Economische, demografische, filosofische, psychologische en sociologische brillen die we opzetten, geven ons een scherpe blik.

‘Met één voet in de school en met de andere in het veld. Maandag en vrijdag op stage, de andere dagen in de les. Zo toets ik theorie aan praktijk en vice versa. De theorie en methodieken paste ik stap voor stap op de stage toe. Moeilijke casussen schrijven we neer en bespreken we in de volgende les. De docenten voorzien ons van feedback om te groeien in de professie. Mijn werkbegeleider vond dit positief: ik kon onmiddellijk de feedback in de praktijk omzetten en zette stappen in mijn groeiproces. Tijdens de supervisie delen we onze kennis met de medestudenten en leren we andere werkplekken kennen. De meeste docenten stonden zelf jaren in het werkveld en bieden ons nieuwe invalshoeken aan. Als sociaal werker is het noodzakelijk de context vanuit veel perspectieven te bekijken. Mocht ik op een gelijkaardige manier verder kunnen studeren, zou ik geen seconde twijfelen.’ Dimitri Vanhoutte.

 

Sorry wordt overbodig

‘Vaak hoor je bij het solliciteren: ‘Sorry, niet genoeg ervaring.’ Wel, voor mij maakt de HBO5-opleiding dit soort sorry overbodig. Ik wou ervaring opdoen tijdens de opleiding, meedraaien in een organisatie. Dit vond ik terug in de opleiding. Het is heerlijk om de theorie meteen toe te passen. De onmiddellijke feedback op de stage vergrootte trouwens mijn zelfvertrouwen. En als je in een organisatie functioneert met sociaal inzicht, dan ben je afgestudeerd.’ Jenka Vandenbroucke, 21 jaar, studeerde Sociaal Cultureel Werk. 

Gedaan met papegaaien

‘Weinig docenten verlangen letterlijke quotes uit hun cursus. Ze leren ons omgaan met cliënten aan de hand van logisch denken, een theoretische onderbouw en een toepassing in de praktijk. Dat vind ik aangenaam. Aantonen dat je iets begrijpt en dit in eigen woorden doorleefd toelichten is belangrijker dan papegaaien. Zo onthoud ik veel en neem ik veel mee naar de stage en mijn toekomstig werk. Isabel De Coster.

3. Stage, een zoektocht naar kansen

 

Op stage tussen adolescenten

‘De stage start met vrijwilligerswerk. Als doelgroep stond adolescenten op mijn verlanglijstje. Ik schreef vijftien voorzieningen tegelijk aan, in de hoop dat er iets uit de bus zou vallen. Medestudenten waarschuwden me dat het voor HBO5 moeilijk is om een stage te vinden omdat de focus doorgaans vanuit het bachelorkader komt. De sollicitatiebrief en mijn CV droegen als titel ‘Kunt u een vrijwilliger helpen?’ Misschien had ik achteraf gezien beter dit zinnetje gebruikt ‘Kan een vrijwilliger u helpen?’ Ik mailde vanuit mijn HBO5-mailadres en vermeldde dat ik student maatschappelijk werk ben. Niet meer, niet minder. Wie oplettend genoeg was, zal het gezien hebben. Er kwam respons, traag en met mondjesmaat. Na enkele verkennende gesprekken ging er in Cano-Binnenstad -een wooneenheid voor jongeren- een nieuwe wereld voor me open. Ik krijg er kansen, inspraak en waardering als teamlid. De jongeren tonen respect en laten toe dat ik hen begeleid naar hun volwassenheid. Ze geven me ruimte om te helpen bij het verwerken van gebeurtenissen in hun leven of bij hun sociale vaardigheden. Er is altijd iets te beleven. Ik verveel me geen minuut.’ Solange De Naeghel, 49 jaar, studeerde af als Maatschappelijk Werker. 

Amper verschil



Onder de studenten heerst een authentiek soort solidariteit. Dat is hier erg voelbaar

‘Omdat HBO5 weinig gekend is, is het vaak moeilijk een stageplaats te vinden. Eenmaal gevonden, is de stageplaats aangenaam verrast en net zo tevreden als over andere stagiairs.’ Jenka Vandenbroucke.

 

Zwaar beladen

‘Tijdens de zoektocht naar een stageplek ondervond ik problemen. Men kende HBO5 niet en ik merkte dat het woordje ‘beroepsonderwijs’ beladen was. Na een paar negatieve antwoorden, gooide ik het over een andere boeg. Door de opleiding en de verwachtingen van de stageplaats te kaderen in de mail, kreeg ik plotseling positieve respons. Het is jammer dat net de sociale sector struikelt over de naam van de opleiding.’ Isabel De Coster. 

Wat? Watzlawick!

‘Tot mijn verbazing is de blik van het werkveld niet altijd even positief en kregen we niet altijd de kans om onze kwaliteit te tonen. Ik verwachtte dat dit anders zou zijn, maar we leerden dat zelfs dit, een van de vijf axioma’s van Watzlawick, moet geïnterpreteerd worden vanuit het gezichtspunt dat mijn waarheid niet per sé de waarheid voor een ander is.’ Solange De Naeghel.

4. Sociaal werk: empoweren en kansen geven

 

Rode draad

‘De internationale definitie van sociaal werk is de rode draad doorheen de opleiding en die opleiding heeft me veranderd. Ik kijk nu kritisch naar de samenleving. Economische, demografische, filosofische, psychologische en sociologische brillen die ik opzet, geven me een scherpe blik. Sociaal werk is essentieel, zeker in tijden van digitalisering, individualisering, diversiteit, de verrechtsing en het alomtegenwoordige ‘individueel schuldmodel’ waarmee men naar kwetsbaren kijkt. Die tendensen eisen hun tol. Vanuit een emancipatorische focus kijk ik naar de medemens. Ik leerde hun krachten en vaardigheden gebruiken om het beste uit hen naar boven te halen. Door veel reflectie kregen we de kans om onszelf beter te leren kennen, te werken als hulpverlener met inzetbare sterktes en gewaarschuwd voor onze valkuilen.’ Dimitri Vanhoutte.

Kern van de zaak




‘Sociaal werk staat voor dialoog in plaats van monoloog, voor empowerment in plaats van onderdrukking. Sociaal werk is het zoeken en opmerken van krachten, het creëren van sociale cohesie, respect voor diversiteit, het aanpakken van levensuitdagingen… Verliezen we deze fundamenten uit het oog dan pas spreken we over een minderwaardige opleiding.’ Ans Meulendijks, 27 jaar, studeerde af als Maatschappelijk Werker. 

 

Over diversiteit

‘Diversiteit gaat op voor de studenten én docenten. Het doorgeven van ervaring, het lesgeven vanuit een gepassioneerde houding, het verduidelijken van wetenschappelijke kaders maken van elke student een sociaal werker.’ Isabel De Coster.

 

5. Voor(oor)delen?


 

Graduaat

‘Als er mensen in mijn omgeving vragen welke opleiding ik volg, zeg ik ‘Graduaat Maatschappelijk Werk’. Toen ik in het begin sprak van HBO5 kreeg ik vaak negatieve reacties. Ik voelde minachting zowel naar mij toe, als naar de opleiding en naar het diploma. Anderzijds zei men soms: ‘Je bent toch slimmer dan dat.’ Om een stageplaats te vinden, gebruikte ik in de mail ik het woord ‘graduaat’ en stelde voor om een woordje uitleg te geven tijdens het gesprek. Eens men inziet en weet wat de opleiding inhoudt, denkt men anders over HBO5. Met andere woorden: hoe je de opleiding voorstelt beïnvloedt de communicatie met een eventuele stageplaats.’ Isabel De Coster. 

Veel positiefs

‘Onbekend maakt onbemind is een spreekwoord dat de nagel op de kop slaat: weinigen kennen HB05. De aangekondigde naamswijziging naar ‘graduaat’ zal dit euvel hopelijk verhelpen. Ik werkte in de zorg en hoorde daar regelmatig dat HBO5-verpleegkundigen veel praktijkervaring bezitten en gewilde werkkrachten zijn. Ik hoop dat organisaties dezelfde conclusie trekken voor het maatschappelijk werk. Er zijn veel redenen om te kiezen voor deze opleiding: een persoonlijke benadering, meer praktijk, de stap naar de bachelor verkleinen, studeren op mijn tempo… Het argument dat HBO5 gemakkelijk of minderwaardig is, klopt gewoonweg niet. Anders dat wel, maar zonder inzet, tijdsinvestering en ambitie kom je er niet. De reflectieverslagen, de opdrachten en de examens zijn nauwelijks te telen.’ Ans Meulendijks.  

Doordacht

‘Ik ervaar de opleiding als een doordachte, praktijkgerichte en voldoende theoretisch onderbouwde opleiding, waardoor ik veel bijleerde, en waarbij ik steeds uitkijk naar de volgende module.’ Solange De Naeghel.

Redactie: Benedict Wydooghe, SAW, Hogeschool VIVES Kortrijk

dagelijkse newsletter

take down
the paywall
steun ons nu!