Klimaatmars zondag 11 oktober in Brussel: "Omdat niets doen nog altijd meer kost dan actie"

Elke tiende graad telt, en dus telt elke euro die we investeren, aldus de Klimaatcoalitie die bestaat uit bijna honderd organisaties die werken rond rechtvaardig klimaatbeleid. "We komen op straat omdat niets doen nog altijd meer kost dan actie. Omdat het geld er is, als politici ervoor kiezen het in te zetten. En omdat de uitstap uit fossiele brandstoffen onvermijdelijk is als we een leefbare planeet willen, en die uitstap rechtvaardig moet verlopen en de ongelijkheid moet verkleinen."

Daarbij treft ook de energiecrisis na het conflict in de Straat van Hormuz alle huishoudens zwaar, en de meest kwetsbare het hardst. Dat maakt het volgens hen nog dringender om meer hernieuwbare energie op te wekken. 

De klimaatcoalitie vraagt daarom om een duidelijk plan voor de uitstap uit fossiele brandstoffen, op een sociaal rechtvaardige manier. "Investeer belastinggeld in wat telt: onze kinderen, onze gezinnen, onze gezondheid, onze toekomst. Nu gaat het nog altijd naar de grote vervuilers. Zo ging in 2024 in België meer dan 15 miljard euro overheidsgeld naar fossiele subsidies."

Marcheren is volgens de coalitie ook een positief verhaal: "De oplossingen bestaan, we willen ze mee ondersteunen en ontwikkelen, en we kiezen ervoor te beschermen in plaats van te vernietigen." Concreet hebben ze vijf eisen: belast fossiele winsten en bouw fossiele subsidies af, breng natuur terug in de stad en op het platteland, zorg voor een rechtvaardige transitie, en help mensen en bedrijven los te komen van fossiele energie.

Belast fossiele winsten en bouw fossiele subsidies af

Fossiele bedrijven boeken sinds begin 2026 recordwinsten als gevolg van de oorlog in de Straat van Hormuz, terwijl Belgische gezinnen met hogere energieprijzen worden geconfronteerd. Voor Shell, BP, Total Energies, Eni, Orlen, Repsol, OMV en Moeve gaat het samen om 7,5 miljard euro aan buitensporige winsten. België moet ervoor zorgen dat een deel daarvan terugvloeit naar de samenleving, onder meer via een permanente belasting op die winsten.

Tegelijk blijven fossiele subsidies oplopen: in 2024 bedroegen ze in België al meer dan 15 miljard euro. Die subsidies benadelen schone alternatieven en houden het gebruik van petroleum, benzine, stookolie en fossiel gas in stand.

In tijden van besparingen is dat niet houdbaar. Arizona moet fossiele subsidies afbouwen volgens een concreet en tijdgebonden plan en de vrijgekomen middelen inzetten voor klimaatoplossingen.

Breng natuur terug in de stad en op het platteland

De voorbije zomer maakte opnieuw duidelijk hoe belangrijk natuur en groen zijn voor onze gezondheid en leefomgeving. Bomen en groen zorgen voor verkoeling en schaduw en maken onze omgeving weerbaarder tegen de gevolgen van klimaatverandering. Toch ontbreekt toegankelijke natuur nog altijd in veel wijken en staat bestaande natuur onder druk.

De Klimaatcoalitie vraagt daarom dat overheden iedereen recht geven op natuur en groen in de buurt, volgens de 3-30-300-regel: drie bomen zien vanuit je raam, 30% bomen in elke wijk, en nooit verder dan 300 meter van een park of groene ruimte wonen.

Daarnaast moeten overheden minstens 30% van ons land en onze zee beschermen en herstellen. Natuur is geen luxe, maar een basisvoorwaarde voor een gezonde leefomgeving die bestand is tegen de klimaatcrisis.

Zorg voor rechtvaardige transitie waar iedereen mee kan

België heeft vandaag geen duidelijke strategie voor een rechtvaardige transitie. Dat is een probleem. Mensen die het minst bijdragen aan de klimaatcrisis, zoals mensen in armoede, worden vaak het hardst getroffen door de gevolgen.

De transitie naar een klimaatneutrale samenleving mag bestaande ongelijkheden niet vergroten. Ze moet net nieuwe kansen creëren en ervoor zorgen dat iedereen mee kan. Dat vraagt niet alleen sociaal rechtvaardig klimaatbeleid, maar ook de actieve betrokkenheid van groepen die vandaag te vaak niet aan tafel zitten.

Overheid, bedrijven, vakbonden, werknemers, academici en middenveld moeten daarom samen een bindend transitiekader uitwerken. Dialoog en begeleiding moeten daarbij de basis vormen voor de reconversie van sectoren die vandaag afhankelijk zijn van fossiele energie. De kennis en vaardigheden die werknemers vandaag inzetten, moeten zoveel mogelijk worden meegenomen naar de jobs en sectoren van morgen.

Help mensen en bedrijven loskomen van fossiele energie

De crisis in de Straat van Hormuz toont opnieuw hoe kwetsbaar onze economie en huishoudens zijn zolang we afhankelijk blijven van olie en gas. Het huidige beleid faciliteert de uitstap uit fossiele brandstoffen nog onvoldoende. Wie vandaag afhankelijk is van gas of petroleum, ziet de facturen stijgen — en voor mensen in kwetsbare situaties weegt dat het zwaarst.

Of het nu gaat om wonen, mobiliteit, landbouw of bedrijven: overheden moeten mensen en bedrijven actief ondersteunen bij de omslag. Dat betekent onder meer investeren in de renovatie van gebouwen via premies of renteloze leningen, duurzame alternatieve verwarming toegankelijk maken, agro-ecologie ondersteunen en toegankelijk maken, en actieve en collectieve mobiliteit versterken.

Tegelijk moet elektriciteit uit hernieuwbare bronnen de centrale pijler worden van onze energievoorziening. Dat vraagt een uitbreiding van de offshore windcapaciteit, een sterker elektriciteitsnet en de uitbouw van coöperatieve energiemodellen. Pas wanneer die alternatieven voldoende beschikbaar zijn, kunnen we de oude en inefficiënte gascentrales geleidelijk sluiten.

Dit is ook wat de rechtvaardigheid vereist. In de Klimaatzaak bevestigde het Hof van Beroep van Brussel dat de Belgische regeringen hun uitstoot van broeikasgassen tegen 2030 met 55 procent moeten verminderen. Toch zijn de Belgische emissies de voorbije jaren opnieuw gestegen, onder meer omdat de inspanningen in de bouw- en mobiliteitssector onvoldoende zijn uitgevoerd.

Werk samen op wereldschaal

De klimaatcrisis vraagt om internationale samenwerking. Als rijk land met een groot historisch aandeel in de wereldwijde uitstoot draagt België mee verantwoordelijkheid voor de klimaatcrisis. Tegelijk kan ons land, door coalities te bouwen, internationaal meer gewicht in de schaal leggen dan zijn omvang doet vermoeden.

De Klimaatcoalitie vraagt daarom dat België toetreedt tot het initiatief voor een Fossiele Brandstoffenverdrag en zich inzet voor een einde aan de verdere uitbreiding van fossiele projecten die de intensiteit, frequentie en duur van bosbranden, hittegolven en overstromingen verder doen toenemen.

In 2025 bevestigde het Internationaal Gerechtshof bovendien dat staten de plicht hebben om samen te werken om klimaatverandering aan te pakken. Die internationale samenwerking moet ook financieel geloofwaardig zijn. Landen met lage inkomens hebben dringend middelen nodig voor zowel emissiereductie als aanpassing aan klimaatverandering. Tegelijk wordt in België bespaard op internationale samenwerking. Klimaatfinanciering is noodzakelijk om landen met minder middelen in staat te stellen hun klimaatbeloftes waar te maken.

Op COP31 in Turkije verwachten we daarom dat België met een sterke positie aan de onderhandelingstafel plaatsneemt, met als doel de wereldwijde uitstoot drastisch naar beneden te halen. Dat vraagt ook een sterke Europese en Belgische inzet: de Europese Unie moet eerst een ambitieus klimaatdoel voor 2035 vastleggen, en België moet zijn internationale klimaatfinanciering verhogen tot minstens 500 miljoen euro per jaar.

Nationale optocht voor een leefbare toekomst

Met deze mars wil de klimaatcoalitie tonen dat niets doen altijd meer kost dan actie. "Na deze dodelijke zomer voor mens en natuur komen we meer dan ooit op straat voor het klimaat. We nemen samen de openbare ruimte in, zodat iedereen veilig kan meestappen, met het gezin of met vrienden, en zijn engagement zichtbaar en hoorbaar kan maken." 

Deze mars is volgens hen dan ook meer dan een protest: "Het is een nationale optocht voor een leefbare toekomst."

De Klimaatcoalitie is de initiatiefnemer van de KLIMAATMARS. Het gaat om bijna honderd ngo's, verenigingen, ziekenfondsen, vakbonden en burgerbewegingen die in heel België actief zijn en verenigd zijn rond één duidelijke ambitie: de politieke beleidsmakers ertoe aanzetten te kiezen voor een ambitieus en rechtvaardig klimaatbeleid. Deze organisaties werken elk rond meerdere thema's: rechtvaardigheid, gezondheid, mensenrechten, natuur en biodiversiteit, ... maar ze weten allemaal dat de klimaatuitdaging transversaal is en alle aspecten van de samenleving raakt.