Genocide in Gaza: is dit verkeerd gelopen of was het altijd zo bedoeld?

De stelling van Omer Bartov in zijn boek Israel – What Went Wrong? valt eenvoudig samen te vatten. Er is geen twijfel meer mogelijk. Wat Israël in Gaza doet is een doelbewuste genocide en etnische zuivering van de bevolking. Je kan de titel als volgt beantwoorden: “Wat is er misgelopen? Niets, dit stond er aan te komen sinds 1948 (en in feite reeds lang daarvoor)”.

Zijn stelling onderbouwt hij met de onbetwistbare expertise die hem reeds eigen is als leidinggevend academisch onderzoeker over genocide in het algemeen en de Holocaust in het bijzonder. De overtuigingskracht van zijn boek is verpletterend. 

Alle tegenargumenten worden als een mislukte soufflé ontmaskerd

Wie met de verdedigers van Israël in debat wil gaan – voor zover dat enig nut heeft – heeft hier zijn standaardwerk. Alle argumenten worden uitvoerig toegelicht, alle tegenargumenten worden als een mislukte soufflé ontmaskerd. Wat nu gebeurt is een afgrijselijke misdaad die het huidige tijdperk in de geschiedenisboeken zal vastleggen als historische breuklijn op het niveau van de twee Wereldoorlogen.

Voor Bartov betekent Gaza het einde van de strekking binnen het zionisme die stond voor een evenwaardig respectvol samenleven met de autochtone bewoners van Palestina. Die analyse brengt hij vanuit zijn overtuiging dat die strekking ooit een kans had maar nu definitief begraven is. 

Hij draagt het boek op aan ‘de laatste zionist’, zijn vader Hanoch Bartov (1926-2016). Dat die strekking ooit een kans had meent hij oprecht, maar echt overtuigen doet hij niet. Het koloniale zionisme is altijd de dominante tendens geweest, het verdraagzame zionisme een marginaal verschijnsel. 

Van de kibboets naar Brown University

Het moreel superieure karakter van dit boek haalt Bartov eerst en vooral uit zijn academisch curriculum. Hij deed jarenlang onderzoekswerk, gaf cursussen aan de Brown University in de stad Providence, hoofdstad van de staat Rhode Island, de zevende oudste universiteit van de VS en schreef talrijke boeken over genocide. 

Bartov is geboren in een kibboets in Israël en diende in het leger tijdens de Yom Kippur oorlog van 1973. Voor het eerst werd het lijden en de bittere onderdrukking van het Palestijnse volk voor hem zichtbaar Het is door zijn studies dat hij daarna geleidelijk veranderde en zich ging aansluiten bij het gedachtengoed van onder andere zijn eigen vader.

Wat in Gaza gebeurt is geen anomalie, geen breuk met het verleden, maar een logische en consequente verderzetting van wat reeds zeventig jaar bezig is

Het duurde na 7 oktober 2023 even voor Bartov tot de conclusie kwam dat er in Gaza wel degelijk een genocide bezig is. Die ommezwaai kwam er in de loop van 2024, wanneer de genocide dus al meer dan 9 maanden bezig was. Met dit boek kwam het tot een breuk tussen hem en de meeste mainstream Joodse academici over Holocaust en genocide.

Het was altijd zo bedoeld

Bartov maakt een historische analyse van het zionisme dat tot Gaza heeft geleid. Wat daar nu gebeurt is geen anomalie, geen breuk met het verleden, maar een logische en consequente verderzetting van wat er zeventig jaar bezig is. Alleen de intensiteit verschilt. Het socialistisch zionisme werd al uitgeschakeld nog voor de oprichting van Israël en de etnische zuivering van 750.000 Palestijnen in 1948-1949.

De huidige militaire campagne van Israël is doelbewust gericht op de vernietiging van het maatschappelijk weefsel van Gaza: hospitalen, universiteiten, waterzuivering en riolering, landbouwgronden worden systematisch onbruikbaar gemaakt. Dit is geen aanval op Hamas maar een doelgerichte strategie om normaal menselijk leven in Gaza onmogelijk te maken.

Bartov lijst verklaringen op van leden van de regering en hun supporters: "menselijke dieren", "vernietigen van alle elektriciteit, drinkwatervoorziening en voedselbedeling". Het zijn uitingen van intenties. Die intenties tot genocide vallen volledig onder de definitie van het VN-Verdrag inzake de bestraffing van genocide van 1948.

Reeds in 1896 schreef Theodor Herzl in Der Judenstaat over ‘experimenten in kolonisering’ met een systeem van landbouwnederzettingen

Voor Bartov betekent de genocide in Gaza het einde van de strekking binnen het zionisme die stond voor een evenwaardig en respectvol samenleven met de autochtone bewoners van Palestina. Die strekking binnen het zionisme is volgens Bartov na Gaza definitief begraven.

Reeds in 1896 schreef Theodor Herzl in zijn boek Der Judenstaat over "experimenten in kolonisering" met een systeem van landbouwnederzettingen, exact wat nu nog steeds in de bezette Palestijnse gebieden gebeurt. Hij richtte mee de Jüdische Kolonialbank op. 

Die andere bewegingen – het waren er meerdere – hebben wel degelijk bestaan. Brit Shalom (Akkoord voor Vrede), Ahad Ha’am (Cultureel Zionisme) en Hashomer Hatzair (Marxist Leftist Zionisme) waren linkse organisaties die ijverden voor een binationale staat. Ze hebben echter nooit enige impact gehad op de supremacistische strekking van het zionisme, waarvan we nu de gruwelijke apotheose zien, live op onze schermen.

Dit boek biedt een gezonde dosis argumenten tegen de zondvloed aan pro-Israël-propaganda die door veel media en westerse regeringen nog steeds dagelijks wordt verspreid. Die propaganda maakt het mogelijk dat de onverminderd doorgaande genocide in Gaza nooit nog prominent nieuws is, omdat er nu een staakt-het-vuren zou zijn. 

Protest is altijd zinvol

Desondanks blijft het protest toenemen. In België werden sinds 7 oktober 2023 reeds dertien betogingen gehouden voor Palestina. In Groot-Brittannië – waar protest tegen Israël zwaar wordt vervolgd – nemen regelmatig miljoenen Britten deel aan massabetogingen.

Ongeveer 6,4 miljoen Joden – 40 procent van alle Joden wereldwijd - leven in de VS, de grootste Joodse gemeenschap buiten Israël. Tussen 40 en 50 procent van al deze Amerikanen voelt geen band met Israël. Nooit tevoren was dat percentage hoger. Onder jonge Joden tot 29 jaar is dat 52 procent. 

Volgens de meest recente Gallup-poll keurt 60  procent van alle Amerikanen de VS-steun aan de genocide af.Nooit eerder was dat percentage hoger dan nu. Dat denken zij terwijl ze in hun media alleen maar steun voor Israël horen.

In de staat Michigan won Egyptisch-Amerikaan Abdul El-Sayed de Democratische voorverkiezingen voor de federale Senaat met 60 maal minder middelen dan zijn tegenkandidaat, zetelend Democratisch senator Haley Stevens, die met 32 miljoen dollar van de Israëllobby AIPAC toch de duimen moet leggen. 

Hij deed dat met een openlijk links programma voor openbare gezondheidszorg en ziekteverzekering, gesubsidieerde geneesmiddelen, sociale woningbouw en een pro-Palestijns platform. En één op drie Joodse inwoners van New York City stemde op kandidaat-burgemeester Zohran Mamdani. 

Het boek Israel – What Went wrong geeft mentale wapens aan al wie de strijd voor vrede en rechtvaardigheid weigert op te geven.

Achteraan in het boek voegde Bartov een lijst toe van aanbevolen auteurs, waaronder Hannah Arendt, Aimé Césaire, Frantz Fanon, Adam Hochschild (over de gruwel van Belgisch Congo onder Leopold II), Rashid Khalidi en Ilan Pappé.

Voor dit boek schreef Bartov reeds meerder boeken over genocide en Holocaust: 

The Eastern Front 1941-1945 German Troops and the Barbarisation of Warfare, 

Hitler’s Army – Soldiers, Nazis and War in the Third Reich, 

Murder in Our Midst, The Holocaust, Industrial Killing and representation, 

Mirrors of Destruction – War, Genocide and Modern Identity, Germany’s War and the Holocaust, 

Erased – Vanishing Traces of Jewish Galicia in Present-Day Ukraine, 

Anatomy of a Genocide – the Live and Death of a Town Called Beczacz, T

ales from the Borderlands – Making and Unmaking the Galician Past, 

Genocide – the Holocaust and Israel-Palestine – Pirst-Person History in Times of Crisis.