Wie het politieke debat volgt, krijgt soms de indruk dat alles draait om peilingen en relletjes. Nochtans is er een grote nood aan perspectieven voor waar onze samenleving naartoe moet. Daarom gaan we met de verschillende partijvoorzitters uitgebreid in gesprek over hun ideologie.
Als eerste spreken we met Aimen Horch, voorzitter van Groen. We gingen dieper in op het ontstaan van de groene partij en doken in oude teksten zoals de beginselverklaring van Agalev. We hadden het over sociale bewegingen en wat Aimen zou doen als hij alleenheerser was. Wil Groen nog steeds de productiemiddelen democratiseren zoals het in de beginselverklaring staat? Waarom is een socialist zoals Zohran Mamdani een groot voorbeeld en wat is dan het verschil tussen socialisme en ecologisme? Dat en nog veel meer ontdek je in dit interview.
Wat moeten mensen over jou weten?
“Ik ben een groene democraat. Ik geloof dat de samenleving van onderuit verandert, dat sociale bewegingen daar een superbelangrijke rol in spelen. En ik geloof dat er heel veel is om vandaag tegen te strijden, onder andere de Arizona-regering.”
Progressief in een context van verrechtsing
Je bent voorzitter geworden op een moment dat Groen misschien niet de wind in de zeilen heeft, mag ik dat zeggen?
“Het hangt ervan af hoe je ernaar kijkt. Twee jaar geleden was het inderdaad moeilijk voor ons, maar ondertussen voelen wij wel dat er heel veel groene overwinningen zijn overal. Zack Polansky in Groot-Brittannië is het meest bekende voorbeeld.”
Ik heb me kandidaat gesteld als voorzitter omdat ik wil terugslaan
“Minder bekend is dat er ook groene overwinningen waren bij de lokale verkiezingen in Duitsland en Frankrijk of de verkiezingen in Denemarken en Noorwegen. De Groenen hebben daar stevige scores gehaald, burgemeesters geleverd en zullen de komende jaren het beleid mee bepalen, dus ik heb het gevoel dat we opnieuw naar een nieuwe groene golf gaan in Europa.”
Je hebt er duidelijk hoop in, maar waar ik op hint is eerder de plek van groene ideeën in het publieke debat. Neem bijvoorbeeld de Green New Deal, die wordt vandaag sterk afgezwakt. Is het niet zo dat groene ideeën onder druk staan?
“Het staat zeker onder druk, en dat voedt alleen mijn voornemen om het weer recht te trekken. Vandaag zien we conservatieve partijen over heel Europa en eigenlijk over de hele wereld die klimaatbeleid, publieke diensten zoals het onderwijs en verworven rechten zoals het recht van een vrouw om over haar eigen lichaam te beschikken, aan het afbreken zijn.”
“Dat is één van de redenen waarom ik mij kandidaat gesteld heb als voorzitter: omdat ik wil terugslaan. En omdat ik ook geloof dat er enorm veel mensen zijn in de samenleving die ook een tegenstem willen laten horen.”
Onze eerste minister zei dat eigenlijk enkel groene dogmatici nog in de Green Deal geloven. Wanneer ik de berichtgeving over jullie partij bekijk, zie ik woorden zoals dogmatisch en drammerig vaak terugkomen.
“Ik voel mij daar eerlijk gezegd niet door aangesproken en zeker niet als de premier dat zegt. Voor hem is alles wat niet rechts, conservatief of Vlaams-nationalistisch is absurd. Wel, dan zijn er heel veel mensen in de samenleving absurd. Niet enkel de groenen, dus ik kijk daar eerlijk gezegd niet te veel naar.”
"Maar als ik nog even mag over die Green Deal."
Doe maar.
"Die is niet afgeschaft, hè. De onderhandelingen zijn nog volop bezig. De VOKA’s van deze wereld zijn inderdaad geen fan en Bart De Wever volgt steeds de VOKA’s van deze wereld. Maar er zijn ook veel ondernemingen en burgerbewegingen die achter die Green Deal staan."
"Ik vond het zelf heel eigenaardig, maar op een gegeven moment vonden wij een nieuwe bondgenoot: Nestlé. Een bedrijf waar je heel serieuze discussies over kan hebben, maar dat zei: we hebben hier wel geïnvesteerd om te vergroenen en nu straffen jullie ons af omdat wij het goede voorbeeld geven. Beste conservatieve partijen: zo gaat dat niet."
"Om maar te zeggen: er zijn heel veel bedrijven, mensen en bewegingen die achter de Green Deal staan en achter eerlijk klimaatbeleid staan."
Dat er mensen achter staan, kan ik wel geloven, maar kijk naar de top in Alden Biesen bijvoorbeeld. De tendens is toch eerder naar dereguleren. We zien een verschuiving van klimaatinvesteringen naar militaire uitgaven.
"Omdat de macht vandaag zit bij de conservatieven. Maar wie er niet in Alden Biesen was, dat waren de natuurverenigingen, bedrijven die vandaag investeren in groene energie, het democratisch middenveld. Dus het is heel gemakkelijk om alleen je vriendjes uit te nodigen en allemaal dezelfde conclusies te trekken."
"We gaan onze economie moeten versterken. Ja, we moeten onszelf beschermen. Maar we gaan ook onze gezondheid en de planeet moeten beschermen."
Ecologisme
Als je jouw ideologie in één woord moet vatten, welk woord zou dat zijn?
“Ecologisme.”
En wat betekent dat dan?
"Het ecologisme is het mooie idee dat de mens centraal staat en we moeten kijken naar de verhouding tussen de mens en haar omgeving om een samenleving te bouwen."
"Dat gaat over klimaatverandering, dat gaat over natuur en gezondheid, maar het gaat ook over de basis. Het betekent dat als je belastingen betaalt, en we betalen allemaal veel belastingen, je er ook iets voor terugkrijgt: een bus die op tijd rijdt, een leerkracht voor de klas, een zwembad, een plek waar kinderen kunnen samenkomen zodat ze niet op straat hangen."
"Eigenlijk gaat het ecologisme in het algemeen over kansen om te kunnen groeien. Hoe gaan we die basis creëren zodat iedereen zichzelf kan versterken? Hoe vergroten we de solidariteit tussen mensen? En hoe verhouden we ons tot onze omgeving waar we volledig van afhankelijk zijn voor onze gezondheid?"
Ik heb je in andere interviews vaak horen verwijzen naar Zohran Mamdani. Ik vraag me dan af: dat is toch een socialist? Wat is dan het verschil tussen het ecologisme en het socialisme volgens jou?
"Ik heb die oogkleppen eigenlijk niet aan. Ik kijk naar de persoon en de manier waarop die persoon mij kan inspireren. En ik vind Zohran super inspirerend omdat hij aan politiek doet voor de kleine en de grote dingen. Hij gaat de miljonairs belasten en een eerlijker belastingsysteem invoeren in New York, maar tegelijkertijd heeft hij een heel programma om de gaten in de weg te vullen."
"Voor mij is dat ecologisme op en top: alle uitdagingen durven aangaan. De grote structurele uitdagingen rond ongelijkheid, klimaat en gezondheid, maar evengoed kleine stappen zetten om mensen hun leven beter te maken."
Wij zijn ontstaan uit de sociale bewegingen
"Dus op dat vlak laat ik me inspireren door Zohran, ook door andere politici van verschillende kleuren, maar ik ben natuurlijk niet Zohran. Ik ben Aimen en ik ben iets te eigenzinnig om iemand te kopiëren."
Heb je ook een intellectueel voorbeeld? Wat Karl Marx is voor socialisten of Adam Smith voor de liberalen, wie is dat voor ecologisten?
"Het bijzondere aan het ecologisme is dat we niet ontstaan zijn uit één denker of een bijbel. Wij zijn ontstaan uit de sociale bewegingen. In de jaren ‘70 zien we redelijk wat sociale bewegingen: de natuurbeweging, de vredesbeweging, emancipatorische bewegingen. Die zijn samengekomen om zich de vraag te stellen: wat doen we om onze agenda op tafel te zetten? Gaan we bewegingen blijven, gaan we samensmelten in één grote beweging of worden wij een partij?"
"Ze zijn een partij geworden en die partij is Agalev geworden. In 1981 hadden wij onze eerste beginselverklaring. En in 1983 hadden we ons eerste inhoudelijke congres en dat ging over het sociale, wat eigenlijk de kern is van het ecologisme. Dus dat is niet iets dat ik heb uitgevonden, maar iets dat ik geleerd heb in mijn partij."
"Dus ja: wij kijken niet naar één denker, maar naar meerdere denkers."
Kan je een paar voorbeelden noemen?
"Als ik er drie moet noemen. Naomi Klein, daar denk ik heel spontaan aan. Ik vind dat zij de verhouding tussen de natuur en onrechtvaardigheid heel sterk beschrijft."
"Ook denk ik aan iemand zoals Kate Raworth die werkt rond de donuteconomie. Toen ik 18 was, heb ik die mogen interviewen, ik vond dat heel spannend. Ik vind het interessant hoe zij een nieuwe kijk op onze economie geeft en ons ook kritisch doet kijken naar waar we mee bezig zijn."
"En dan als derde René Dumont, de eerste groene presidentskandidaat in Frankrijk en iemand die heel zijn leven heeft doorgebracht in de Noord-Zuidbeweging en daar heel veel over heeft geschreven."
Sociale bewegingen
Je zegt net dat Agalev is ontstaan uit de sociale bewegingen van eind jaren '60. Men sprak ook wel over de 'nieuwe sociale beweging'. Ergens betekent dat ook een beetje een breuk met wat dan blijkbaar de ‘oude sociale beweging’ of de arbeidersbeweging was. Heeft Groen daar niet nog steeds last van? Uit kiesonderzoek blijkt toch vaak dat jullie vooral goed scoren bij een hoogopgeleid publiek.
"Je hebt het juiste tijdsframe gebruikt, de jaren '60."
"Ik kijk daar zo niet naar. Ik vind dat dit het verdelen is van mensen die allemaal dezelfde idealen hebben en dezelfde richting willen uitgaan, maar ik zie wel de discussies die ontstaan aan de linkerzijde. Ik zie ze ontstaan en ik denk persoonlijk: komaan, we zitten allemaal in hetzelfde schuitje. We zijn allemaal aan het vechten tegen conservatieve krachten die vandaag het recht op abortus in vraag stellen, die keihard aan het besparen zijn op de basis die wij als samenleving hebben opgebouwd om mensen kansen te geven. En wij gaan onderling discussiëren over: waar heb je gestudeerd of niet gestudeerd?"
Mag ik bij de vakbond én de vredesbeweging zitten? Ik denk het wel!
"Waar moet ik mezelf dan plaatsen? Ik kom uit een arbeidersgezin. Ik heb zelf heel mijn jeugd lang kleine jobs gedaan, tot ik een diploma heb gehaald. Ik ben vandaag partijvoorzitter en hoogopgeleid. Mag ik bij de vakbond én de vredesbeweging zitten? Ik denk het wel."
Ik zeg niet dat er een breuk moet zijn. Ik denk alleen vast te stellen dat die er wel een stukje is. Het is toch zo dat jullie beter scoren bij een hoger opgeleid publiek of zie ik dat verkeerd?
"Dat klopt niet 100 procent."
"Ik heb in mijn partij mensen rondlopen die supergeëngageerd zijn bij de vakbond en daar heel hun leven hebben doorgebracht. Ik heb in mijn partij ook mensen die beslist hebben: ik ga innoveren, ik ga ondernemen. Ik ga iets op de markt brengen om de klimaatcrisis te bestrijden. We gaan niet kiezen."
"Ik vind dat beide mensen een gigantische meerwaarde zijn voor de samenleving. Ik vind dat persoonlijk een oude gedachte: nieuwe versus oude sociale bewegingen. We zijn in 2026. Tegen een gigantisch conservatieve regering hebben we andere zaken te doen dan onderling verdeeldheid zaaien."
Laat me dezelfde vraag op een positieve manier herformuleren. Hoe kan je die verschillende strijden verbinden?
"Wij doen dat al vijftig jaar en die vraagstukken sluiten naadloos op elkaar aan. Het is denk ik een oefening om als partij altijd over alles te praten. Ik krijg veel vragen zoals: zijn jullie nu groen of sociaal? En ik denk altijd: jongens, sinds wanneer moeten wij kiezen?"
Wij staan niet te wachten op de proletarische revolutie
"De N-VA kiest toch ook niet tussen haar rechts-conservatieve economische agenda en haar Vlaams-nationalisme? En die twee spreken elkaar constant tegen. Het groene en het sociale is perfect combineerbaar en eigenlijk volledig verweven met elkaar. Het is mijn taak als voorzitter om aan iedereen duidelijk te maken: als je progressief bent, dan ben je thuis bij ons. Wij gaan elkaar niet bekampen. Wij gaan elkaar versterken."
Ik las ter voorbereiding van dit interview de beginselverklaring van Agalev, dat was nogal straffe kost, vind je niet? Zo lees ik dat Agalev “zich verzet tegen het economische systeem dat aan de basis ligt van zowel de ecologische crisis, vervreemding als sociale ongelijkheid." Zie je nog steeds het kapitalisme als de verbinding tussen die verschillende problemen?
"Dat is een heel klassieke rode analyse. Praten over het economische systeem, en dat dan meteen doortrekken naar het kapitalisme."
"Ik sta kritisch tegenover het kapitalisme. Een systeem dat ongelijkheden alleen groter maakt. Dat is een probleem en dat moeten we vastpakken. Alleen geloven groenen niet dat we dat gaan doen met een revolutie. Er zijn mensen en partijen die al honderdtwintig jaar staan te wachten op de revolutie. Ondertussen wordt het afbraakbeleid gewoon doorgeduwd door deze regering."
We zijn geen staatspartij en ook geen marktpartij
"Wij geloven in incrementele verandering. In kleine en grote stappen vooruit. In kritisch zijn tegenover het systeem, uiteraard, maar we staan niet te wachten op de proletarische revolutie."
Je zegt nu: dat is een rode analyse, maar ik heb het wel uit jullie congresteksten gehaald. Er stond in die congresteksten toch ook: we moeten de productiemiddelen in handen van de gemeenschap brengen.
"Daar gaat het ecologisme ook echt over. In zijn fundament gaat het hierover. Sommigen willen enkel meer macht naar de staat, gecentraliseerde controle. Anderen zeggen: alles moet vermarkt worden. En dan komen wij tussen en we zeggen: waar is de plaats van de mens, van de gemeenschap, van de burger? Welke ruimte geven wij hen? Daarom zeg ik altijd: we zijn geen staatspartij en ook geen marktpartij. Dus je moet ons ook niet analyseren met die klassieke kaders."
"Wij zeggen dat er ook wel wat macht mag zijn bij de burger. Bijvoorbeeld wanneer het gaat over energie: ik ben een grote fan van energiecoöperaties. Niet alleen omdat dat ervoor zorgt dat groene energie zich ontwikkelt en onze samenleving duurzamer wordt. Dat is supermooi meegenomen. Maar ook omdat mensen dan vat hebben op hun eigen energie."
Als je de samenleving vandaag volledig zou kunnen herinrichten. Hoeveel ruimte zou er dan zijn voor coöperaties? Alles in coöperaties organiseren? In jullie beginselverklaring staat: "Er zijn radicale en globale veranderingen nodig.
"Er zijn veranderingen nodig, uiteraard. Nu, wij hebben geen bijbel. Ook niet de teksten van de jaren '70 van Agalev. Zaken veranderen. De samenleving verandert. Nieuwe mensen met nieuwe inzichten komen binnen. Technologie verandert. Dus ook onze blik op zaken verandert."
Dat is duidelijk.
"Maar als je mij vraagt: hoe zou je de samenleving vormgeven? Dan zal dat vooral een samenwerking zijn van alle drie, de staat, de markt en de burger, dat is vooral het verhaal. Vandaag heb je soms een markt die kiest voor winst in plaats van het welzijn van mensen. Of een staat die beslist om zaken op te leggen aan mensen die niet gezond zijn. Vandaag heb je zelfs een staat die zich onder impuls van de conservatieven terugtrekt uit het leven van mensen. Ze zijn er om op uw pensioen te beknibbelen en uw belastingen te innen en verder zijn ze steeds minder aanwezig: de bussen komen niet, de leerkrachten zijn er niet."
"Dus ja, je gaat een staat nodig hebben die wel aanwezig is. Die mensen de basis meegeeft en kansen geeft. Je hebt een privémarkt nodig die sommige dingen gaat moeten regelen. Soms is concurrentie niet slecht. En daartussen moeten burgers staan die de ruimte krijgen om zich te ontplooien, om kritisch te staan tegenover de staat en de markt en om vat te hebben op die zaken. Dat is toch de basis van het groene democratische denken: dat mensen vat hebben op de samenleving."
Ik ben niet voor degrowth
"Ik word heel droevig als mensen zeggen: die politici beslissen alles boven onze hoofden. Dan denk ik: dan moet er iets veranderen. Als dat het geval is in een democratie, dan is het voor mij als groene mijn plicht om daar iets aan te doen. Dus dat is de samenleving zoals ik die zie. Dat is geen samenleving van radicaliteit waarin alles in één keer verandert. Neen, dat is een samenleving van evenwichten in functie van de mens."
Je zegt, geen radicaliteit. Is er ook in de ecologische beweging niet een zekere radicalisering aan de gang? Ik las het boek van Anuna De Wever, zij stelt toch dat er best wel radicale verandering nodig is. Er zijn ook binnen de ecologische beweging veel stemmen die opgaan voor degrowth bijvoorbeeld.
"Er zijn veel ideeën binnen de ecologische beweging, het is een brede beweging. Wij zijn een groene partij, wij doen aan politiek en we kijken dus op een politieke manier naar die zaken."
"Over degrowth zal ik heel duidelijk zijn. Groei zoals we die vandaag invullen is niet gezond. Het gaat alleen over bbp, en de mens staat niet centraal. De economische groei van de voorbije decennia heeft ons enorm veel welvaart en rijkdom opgebracht, maar nu beginnen de externaliteiten heel groot te worden: de klimaatcrisis, gezondheidsproblemen. Die groei begint een kost te hebben, dus het is een kwestie van die groei in een andere plooi te leggen. Zo kijk ik er vandaag naar. Ik ben niet voor degrowth. Er zal groei nodig zijn. De vraag is welke groei?"
"Die vraag stellen alle groenen. Sommigen zien het veel sterker en sneller gaan, anderen niet. Ik begrijp wel de frustratie. Ik heb klimaatwetenschappen gestudeerd, ik ben goed op de hoogte van de situatie. Er is wel reden tot paniek, dus ik begrijp waarom mensen sneller en harder willen. Alleen zeg ik vanuit mijn achtergrond: rustig aan. Niemand heeft iets veranderd door een hele ommezwaai te doen. Alle revoluties die we hebben gehad, zijn nooit goed uitgedraaid. Niet voor de staat en al helemaal niet voor de mensen die onder die staat moeten leven."
"Wij bekijken de zaken vanuit democratisch oogpunt."
Als ik sites als PAL NWS mag geloven, ben je extreemlinks, maar als ik je nu hoor praten is dat allemaal zeer gematigd. Eigenlijk is Groen gewoon een centrumpartij (lacht).
"Ho ho ho, kalm (lacht)."
"Ik heb van alles gelezen: extreemlinks. Ik heb ook al gelezen dat ik een centrumpoliticus ben. Dan denk ik: dan ken je me zeker niet. Ik heb ook gelezen dat ik een islamfanaticus ben, homofoob, antisemiet. Ik verlies mij gewoon niet in die debatten, want dat zijn echt debatten van mensen die te veel tijd hebben."
"Ondertussen zijn er mensen die vandaag op hun pensioen zien beknibbeld worden, mensen die niet meer op het werk of bij hun ouders raken omdat het openbaar vervoer wordt afgebroken. Energiefacturen die de pan uit swingen. Illegale oorlogen die door gekke leiders uit Amerika en Rusland worden opgestart. En ik moet mij bezighouden met hoe PAL NWS naar mij kijk?."
De tegenbeweging vandaag
Je wil het duidelijk hebben over de problemen van vandaag, dus laten we dat doen. Je bent voorzitter van een oppositiepartij. Hoe ga je dat aanpakken?
"Wij gaan twee zaken doen."
"Eerst en vooral: we gaan steeds terugkeren naar die basis. Het wordt soms vergeten, maar mensen dragen bij voor iets. Het systeem van solidariteit dat gebouwd is door progressieven dient er net voor dat al die diensten die nodig zijn om een goed leven te hebben er effectief zijn. We betalen evenveel belastingen, maar al die diensten worden afgebroken en het geld verdwijnt in allerlei potten die de mensen niet rechtstreeks ten goede komen. Daar wil ik de komende jaren heel hard op hameren: op die basis, op de klimaatcrisis, op de onrechtvaardigheden die er zijn."
Wij gaan middenveldorganisaties beschermen en verdedigen
"Maar aan de andere kant wil ik ook mijn absolute best doen om gewoon mezelf te zijn en op een normale manier te praten tegen mensen. Iemand van buiten mijn omgeving heeft onlangs tegen mij gezegd: meneer Horch, ik heb u gisteren op tv gezien en ik verstond u. Je praat op een normale manier. Dus we proberen niet enkel met de inhoud, maar ook in de houding duidelijk aan te tonen: wij staan hier voor iets. En zo proberen wij hoop te organiseren. Ik had dat beloofd: we gaan hoop organiseren. Dat is voor mij concreet zijn, duidelijk zijn, strijdvaardig zijn en de zaken vastpakken waar de mensen van wakker liggen."
Hoe zie je de verhouding tussen jullie oppositiewerk en de verschillende sociale bewegingen?
"Wij gaan daar zijn, dat is hoe we daar tegenover staan. Wij zijn elkaars bondgenoten. Zelfs moesten we van mening verschillen over punt x en punt y, daar gaat het niet over. Waar het over gaat, is dat wij een democratie hebben opgebouwd die niet alleen bestaat uit politici en rechters, maar dat het middenveld ook een belangrijke rol te spelen heeft. Het middenveld beschermt heel veel mensen, vertegenwoordigt heel veel mensen die anders geen stem hebben en wordt vandaag monddood gemaakt door alle regeringen in dit land. Dat is enorm problematisch."
"Dus nog los van waar zijn we het met elkaar eens of niet eens. Wij gaan die middenveldorganisaties beschermen en verdedigen. Omdat wij geven om het werk dat zij doen en ook omdat wij geven om de rol die zij vervullen in een democratie."
Ik ga het misschien toch hebben over punt x of punt y. In aanloop naar de vorige verkiezingen interviewde ik de mensen van ‘Meer dan genoeg’. Ken je die? Ze slaagden erin om klimaat- en milieubewegingen, vakbonden en armoede- en andere middenveldorganisaties samen te brengen rond een gedeeld manifest dat breekt met de dominante economische logica. Ik mailde het manifest ook naar verschillende partijen, maar kreeg van niemand antwoord. Nu ik je hier heb, kan je natuurlijk niet ontsnappen.
"Misschien niet specifiek naar jou, maar de partij heeft zeker op verschillende mails een antwoord geboden."
"Eerst en vooral: dat is een fantastisch initiatief. Dat je al die mensen samenbrengt, want tussen al die organisaties leven ook discussies. Top, daar ben ik een grote fan van. Inhoudelijk waren er punten die ik fantastisch vond en punten waar ik vragen bij had op vlak van uitvoerbaarheid en of het past bij de groene partij."
Kan je dat concreet maken?
"Neem bijvoorbeeld opnieuw de discussies over degrowth. Ik kom uit een Noord-Afrikaans land, Algerije, waar het absurd is om zulke discussies te voeren. Het idee dat we groei niet meer nodig hebben en volledig los kunnen laten, daar geloof ik gewoon niet in. Daar wil ik duidelijk in zijn."
"Maar die andere kijk op groei, een andere manier van onze economie organiseren, de mens centraler zetten in de economie, het welzijn van mensen versterken, ervoor zorgen dat er een leerkracht voor de klas staat, dat er diensten zijn waar je op kan bouwen: daar ben ik fan van."
Heel wat degrowth denkers, zoals ook Jason Hickel bijvoorbeeld, zijn wel van mening dat degrowth net samen moet gaan met dekolonisering en net verdere ontwikkeling van het globale zuiden.
"Hickel is een interessante denker, ik ben het niet met alles eens, maar kijk."
Het eerste dat ik wil doen? Basisdiensten terug versterken
"We kunnen kijken naar de verschillen en elkaar bekampen, maar wat is de essentie? Zet de mens nu alsjeblieft centraal in uw politieke denken. En gebruik het niet alleen als een slogan en doe het effectief. Dus ik ga geen tijd spenderen om de verschillen te zoeken."
Ik probeer gewoon te begrijpen waar je naartoe wil. Stel: jij krijgt almacht over de hele Europese Unie, waar zou die dan over vijftig jaar staan?
"Ik moet een notitie maken: dat is niet gezond. Het eerste wat ik zou doen met 51 procent van de stemmen is een coalitiepartner zoeken. Het zal een progressieve coalitiepartner zijn, maar ik vind die evenwichten toch belangrijk omdat ik niet geloof dat iemand alwetend is."
"Maar wat zou ik doen? Het eerste dat ik zou doen: die basisdiensten terug versterken. Dat versterkt mensen, dat versterkt het middenveld, dat versterkt de samenleving. Dat zorgt ervoor dat we ademruimte hebben, dat we ons kunnen emanciperen, dat we nieuwe ideeën kunnen bedenken om de klimaatcrisis en de sociale onrechtvaardigheid aan te pakken."
"Die diensten, dat is ook het bestrijden van armoede. Ik ben een kind van die publieke diensten. Ik ben opgegroeid in een wijk waarin je buiten stapt en je over drie dealers struikelt. De enige reden dat ik niet in die omgeving ben terechtgekomen, is omdat mijn mama mij meenam naar de bib en naar het zwembad. Ik heb geluk gehad dat die diensten er waren, dat het zwembad goedkoop was, dat ik één of twee euro moest betalen voor de bib-kaart."
"Dus ja, ik zou keihard investeren in die diensten. En ik geloof ook dat dat voor een domino-effect kan zorgen voor de andere uitdagingen waar we voor staan."
Dat is duidelijk, bedankt voor het interview.
"Graag gedaan."
