Bloedige repressie in de Filipijnen, 19 doden bij legeraanval

Het leger beweert dat de slachting van 19 april in Toboso gericht was tegen de New People’s Army (NPA), de gewapende tak van de Filipijnse communistische partij en dat alle slachtoffers wapens droegen. Twee slachtoffers zijn echter VS-burgers, waaronder Lyle Prijoles, van de International Coalition for Human Rights in the Philippines (ICHRP).

Verschillende mensenrechtenorganisaties, waaronder ICHRP International Coalition for Human Rights in the Philippines, de National Union of People’s Lawyers (NUPL) en KARAPATAN, roepen op tot een ernstig en onafhankelijk onderzoek. Sara Duterte, jawel dochter van ex-president Rodrigo Duterte en de huidige vicepresident, prees daarentegen de soldaten voor wat ze ‘een succesvolle gevechtsoperatie’ noemt en het leger gaf zelfs medailles aan enkele van de betrokken soldaten.

De EU kijkt verlekkerd naar die grote Aziatische markt en haar grondstoffen 

De Filipijnen hebben een trieste reputatie voor bloedige repressie. Bedreigingen, arrestaties, ontvoeringen en moord zijn schering en inslag. Critici van het beleid labelen als terroristen of landverraders, om ze zo vogelvrij te verklaren of ‘red-tagging’ treft de politieke oppositie, maar ook vakbonden, mensenrechtenorganisaties, vrouwenbewegingen, milieuactivisten, inheemse volkeren, leerkrachten, medisch zorgpersoneel, journalisten en boeren.

Vooral op het platteland is de mensenrechtensituatie bijzonder kritiek. Meer dan de helft van de Filipijnse bevolking is boer of landarbeider. Het leger en de politie beschermen traditioneel de belangen van de Filipijnse oligarchie.

Vrijhandel met Europa

De Europese Unie is momenteel in volle onderhandelingen voor een vrijhandelsakkoord (Free Trade Agreement, FTA) met de Filipijnen. Deze onderhandelingen werden gepauzeerd tijdens het presidentschap van Duterte, onder andere omwille van de grootschalige schendingen van mensenrechten. 

Een vereiste voor het afsluiten van een FTA met de EU is immers het respect voor mensenrechten én voor de Fundamentele Arbeidsnormen van de Internationale Arbeidsorganisatie (ILO, International Labour Organization). Blijkbaar is dat onder huidig president, Ferdinand Marcos Jr. niet direct een issue meer voor de EU die verlekkerd naar die grote Aziatische markt en haar grondstoffen kijkt.

Wouter Beke, oud CD&V voorzitter, nu EU-parlementslid en Europees delegatieleider bij ASEAN schrijft over de EU missie begin dit jaar in onvervalste koloniale stijl: “De Filipijnen hebben een aantal troeven: een jonge bevolking, goed opgeleid, vlot Engels sprekend en van alle ASEAN-landen allicht het meest met Europa geconnecteerde land, deels door het feit dat het ook het derde grootste katholieke land ter wereld is. Een land met veel potentieel dus. (…)"

"Leopold II heeft ooit een bod gedaan om de Filipijnen van de Spanjaarden te kopen. Maar de Spanjaarden ging niet op het bod in. In 1898 zouden de Amerikanen een bod doen en toen verkochten de Spanjaarden de eilandenarchipel wel voor 20 miljoen dollar. Intussen had Leopold II Congo 'ontdekt'. Of hoe onze wereld aaneenhangt van toevalligheden en 'kleine verhalen'.” 

Vijfhonderd jaar onderdrukking van het volk

Beke zegt hier dus dat de kolonisering van Congo door België en die van de Filipijnen door Spanje en de VS geleid hebben tot 'troeven' voor de EU. Wat het voor de Filipijnen zelf toen en nu heeft gebracht is blijkbaar niet van belang. Er werd geen woord gesproken over de bloedige repressie van Marcos Jr. tegen zijn eigen bevolking. 

Ruy López de Villalobos noemde tijdens zijn mislukte expeditie in 1543 de eilandengroep naar de toenmalige kroonprins van Spanje, Filips II. Daarna waren de Filipijnen ruim 300 jaar lang een Spaanse kolonie. De archipel werd in 1898 aan het eind van de oorlog tussen het oude imperium Spanje, en het nieuwe imperium de VS, aan die laatste verkocht.

Hoewel de Filipijnse revolutionaire beweging onder leiding van Emilio Aguinaldo op 12 juni 1898 de 'onafhankelijkheid' uitriep, zou het nog tot 4 juli 1946 duren voor het - enkel formeel - zover was. Aguinaldo liet zich vlotjes omkopen door de Japanse bezetter in WOII, en zijn familie is nog steeds een van de rijkste uitbuiters in het land. 

Na de nederlaag van Japan, volgde nog een lange reeks marionettenregeringen van de VS die onder meer ‘toelieten’ dat de VS twee reusachtige militaire bases uitbouwden die een grote rol hadden in de Vietnam- en Korea-oorlogen. 

Pas in 1992 werden ze gesloten en vervangen door een vrijgeleide voor VS-troepen om zowat alle Filipijnse legerbases te gebruiken wanneer en hoe ze maar willen. VS-bedrijven konden ongehinderd de bodem en de mensen uitbuiten.

De misdaden van de dictatuur van Marcos werden nooit onderzocht

In 1965 werd Ferdinand Marcos verkozen tot president. Na twee ambtstermijnen zette die de grondwet opzij en regeerde verder als bloedige dictator met de nauwelijks verholen steun van de VS. Zijn argument hiervoor was de strijd tegen het gewapend verzet, dat al sinds het einde van de Spaanse overheersing had geprobeerd de Filipijnen terug te geven aan haar inwoners.

Dit vuile werk was zeker ook in het belang van de VS-investeerders die – met de medeplichtigheid van een handvol dynastieën van grootgrondbezitters - het land verder leegroofden. In 1983 liet Marcos zelfs Aquino, zijn tegenkandidaat bij de opgeschorte verkiezingen van 1972, vermoorden. Toen de internationale druk te groot werd, werd hij gedwongen naar de VS te vluchten, na muiterij in het leger en een grote volksopstand.

Amnesty International registreerde meer dan 3.200 moorden, 70.000 gefolterden, talrijke ontvoeringen en 70.000 willekeurige opsluitingen nadat hij in 1972 de krijgswet had afgekondigd. Het aantal ongeregistreerde slachtoffers is wellicht een veelvoud.

De weduwe van Aquino volgde Marcos op, maar bleef evengoed in de greep van de VS-belangen en van de 1 procent in eigen land. De misdaden van de dictatuur van Marcos werden nooit onderzocht, ook niet door de daaropvolgende regeringen die evenmin iets aan de armoede van de grote meerderheid van de bevolking veranderden.

In 2016 kwam dan president Duterte aan de macht die de bloedige cijfers van de Marcosdictatuur wist te evenaren. In zijn zogezegde ‘war on drugs’ werden in zijn eerste ambtsjaar alleen al 3.600 kleine dealers, maar evengoed mensenrechtenactivisten en vakbondslui standrechtelijk geëxecuteerd. In zijn hele vier jaar presidentschap zouden zelfs 30.000 mensen zijn omgekomen. 

Rivaal uitgeschakeld

In 2020 werd Duterte – met de steun van de huidige president – uitgeleverd aan het Internationaal Strafhof in Den Haag, waar hij nog steeds in de cel zit en het rechtscollege voor zijn proces momenteel wordt samengesteld.

Huidig president Bongbong Marcos Jr., de zoon van de voormalige dictator, was nochtans niet echt bezorgd over de mensenrechten in zijn land toen hij zijn voorganger op het vliegtuig naar Den Haag zette. Hij kocht er wel internationale goodwill mee en kon Duterte’s repressie tegelijk verderzetten, hand in hand met de vicepremier, Duterte’s dochter. De recente aanval in Toboso illustreert dat.

Drie dagen later, op 22 april, werd in Negros een vakbondsleider gearresteerd. Julie Ann Balora, een syndicaal organisator van de suikerarbeiders, werd opgepakt en ondervraagd zonder een advocaat te mogen raadplegen. De Unyon ng mga Manggagawa sa Agrikultura, de federatie van landbouwarbeiders, noemt de gebeurtenissen van de afgelopen week een ‘fascist double-down’ op het legitieme verzet van onderdrukte boeren en landarbeiders.

De lange strijd voor mensenrechten, arbeidsrechten, democratie, gaat onverminderd door.