Ontradingscampagne Van Bossuyt (N-VA) in Congo: de dubbele standaard is tastbaar
Het voortgaande conflict in Congo heeft sinds 1996 al meer dan 6 miljoen doden veroorzaakt. Zes miljoen doden. Het cijfer moet voor Europeanen die iets van hun geschiedenis kennen een nogal nare bijsmaak hebben. In 2025 viel de miljoenenstad Goma in Oost-Congo nog. Het etnische conflict daar, aangevuurd door de M23-rebellen, is een uitloper van de genocide in Rwanda van 1994.
België draagt een zware historische verantwoordelijkheid voor dat conflict. Ons land versterkte in Rwanda, in de jaren '30 een mandaatgebied, het onderscheid tussen Hutu's en Tutsi's, die er al eeuwen samenleefden. Dit droeg later bij tot het geweld: in 100 dagen tijd werden er zo’n 800.000 Tutsi’s en gematigde Hutu's vermoord.
Theo Francken herdacht deze slachting op 7 april. Of nee, wacht. Hij herdacht de tien Belgische militairen die er stierven. Al die dode Afrikanen: daarover geen woord. Het zal hem worst wezen, met dode Afrikanen herdenken vangt hij geen stemmen. Eerste pijnlijke feit.
Neokolonialisme
Ik hoor de rechtse mens hier al bezig, met hun nogal voorspelbare discours: “Oh ja, begint die linkse zwamhond weer over dingen die in de jaren 1930 gebeurd zijn. Straks gaat het ook weer over Leopold 2. Maar daar kunnen wij, Belgen van vandaag, toch niks aan doen? Die mensen van toen zijn allemaal dood.”
Het ontduiken van je historische verantwoordelijkheid lijkt me een immoreel en gevaarlijk spel. Het is maar door je eigen verleden te kennen dat je de fouten die je toen maakte kan vermijden. We zijn in heel Europa bezig met het herhalen van bepaalde fouten uit het verleden, geloof ik.
Maar zelfs mochten deze historische minimalisten een punt hebben: onze schuld in Congo blijft zich in het heden uitstrekken. Het land wordt al jaren, decennia, voor zijn waardevolle grondstoffen leeggezogen door westerse mogendheden en hun bedrijven.
Het conflict in Oost-Congo wordt vandaag voortgedreven door de enorme hoeveelheden rijkdommen die er in de grond zitten. Goud, diamant, tin, wolfraam, Coltan: Congo zou zowat het rijkste land in de wereld moeten zijn. Toch leeft 3 op 4 van de mensen er in absolute armoede, moeten ze rondkomen van minder dan 1,90 dollar per dag.
Theo Francken vindt dat we ons de laatste jaren te “moraliserend” hebben opgesteld in Congo. Daardoor zijn er belangrijke “projecten” afgesprongen. Welke projecten? Kobalt en Coltan uit de grond halen, bijvoorbeeld. De Chinezen bouwen hierin gevaarlijke monopolies op. We moeten ons baseren op “realiteitszin” en niet op “wensdenken”, volgens deze minister.
Ik vertaal dit allemaal even: fuck moraliteit, we zuigen Afrika verder leeg, geld, geld, geld. Pijnlijk feit twee.
Voor wie nog twijfelt aan deze geldbeluste motieven quote ik ook nog eens deze bijzonder duidelijke passage van Joren Vermeersch, huisideoloog van N-VA:
“In het vorige decennium organiseerde België opleidingsmissies in Congo en schonken we ontwikkelingshulp. Toen werden die inspanningen onvoldoende benut om onze economische belangen ter plekke te behartigen. We gaven om te geven, alsof we een historische schuld te delgen hadden. Die houding was toen al naïef. Vandaag is ze ronduit schadelijk. Economisch aanwezig zijn in Congo is niet langer een luxe. Het is cruciaal geworden, zowel voor ons land als voor Europa als geheel.”
Pijnlijk interview
Enter Anneleen Van Bossuyt en haar ontradingsreis naar Congo. Vreemd dat een partij die zo bezig is met geld het anderzijds ook gewoon in de vuilbak smijt, want de hele reis is een totaal nutteloze onderneming.
Al in 2011 deed Melchior Wathelet een ontradingsreis naar Kosovo, en het is sindsdien een beproefd recept geworden van populistisch rechtse politici in volle PR-modus. Onderzoek uit 2018 wijst echter uit dat zulke ontradingsreizen weinig tot geen effect hebben: mensen geloven hun familie en eigen netwerk veel meer dan een gezant van een buitenlandse regering.
Ik weet dat de N-VA’ers het ongelofelijk zullen vinden, maar de Congolezen zijn niet dom, ze weten ook wel dat politici die tegen migratie komen preken niet neutraal zijn, en hen graag willen overtuigen om weg te blijven. Het is een beetje als iemand die voor Jupiler werkt die ergens komt vertellen dat “een paar pintjes per dag toch geen kwaad kunnen”.
“U komt de Congolezen vertellen dat u hen niet wil in België”, zegt een radiopresentator aan Van Bossuyt in een lokale radioshow. Het lijkt een accurate uitdrukking van wat de minister wil vertellen, maar toch knippert ze even gepijnigd met de ogen. Zo’n directe vraag is ze niet gewend in de Belgische media.
“Nee, nee, gewoon dat het de reis niet waard is als je asiel aanvraagt. Mensen zijn wel welkom voor zaken, of als toerist.” Geld, geld, geld, alweer. Pijnlijk feit drie. Dan volgt een lange rant, waarin ze de Conventie van Genève drie keer vermeldt.
“Er is een heel lange geschiedenis van liefde, en ‘onliefde’, van hoogtes en laagtes”, probeert de presentator nog eens, “wat zegt u aan de Congolezen die misschien uw boodschap verkeerd zullen begrijpen? België, voor ons is dat een beetje ‘chez nous’. En dan zegt u: u moet niet komen, u hebt geen recht om asiel aan te vragen. Ik denk dat dat slecht ontvangen kan worden?”
De minister knippert weer alsof haar ogen in brand staan. In België heeft ze de luxe om te negeren hoe de mensen die ze viseert haar boodschap ontvangen, ze maakt er zelfs een verkoopspunt van. Maar hier kan dat natuurlijk niet.
Dubbele standaard
Misschien hoopt ze op dat moment dat de Congolezen die naar de uitzending luisteren niet kijken op haar Facebookpagina. Daarop staan foto’s van luxueuze skivakanties, rijkgevulde kaasbuffetten, in prachtig licht badende vrijetijdswoningen. Ze leidt duidelijk het leven van een witte, geprivilegieerde vrouw die het grootste deel van haar leven al in villawijken verblijft, dure kleren draagt en eigenlijk nog nooit een materiële zorg in haar leven heeft gekend. Het soort vrouw dat een woedende campagne kan voeren tegen de tram in haar stad, omdat ze haar tere voetje verzwikte in de tramsporen.
En dan komt die witte, verwende vrouw in een radio-uitzending in Congo wat schermen met de Conventie van Genève. Ze beroept zich op hypocriete wijze op internationale mensenrechtenverdragen. Iedereen die haar al even volgt weet natuurlijk dat haar respect voor de rechtsstaat haast nihil is, dat rechtbanken voor haar slechts instrumenten van beleid horen te zijn. Dat ze hun oordelen naar goeddunken volgen of verwerpen.
Congo van zijn materiële rijkdommen leegzuigen, zelf in weelde leven: dat kan. De zeer ondernemende Congolezen die hun leven in België willen leiden een warme ontvangst geven: dat kan niet. De dubbele standaard is tastbaar. Het is een softbalinterview dat ze krijgt bij de lokale radio in Congo, duidelijk ingericht door het regime. Maar zelfs in deze context valt de totale onredelijkheid van haar asielbeleid niet te verstoppen.
“Ik ben gewoon eerlijk”, ze trekt een zuinig mondje, “ik denk dat de mensen hier soms slecht geïnformeerd zijn. Congolezen die niet het recht hebben om in België te zijn, moeten terug. Liefst vrijwillig. Met geweld als het moet.” Daarmee eindigt het interview. Met een dreigement. In Europa en in ons land krijgen politionele machten steeds meer bevoegdheden om geweld te begaan tegen niet-geregulariseerde migranten. Pijnlijk feit vier.
Fantasie
Je moet maar een Belg zijn met Congolese roots. De minister maakt met haar hele overbodige ontradingsreis alweer duidelijk wat ze echt van die mensen vindt. Ze zijn tweederangsburgers, en eigenlijk wil ze hen niet echt. Historische schuld, economisch vampirisme in Afrika, het maakt haar allemaal niet uit. Van Bossuyt stuurt aan op een staat die voor het grootste deel etnisch wit is. Dat is het ideaal. Loepzuiver, tenzij je het niet wil zien. Er is naast manifest stijgend openlijk racisme ook veel cognitieve dissonantie in rechtse kringen de laatste tijd.
Edoch, ik heb slecht nieuws voor u, mevrouw de minister: zolang wij structureel het zuiden blijven uitbuiten en leegzuigen, zal er economische migratie zijn. En met de klimaatcrisis die de rijke landen hebben gecreëerd zal die nog toenemen. Het verleden is altijd een maat voor de toekomst, en deze conclusie is onvermijdelijk. Migratie was en is een onstuitbare kracht, en het idee van een monoculturele natiestaat is altijd slechts een dorre fantasie gebleken. Ik ben hier gewoon eerlijk over, want ik vrees dat u slecht geïnformeerd bent.
