Jambonmalus: derde strengste van EU
De studiedienst van de vakbond ABVV heeft op basis van gegevens van de Europese Commissie de malusstelsels in de EU met elkaar vergeleken. Daaruit blijkt de Belgische pensioenmalus in 2030 de 3e strengste van de EU zal zijn, na Griekenland en Portugal.
“We kennen al een correctie voor een onvolledige loopbaan van minder dan 45 jaar én onze pensioenen liggen duidelijk onder het Europese gemiddelde", stelt Raf De Weerdt federaal secretaris van ABVV. "Een strenge malus daarbovenop die van vervroegd pensioen een luxe maakt voor zij die de financiële straf aankunnen, is een brug te ver.”
Vakbond ABVV klaagt aan dat de minister blind blijft voor de ongelijkheden op onze arbeidsmarkt. “Jambon houdt geen rekening met de loopbanen van vrouwen, noch met belastend werk. Werkbaar werk en eindeloopbaanregelingen zouden de focus moeten zijn. Een malus puur op maat van werknemers met modelloopbanen hoort niet thuis in ons pensioenstelsel."
België 3e strengste van EU
De malus bedraagt dan 4 procent per jaar, toegepast per jaar vervroeging ten opzichte van de pensioenleeftijd van 67 jaar. Wie dan op zijn 63e met pensioen gaat, de gemiddelde reële pensioenleeftijd in België, riskeert een totale malus van 16 procent. Vijftien EU-landen hebben ook een lineaire malus gelinkt aan pensioneringsleeftijd, maar veel landen passen die toe ten opzichte van een pensioenleeftijd van 65 jaar of lager.
Wie vermogend is of een ruim aanvullend pensioen heeft, kan vervroegd afzwaaien, anderen niet
De pensioenminister miskent ook de historische loopbanen van vrouwen. Omdat vrouwen vaker deeltijds werken en een hoger aandeel gelijkstellingen hebben, zal 38 procent botsen op een malus, tegenover 15 procent van de mannen. Terwijl de Jambonmalus juist ‘vrouwelijke’ loopbanen viseert, hebben verschillende Centraal- en Oost-Europese landen een lagere pensioenleeftijd voor vrouwen, waardoor ze vaak zonder of met een lagere malus op hun 63e met pensioen kunnen gaan.
Modelloopbaan
Bovendien, door de malus afhankelijk te maken van de eerdere ‘effectieve loopbaan’ beloont de regering wie een modelloopbaan doorliep en bestraft de regering wie minder fortuinlijk was. Dit is volgens ABVV een toonvoorbeeld van omgekeerde herverdeling. Wie vermogend is of een ruim aanvullend pensioen heeft, kan vervroegd afzwaaien, anderen niet.
Periodes van werkloosheid, landingsbanen en deeltijdwerk ‘met behoud van rechten’ tellen niet mee om te ontsnappen aan die malus. Terwijl voor wie belastend werk verricht, zoals nachtwerk of fysiek zwaar werk, is het logischerwijs minder evident om te voldoen aan de vrijstellingsvoorwaarden van de malus (35 gewerkte jaren én 7.020 gewerkte dagen). Maar - in tegenstelling tot bijvoorbeeld Oostenrijk - voorziet minister Jambon geen enkele correctie voor zware beroepen.
Nadelig als je jong begon te werken
Tot slot is de Jambonmalus nadelig voor wie vroeg startte met werken. De regering hanteert de pensioenleeftijd van 67 jaar (66 voor geboortejaar 1963 en eerder) als referentie en niet de volledige pensioenloopbaan van 45 jaar.
Voor kortgeschoolden bedraagt de gemiddelde gezonde levensverwachting amper 62 jaar voor mannen en 61 jaar voor vrouwen
Wie vroeg startte met werken en pakweg op zijn 63e een volledige loopbaan van 45 jaar heeft, riskeert alsnog een pensioenmalus. Wie als langstudeerder op de pensioenleeftijd een onvolledige loopbaan heeft, is dan weer automatisch vrijgesteld van de malus en kan vrij eenvoudig een bonus van 4 of 5 procent per jaar opbouwen.
Terwijl die laatste doorgaans fysiek minder belastend werk verricht en een hogere levensverwachting in goede gezondheid kent. Voor kortgeschoolden bedraagt de gemiddelde gezonde levensverwachting amper 62 jaar voor mannen en 61 jaar voor vrouwen. Een pensioenmaatregel die daar blind voor is, is volgens vakbond ABVV fundamenteel onrechtvaardig.
