Besparingen op openbaar vervoer versus de maatschappelijke kost van het autoverkeer

Op 1/8/2025 waren in ons land 6,14 miljoen personenwagens ingeschreven. Alleen al in het Vlaamse Gewest legde het gemotoriseerd verkeer in 2024 in totaal 60,8 miljard kilometer af. Wat waren de gevolgen hiervan?

-In 2024 stierven in ons land als gevolg van een verkeersongeval 470 personen ter plaatse of binnen de 30 dagen. Er raakten ook 2.996 personen zwaargewond en 40.780 lichtgewond. 

-Meer dan 5800 vroegtijdige overlijdens (cijfer voor 2021) worden in ons land gerelateerd aan fijnstof, 2900 aan stikstofdioxide en 300 aan ozon. In Vlaanderen is het verkeer verantwoordelijk voor 20 procent van het fijnstof PM2,5 en voor 54,27 procent van de uitgestote stikstofdioxide. Dit aandeel is veel groter in buurten met veel verkeer. 

-De transportsector is in België ook verantwoordelijk voor 25,1 procent (cijfer 2023) van de uitstoot van broeikasgasemissies. Het wegvervoer heeft hierin het grootste aandeel. Volgens Statistiek Vlaanderen steeg de impact van transport op het klimaat in de periode 2021-2023 met 5 procent. 

-Een kwart van alle Belgen wordt doorheen de dag blootgesteld aan lawaainiveaus die boven de Europese gezondheidsdrempel liggen. Voor 2,1 miljoen Belgen is dat ook ’s nachts het geval. Dit resulteert jaarlijks in 1.600 vroegtijdige overlijdens. Ook geluidsvervuiling is vooral afkomstig van het autoverkeer. 

-Dat automobilisten in 2024 in ons land gemiddeld 40 uur hebben vastgestaan in de file kostte de economie liefst 5,3 miljard euro. 

-Uit de jongste Gemeente-Stadsmonitor blijkt onaangepaste snelheid in het verkeer voor de Vlaming de grootste ergernis. Liefst 4 op 10 zegt er regelmatig last van te hebben. 

-Naast deze onveiligheidsgevoelens zouden we het verder nog kunnen over de enorme impact van het autoverkeer op de publieke ruimte, de zware investeringen in nieuwe weginfrastructuur (cfr. meer dan 10 miljard voor de Oosterweelverbinding), de milieueffecten van de stikstofoxide uitstoot op de natuur en de meer dan 10 miljoen dieren die jaarlijks in België het leven laten in het verkeer. 

Je hoeft in het licht van deze cijfers geen groot licht te zijn om te beseffen dat meer mensen de kans geven om zich met het openbaar vervoer te verplaatsen een enorme besparing oplevert. Omgekeerd worden besparingen op het openbaar vervoer onmiddellijk te niet gedaan door de meerkost doordat hierdoor meer mensen gedwongen worden om zich met de auto te verplaatsen.

Luc Vanheerentals

Zelfstandig journalist en auteur van ‘Leven zonder auto’ (2014) en ‘Fifty Ways to Leave Your Car’ (2018).