Israëls strategieën komen uit het neocon-handboek

De illegale aanval op Iran kan beter begrepen worden als we even bij de oude ‘neocons’ te rade gaan. De neoconservatieve denktank PNAC (Project for a New American Century) is allang vergeten, hun ‘nieuwe Amerikaanse eeuw’ is er niet gekomen. Want de dominantie van de VS loopt op zijn laatste benen. In die zin kaderen Trumps woeste uithalen in de eindstrijd van die droom van unipolaire macht en hegemonie. In het verwarde gebral en brutale machtsvertoon van de oranje clown in het Witte huis klinkt het sinistere doodsgereutel van het Amerikaanse Imperium. Maar de militaire visie van de neocons, zoals uiteengezet in het beruchte rapport Rebuilding America’s defences uit 2000, is intussen springlevend en dagelijkse kost. 

De Preventieve aanval

Allereerst is er het fameuze begrip ‘Pre-emptive strike’: de preventieve aanval is tot de orde van de dag gaan behoren, terwijl dat in totale tegenspraak is met het internationaal recht, dat de aanvalsoorlog als misdaad beschouwt, en alleen twee uitzonderingen voorziet: zelfverdediging en een militaire operatie met toestemming van de VN Veiligheidsraad. 

Daarom was een tweede noodzakelijke pijler van de doctrine van de neocons het aan de kant schuiven van het internationaal recht. Het was , schreef ik 22 jaar geleden, een van de oorlogsdoelen van de illegale invasie van Irak (DS 4 maart 2004). Het werd weggehoond, maar zijzelf gaven mij gelijk: ‘Thank God for the death of the UN ‘, schreef opper-neocon Richard Perle kort na de invasie in The Guardian. De omverwerping van de internationale rechtsorde is intussen een onomstotelijk feit. Vandaar dat de illegale aanval op Iran en het illegaal uitschakelen of ontvoeren van een staatshoofd intussen hooguit nog wat ontevreden gemompel opwekt onder de wereldleiders. Het lijkt meer op gekonkel van lakeien (behalve Pedro Sanchez, de enige Europese leider die nog echt principes lijkt te hebben). 

Om toch een schijn van legitimiteit te geven aan die illegale operatie serveert men, in de traditie van Leo Stauss, de filosofische voorvader van de neocons, ‘vrome leugens’ en ‘nuttige mythes’, die moeten dienen als goede redenen voor de oorlog: de ontwikkeling van kernwapens door Iran is niet alleen onbewezen – volgens Amerikaanse inlichtingendiensten ontwikkelt Iran sinds 2003 geen kernwapens. Trouwens Trump zelf beweerde dat hij met de vorige bombardementen de nucleaire installaties van Iran van de kaart had geveegd. 

Daarnaast is er het argument van de misdaden van het Iraanse regime tegen zijn eigen onderdanen. Die zijn onbetwistbaar. Maar de opstandige bevolking die door Trump beloofd werd dat ‘hulp onderweg was’, wordt nu gebombardeerd en kan onmogelijk nog protesteren. Dat bewijst dat het Trump nooit ofte nimmer te doen was om het verdedigen van de Iraanse bevolking en haar terechte, wanhopige roep om vrijheid.  Zoals een Iraanse schreef: ‘De bevrijding van Iran hoort van en voor Iraniërs te zijn, niet van en voor de VS en Israël.’ (DS 2 maart) 

Tussen haakjes, de beide aangehaalde argumenten voor de oorlog vertonen in hun bizarre, afwisselende samenzang dezelfde structuur als de casus belli tegen het Irak van Saddam Hussein: onbestaande massavernietigingswapens en de wreedheid van de dictator. Terwijl er natuurlijk veel dictators beste vrienden zijn van de VS.

‘Shock and Awe’

Shock and Awe, schok en verbijstering, is een derde sleutelbegrip uit het neocon-arsenaal, als militaire strategie van totale verplettering van de vijand door overweldiging en collectief trauma. Het is de strategie die Israël met verve, met hemeltergende onverschrokkenheid heeft toegepast in Gaza. Naast Genocide is er ook sprake van ‘urbicide’, ‘ecocide’ en ‘educide’, kortom naast de massaslachtingen, de totale vernietiging van zowel cultuur als natuur, van infrastructuur, geschiedenis, en identiteit. De Palestijnen zijn voor generaties getraumatiseerd. Ze aanvaarden nu zelfs het onaanvaardbare: een raad van technocraten onder een bijna groteske ‘Vredesraad’, die het wegvagen van Gaza moet bestendigen in en door de heropbouw. De zelfmoord van de immer opgewekte, strijdbare, vinnige Leila Shahid, jarenlang de Palestijnse vertegenwoordiger bij Europa, is ongetwijfeld een symptoom van die Palestijnse radeloosheid voorbij de wanhoop (DS 27 februari 2026 ). 

Ook het vermoorden van de Iraanse ‘opperste geestelijke leider’ als eerste oorlogsfeit, toch te vergelijken met een Paus, die helaas door zijn politieke macht ook een monster was voor zijn opstandige onderdanen, is ook de strategie van het trauma, van sprakeloos makende brutaliteit. Dat veel Iraniërs dansten en juichten dat die wreedaardige heerser uit de weg werd geruimd als een misdadiger is begrijpelijk, maar het helpt hen geen zier, en het blijft een enorme vernedering voor alle sjiieten in de regio. Het doel was niet zozeer het regime doen instorten maar Shock and Awe. Men kan zich afvragen of het bombarderen van de meisjesschool in het zuiden van Iran, met minstens 165 doden, een jammerlijke vergissing was, dan wel paste in die strategie van shock en trauma. Een oorlogsmisdaad was het in elk geval.

Meervoudige gelijktijdige oorlogen 

Een van de meest ambitieuze militaire strategieën voor de neocons was het voeren van ‘Multiple, simultaneous Major theater Wars’ (meervoudige gelijktijdige grootschalige oorlogen). Israël doet ook dat met verve: in Libanon, Syrië, Iran, maar ook met uitlopers naar Jemen, en niet te vergeten: Gaza. De bezette gebieden in de Westelijke Jordaanoever worden ook steeds meer een front. Dat kan het allemaal uiteraard enkel omdat grote broer Amerika meedoet. Want laat ons daar geen misverstand over bestaan: dit is een oorlog voor Israël. Deze oorlog kwam er expliciet op vraag van Netanyhu, die er al jaren op hamert. Dat gaf Mark Rubio ook woordelijk toe: de Amerikanen moesten wel meedoen, anders zouden de Israeli’s alleen aangevallen hebben. 

‘Regime change’ en ‘nation building’ waren ook stokpaardjes van de neocons. Maar daarachter stak niets anders dan het uitschakelen, definitief destabiliseren en als het even kon opsplitsen van landen. De nation building in Irak was daar een schoolvoorbeeld van. Het plan Yinon, een plan uit de jaren tachtig, genoemd naar een raadgever van Sharon, dat stelt dat de kleine, smalle staat Israël alle grote, uitgestrekte landen in zijn buurt moest zien te destabiliseren en liefst doen uiteenvallen, wordt vaak weggezet als complottheorie. Nu, ook als ook als het plan niet zou bestaan, het is bijna helemaal gerealiseerd: Irak, Syrië, Libië zijn voor eeuwig en een dag uitgeschakeld, gedestabiliseerd, lam gelegd. Nu is Iran aan de beurt. 

Het is dus geen toeval dat die leugenachtige Neocon-wensdroom van regime change en ‘nation building’ nu weer, tegen de maga-ideologie van isolationisme in, van stal wordt gehaald. Maar het doel blijft hetzelfde: Iran opsplitsen zou voor Israël ideaal zijn. Daarom worden nu allerlei etnische groepen, vooral de Iraanse koerden, bewapend en opgestookt om tegen het regime in opstand te komen. Een burgeroorlog of totale chaos is geen bezwaar, nee, het is een gewenste uitkomst. Dat was ook zo in Irak. En ook in Libanon moet ‘het werk worden afgemaakt’. 

Israël wil zijn terrein uitbreiden, niet alleen door Gaza van de kaart te vegen en de Westelijke Jordaanoever te annexeren, maar ook door een deel van Libanon en Syrië bezet te houden. En liefst ook nog met militaire basissen of steunpunten elders, in dat kader is de recente erkenning door Israël in december 2025 van Somaliland, dat zich onafhankelijk heeft verklaard van Somalië, tekenend. Het was het eerst land om dat te doen, om zijn invloed rond de Rode zee te versterken.  

‘Een nieuw Pearl Harbor’ 

Israël wil geen oplossingen meer, laat staan vredesakkoorden, waar het zich overigens als ze er al komen nooit aan houdt, maar permanente oorlog. Ook zijn economie is een oorlogseconomie geworden. Sinds 2023 is de niet alleen de productie maar ook de uitvoer van wapentuig enorm gestegen. Israël is niet langer de ‘enige democratie in het Midden-Oosten’, maar een oorlogszuchtig Sparta, een door en door gemilitariseerde staat die op een apartheidsregime berust en niet terugschrikt voor oorlogsmisdaden en misdaden tegen de mensheid, omdat het doel van Eretz Israel, het grote Israël, als het even kan zonder Palestijnen of althans zonder Palestijnse gebieden, en zonder machtige vijanden, alle middelen heiligt. 

In het genoemde rapport Rebuilding America’s defences, stond dat zonder een ‘katalyserende, catastrofale gebeurtenis, zoals een nieuw Pearl Harbour’, hun pleidooi voor nieuwe assertieve militaire strategie geen kans zou maken.  Ze kregen 9/11. Israël heeft de schok van 7 oktober 2023 aangegrepen om geheel volgens het neocon-script helemaal voluit te gaan. Niets of niemand ontziend. Dat niet alleen het hele Midden-Oosten maar de hele wereldeconomie elke dag dat deze oorlog duurt een beetje meer ontwricht wordt, is collatoral dammage, nevenschade.