Bouwen aan een mondiaal arbeidersverzet

De destructieve ambities van de hyperkapitalisten afstoppen. Dat de aangehouden drang naar winstmaximalisatie een gestage toename veroorzaakt van de concentratie van kapitaal en macht in de handen van een steeds beperktere groep hyperkapitalisten mag geen verwondering wekken. Het kapitalisme draagt in zich de kiemen van de autodestructie. 

De urgente nood om in het zelfvernietigingsproces tussen te komen, is echter wel ingegeven door fundamenteel humanitaire redenen ter vrijwaring van de mensheid en van het anthropoceen. Anders gesteld. De ontbinding van de criminele hegemonie van de kapitaalbezitters over de planeet, zijn natuurlijke rijkdommen en over zijn leefgemeenschappen mag er niet toe leiden dat er nadien geen ruimte meer zou zijn voor de uitbouw van een socialiserende solidaire samenleving. 

Het komt aan de werkende klasse toe het perspectief van deze heilzame maatschappijwissel open te houden door het hyperkapitalisme af te blokken. En dit is een zaak van passende en adequate machtsontwikkeling. Vandaar de noodzaak na te denken over het uitwerken van een nieuw concept van mondiaal arbeidersverzet. In het hierna volgend betoog pogen we enkele denkschema’s aan te reiken, die voor de voormelde oefening nuttig zouden kunnen zijn. 

Vooraleer de schema’s zelf te ontvouwen en toe te lichten, lijkt het ons onontbeerlijk een drietal grote beginselen voorop te stellen die onze demarche breder kunnen kaderen. Vooreerst en niet in het minst wensen we te benadrukken dat de nieuwe machtsconcepten geen afbreuk willen doen aan de reeds decennialang bestaande tegenmachten, opgebouwd door de arbeidersbewegingen. Wel integendeel. 

Deze blijven de kern vormen van het nieuw ontworpen mondiaal arbeidersverzet. Alleen worden ze verondersteld te functioneren in een nieuwe meer adequate context. 

Voorts wensen we te benadrukken dat de schema’s ambiëren zich te kunnen beroepen op de politieke legitimiteit en op de legitimatie van het recht. Dit gegeven is niet onbelangrijk. De arbeidersmacht claimt de verbondenheid met de mensenrechten en stelt zich dus schrap tegen de fascistische willekeur van het hyperkapitaal.

Tenslotte en niet in het minst wensen we te accentueren dat de voorstellen van nieuwe machtsontwikkeling zich situeren binnen geïnformatiseerde verhoudingen, grotendeels aangedreven door algoritmen en artificiële intelligentie. Dit gegeven sorteert een veelheid van gevolgen op allerlei vlakken. 

Maar onthouden we nu reeds dat meer dan vroeger de informatie en de informatieprocessen an sich een niet weg te denken element van de machtsopbouw uitmaken. Onthouden we nu ook reeds dat de verbrede en de versnelde menselijke interactie bepalend zullen blijken in het controleren van de machtsverhoudingen.

De nieuw te ontwerpen arbeidersmacht en het erop steunend arbeidersverzet zullen dus pas echt doelmatig kunnen werken als ze toegang hebben tot de opbouw en het beheer van deze geïnformatiseerde verhoudingen.

Hierna volgen een zevental voorstellen van primaire denkschema’s. 

1. Van sociale tegenmacht naar arbeidersverzet. 

Daar waar de syndicale organisaties als sociale tegenmacht enkel de beperkte ambitie hadden om de kapitalisten te kunnen overtuigen (lees dwingen) een beperkte betrokkenheid van de werkers te aanvaarden bij het vastleggen van hun loon- en arbeidsvoorwaarden, vertrekt het arbeidersverzet van een diametraal tegengesteld uitgangspunt. Het kapitalisme betreft een misdaad tegen de mensheid en is dus consequent onwettig. Onwettig zijn trouwens ook de diverse vormen van naasting van de rijkdommen van de planeet, van de omgeving en van de door de samenleving voortgebrachte goederen en diensten. Ergo. De kapitaalinbrengers beschikken op een illegale wijze over de productiemiddelen samengebracht in de ondernemingen. Het patronale gezag over de onderneming is dus fundamenteel illegaal. Aan de in verzet georganiseerde arbeiders komt het toe de onwettigheid vast te stellen, te bestrijden en te elimineren. De overstap van sociale tegenmacht naar arbeidersverzet dekt dus een oceaan van verschil …..

2. De primaire zorgtaak van de (wereld)gemeenschap voor de planeet en voor de omgeving. 

De planeet hoort in gemeenschap toe aan allen die er leven. De gemeenschap dient met zorg om te gaan met zijn leden en met de rijkdommen van de Aarde. Het beheer en het bestuur ervan betreft een zaak van beleid en dus van politiek. De zorgtaak van de wereldgemeenschap impliceert de verplichting om passende beleidskeuzes te maken op de diverse relevante domeinen, in het perspectief van een socialiserende solidaire mondiale samenleving. De Verenigde Naties en zijn gespecialiseerde organisaties vormen thans de emanatie en veruitwendiging van de gemeenschap. Meer concreet houdt een en ander in dat het proces van de ontmanteling van het kapitalisme ten gepaste tijde binnen de beleidsstructuren van de VN zijn beslag krijgt en dat de acties van het mondiaal arbeidersverzet zich maximaal inschrijven in het VN-recht. Waardoor ze afgedekt worden door een politieke legitimiteit. De vaststelling geldt trouwens ook voor de actualisering en de activering van het Wereld Sociaal Forum. De wereldgemeenschap staat aan het hoofd van een netwerk van nader te bepalen en in te vullen decentrale gemeenschappen, die als beleidsschakels fungeren.

Het komt aan het mondiaal arbeidersverzet toe de instelling van de zorgplicht van de wereldgemeenschap nader te omschrijven. Het wetenschappelijk socialisme geldt hierbij als referentie net als de beginselen en uitgangspunten van het VN-klimaatbeleid.

3. De kwalificatie van het kapitalisme als mega-misdrijf tegen de mensheid. 

De kwalificatie en proclamatie van het kapitalisme als mega-misdaad tegen de mensheid, betreft zonder meer het sleutelargument in de wereldwijde actie van het mondiale arbeidersverzet. Het faciliteert allicht de mobilisatie van de actievoerders. Het laat toe de legitimatie te claimen van acties tegen de hyperkapitalistische platforms en tegen hun wereldwijde vertakkingen. Het rechtvaardigt de transgressie van de acties, die erin bestaan het beheer en de werking van de informatiestromen te verstoren en te blokkeren. In het algemeen leidt het tot de althans morele en soms ook juridische plicht het kapitalisme af te zweren, te bestrijden en te ontmantelen. Het laat op het lokale vlak toe de leidingen van ondernemingen te incrimineren om ze eventueel te vervangen door arbeiderscomités. Net zoals bij de mensenrechten zelf is bij de notie ‘misdaad tegen de mensheid’ de scheiding tussen recht en politiek soms flinterdun en loopt het politieke argumentarium vaak vlotjes over in het juridische … en andersom. Het strekt tot aanbeveling bijzondere aandacht te besteden aan de rechtspraak van het Internationaal Strafhof en aan de door het Hof ontworpen denkpatronen. Anderzijds dient bijzondere aandacht uit te gaan naar de historische onderzoeken naar de werking van de diverse vormen van kapitalisme en naar de door hen gebezigde onderdrukkings- en uitbuitingstechnieken. De incriminatie van het kapitalisme kan en zal zich allicht afspelen op twee niveaus. Het algemene vlak van de incriminatie van het kapitalisme als crimineel en moordend systeem … en het bijzondere vlak van de incriminatie van bijvoorbeeld enkele of meerdere hyperkapitalisten. In de schoot van het mondiale arbeidersverzet dienen de op feitenonderzoek gebaseerde strategieën dus zeer goed op elkaar afgestemd.

4. De bestrijdingsplicht van het arbeidersverzet in het licht van de klassenstrijd. 

De denkschema’s wijzigen in niets het marxistische revolutionaire draaiboek. Alleen wordt één en ander ingewerkt in de essentialia van het VN-recht. Zo leidt de kwalificatie van het kapitalisme als misdaad tegen de mensheid tot een bestrijdingsplicht voor het arbeidersverzet. Aan de marxistische internationale komt het toe het verzet te structureren, te implementeren en te leiden. Aangezien het verzet meteen een mondiale dimensie hoort te bezitten, vergemakkelijkt het inpassen in het VN-kader de claim van een politieke representativiteit en legitimiteit. Het kadert de revolutionaire macht binnen de limieten van de VN-grondrechten. Hierdoor stelt het arbeidersverzet zich op als een emanatie van het recht tegenover de willekeurige, fasciserende macht van de hyperkapitalistische geïnformatiseerde platforms. Het ingrijpen in hun informatiestromen wordt erdoor bijna een morele plicht tot bevrijding ….

5. Werken aan een geïnformatiseerde bestrijding van de kapitalistische machtsstructuren. 

Onthouden we van dit denkschema vooral de nood te investeren in de verdieping van de kennis over de verhouding van informatie tot macht en recht. Door het fenomeen van de informatie beter te vatten in zijn complexiteit, komt ook de doorgronding van de macht dichterbij. De verbreding van die kennis lijkt absoluut noodzakelijk om de maatschappijwissel met succes aan te vatten. Van een in hoofdzaak op de syndicale vrijheid en vrijheid van syndicale actie gegronde sociale tegenmacht naar een meer op burgerlijke ongehoorzaamheid en op een diversiteit van mensenrechten geaxeerd arbeidersverzet.

6. Een diversifiëring en flexibilisering van de samenstellende elementen van de arbeidersmacht. 

Eén van de zwakke punten van het huidig stelsel van sociale tegenmacht in het kader van de sociale dialoog is dat de dragende organisaties omzeggens uitsluitend op de nationale arbeidsverhoudingen zijn gefocust. Waardoor voor het kapitaal een reeks cruciale gegevens en doelstellingen voorspelbaar en dus verrekenbaar zijn in hun dominantiestrategie. Om enige kans te maken tegen de geïnformatiseerde hyperkapitalistische platforms moet de arbeidersmacht zelf internationaliseren, informatiseren en terugvallen op een meer gevarieerde en flexibel georganiseerde machtsbasis. Betekent dit nu dat de thans bestaande structuren moeten worden opgedoekt? Geenszins. Maar ze moeten wel functioneren in een hernieuwd conceptueel kader, dat grensoverschrijdend en geïnformatiseerd wordt aangedreven. Een kader waarin sociale macht en macht van middenveld nationaal, Europees en internationaal structureel samenwerken. Een kader waarin een grensoverschrijdend controlecentrum systematisch oordeelt over de meest opportune samenstelling van de arbeidersmacht. Een oordeel dat niet langer past in de sociale dialoogstrategie, maar veel meer gericht is op de bestrijding van het kapitalisme als te elimineren en te vervangen systeem. Een oordeel tenslotte dat vertrekt van een macro-politieke analyse van de conflictomgeving. Het spreekt voor zich dat deze cultuurwissel moet gebaseerd zijn op nieuwe doordachte structuurovereenkomsten en op een geleidelijke proefondervindelijke praxis van machtsontwikkeling. Tenslotte dient nog opgemerkt dat de reeds bewandelde weg van de aan de situatie aangepaste sterkte van de machtsontplooiing verder dient uitgewerkt en nageleefd.

7. Een consequente en consistente politisering en ideologisering van de verschillende componenten van het arbeidersverzet. 

Bij de overstap naar een socialiserende solidaire planeconomie dient afgerekend met de diepgewortelde ideologische kapitalistische conditionering van het individueel en collectief gedrag van de arbeiders en met de politieke ondersteuning ervan. Dit betekent dus dat de transitie naar de nieuwe samenleving moet begeleid worden door een grootschalige informatie- en bewustwordingscampagne. Pas nadien kan een educatieve inspanning over de nieuwe samenleving echt succesvol zijn.

Als men zou luisteren naar het malefiek discours van menig hyperkapitalist, is er niet de minste reden om zich zorgen te maken over de ontaarding van het environment en over de toekomst van het anthropoceen. Geen reden dus voor hen om te stoppen met de rampzalige praktijken van onderdrukking en uitbuiting van de werkende klasse. 

Geen reden ook om hun roofbouw op de rijkdommen van de planeet stop te zetten. Geen reden tenslotte om te vrezen voor de toekomst van de biosfeer en van de biodiversiteit. Anders gesteld, de hyperkapitalisten hebben niet de minste scrupules om hun nu reeds decadente megafortuinen nog verder aan te dikken … ook al gaat dit ten koste van de leefbaarheid en van de menselijke toekomst op Aarde. 

Meer nog, de imperialistische conflicten en oorlogen die ze uitlokken en voeden, laat ze toe de financiële middelen van de gemeenschap af te wenden van de strijd tegen de gevolgen van de klimaatwissel om ze te verkwanselen aan onnodig wapentuig allerhande… en zo onschuldige mensen de dood en het ongeluk in te jagen. 

Aan de werkende klasse en aan het mondiale arbeidersverzet om met de nodige spoed een einde te stellen aan de misdaad van de kapitalistische zelfvernietiging.