Notes on Love Mythology

§

Love cannot exist without its own mythology. The first encounter between lovers is no ordinary occurrence; it unfolds with the grandeur of an epic, perhaps even cosmic event. Consider the primordial explosion of falling in love: an emotional detonation that feels miraculous, as though orchestrated by destiny rather than by chance. These early moments—a first journey together, a shared adventure—shine with an almost world-historical significance and embed themselves as an origin myth in the shared memory of the couple.

Like legends, these experiences are cherished, retold, preserved in letters, emails, and conversations with friends and acquaintances. In this way, the mythology of love grows beyond the lovers themselves, inviting the outside world to bear witness to their story. As the relationship deepens, these mythical origins are enriched by new memories, retold again and again, each time reinforcing the foundational myth of the union. This founding mythology functions as an anchor, relived on special occasions—high feasts of love—and thus continually renews the bond.

Just as ancient cultures relied on rituals to sustain the cosmic order, so too does love require its own commemorations. In Norse mythology, the winter solstice threatened eternal darkness—Ragnarok—unless the gods were moved through ritual to keep the wheel of the world in motion. Just as cosmic catastrophe was averted through ritual, so too the survival of love depends upon repetition, remembrance, celebration, and devotion.

The winter solstice was later transformed into Christmas—a shift from cosmic festival to a celebration often suffused with kitsch. Kitsch, with its sweet excess and sentimental force, acts as a preservative: it safeguards the meaning of the feast even as its deeper layers fade. In love, kitsch fulfills a similar role. The seemingly superficial rituals, souvenirs, and objects are potent spirits that preserve and protect the mythology of love against the erosion of the everyday.

Ultimately, no love can flourish without its own mythology. Without rituals, stories, and symbols, a relationship would lose its magic and its structure—like a religion without revelation or sacrament. The mythology of love is both origin and lifeblood of romantic love, ensuring that the cosmic wheel of love continues to turn.

§

There can be no mythology without ritual. Within the mythology of love, gifts play an essential role in its ritual life. Gifts are crucial markers in every relationship. They function simultaneously as gestures of generosity and as acts that create a subtle bond of obligation between partners. As Marcel Mauss argued in his classic Essai sur le don, giving is fundamental to social bonds, and nowhere is this more evident than in love. Perhaps in no other relationship is the gift so decisive as in the love relationship. Anthropologists often point to the dowry as a formalized example, but the tradition of exchanging jewelry—especially the wedding ring—equally reveals how gifts symbolize attachment and devotion. Even popular culture, such as Marilyn Monroe’s iconic “Diamonds are a girl’s best friend,” underscores the symbolic weight of the gift in love. Every ring stands for love as vow, promise, and ultimately as an oath of fidelity.

No gift to the beloved can ever be too great; one would offer the entire world, the heavens themselves, to the beloved. For Your Love by The Yardbirds, a hit from 1964—a song that heralded both the rock era and the sexual revolution—captured this impulse in a timeless formula:

For your love, for your love / I would give the stars above.

Here, the gift becomes literally cosmic: the stars themselves become jewels adorning the beloved, symbols of adoration, offerings on a cosmic scale.

Anniversaries play a crucial role as high feasts of the relationship: the day of the first meeting, the wedding anniversary, and the birthdays of the lovers themselves. Valentine’s Day has, for some time now, become the great annual feast of love (in my case, by coincidence, also the birthday of the rediscovered love of my life). On such days, gifts assume their magical-symbolic role: they become embodiments of love itself.

Yet the most meaningful gifts between lovers are often those discovered together—objects encountered by chance and exchanged as spontaneous or impromptu offerings. Imagine, for example, a couple who, after a walk along the shore, come upon a stall displaying a singular shell of suggestive form, called Venus Maxima, and he decides to buy it for her: a cosmic symbol of love (and of the feminine itself). Such gifts are not merely personal; they also function as souvenirs, preserving a fleeting moment—a journey, an adventure, a shared joke—against the erosions of time. Thus emerges what one might call an informal ritual: a recurring, meaningful gesture independent of fixed conventions. The spontaneous gift becomes the enduring element of such rituals.

In contrast stand prepared gifts—carefully chosen and planned in advance—which emphasize representation and symbolism more strongly. The excitement of the search and the element of surprise may intensify their emotional impact, yet surprise also entails risk: not every unexpected gift strikes the right chord. Spontaneous gifts primarily serve to preserve and commemorate shared experience, while prepared gifts accentuate the symbolic and representative character of the gift.

Gifts are always embedded within a broader cultural and social economy: every gift participates in an exchange and creates both gratitude and obligation. The linguistic kinship between “thank you” and “obliged”—visible in the old English phrase much obliged and echoed across cultures—reminds us how gratitude and indebtedness are intertwined. It is tempting to believe in the existence of “innocent gifts”: pure acts of generosity overflowing with affection—what my Spanish friend once called regalos desinteresados. This recalls Kant’s notion of aesthetic experience as Interesseloses Wohlgefallen—disinterested pleasure. One might distinguish here between the aesthetic gift—given for its own sake, without expectation of reciprocity—and the ethical gift, which always implies duty or return.

Ultimately, the highest gift in love is the mutual, total surrender of oneself to the other. The Spanish term of endearment mi vida—“my life”—expresses this beautifully, so completely that it may become synonymous with the beloved’s very name. This is romantic. No—it is meta-romantic.

§

What do I mean by meta-romantic? With this neologism, I seek to move beyond sentimental romanticism, but also beyond my own ironic romanticism, toward a form of love that aspires not merely to grand gestures or ritualized symbols, but to an almost total unity—a longing for wholeness that transcends the merely romantic and enters the domain of the sublime. When two lovers share a spontaneous moment that feels greater than life itself—the invention of a private language, the contemplation of a sublime landscape, the sharing of a secret fantasy—this is more than romantic: it is an aspiration toward unity, with each other and with the world. The meta-romantic also lies beyond ironic romanticism.

I once named this, in order to give it form, pantheistic Eros: an ideal of near-impossible wholeness, a love that is itself mythical and all-encompassing. Within such a relationship, no dualism remains between body and soul, matter and spirit. The exceptional and the everyday, the divine and the worldly, converge (which is why I call eroticism pantheistic: everything is divine, and the divine is everything—deus sive natura, as Spinoza wrote).

The concept of pantheistic Eros—introduced in an earlier text that forms the true embryo of this book—embodies an idealized vision of love as an all-embracing, mythic force. Within this paradigm, every aspect of existence is intimately interconnected. There is no separation or hierarchy, no high or low, no noble or base. All flows together, the banal and the extraordinary coexisting in perfect harmony.

This meta-romantic (and in a sense ultra-romantic) vision of love transcends ordinary boundaries and offers a unity both profound and sublime. It is a relationship in which lovers experience no distinction between their physical attraction and their spiritual bond. A love in which every moment—extraordinary or mundane—is suffused with a sense of the sacred. Pantheistic Eros is at once the daily experience of true lovers and a mythic ideal: a force that seeks to reconcile all oppositions and embrace the full richness of human experience, from the highest to the lowest, from the lightest to the darkest, within the embrace of love. In this pantheistic mode, eroticism attains its fullest bloom.

---

Ter gelegenheid van Valentijn publiceer ik een dyptiek – ik kon weer eens niet kiezen: een romantisch, verheven, bijna dweperige tekst, een liefdesverklaring vermomd als een filosofisch-antropologische meditatie over liefdesmythologie en een schalkse, anti-romantische ode aan seks, drugs en rock-n’roll. De synthese moet de lezer maar maken. Want beide polen, het hoogstaand verhevene en het laag-bij-de-grondse, moeten in de liefde samen gedacht worden. Nogal wiedes… maar… een waagstuk in woorden. (Beide teksten zijn een voorpublicatie uit een nieuw boek: ‘Liefdeskunst voor eeuwige beginners. Kleine filosofie van de erotiek’.)

Notities over liefdesmythologie

§

Liefde kan niet bestaan zonder haar eigen mythologie. De eerste ontmoeting tussen geliefden is geen alledaags voorval, zij ontvouwt zich met de grootsheid van een epos, misschien zelfs als een kosmische gebeurtenis. Denk aan de oerknal van het verliefd worden: een emotionele explosie die wonderbaarlijk aanvoelt, alsof zij door het lot is geregisseerd in plaats van door toeval. Deze vroege momenten — een eerste reis samen, een gedeeld avontuur — schitteren van bijna wereldhistorische betekenis en nestelen zich als oorsprongsmythe in het gezamenlijke geheugen van een paar.

Zoals legenden worden deze ervaringen gekoesterd, naverteld, vastgelegd in brieven, e-mails en gesprekken met vrienden en kennissen. Zo groeit de mythologie van de liefde uit boven het paar zelf en nodigen de geliefden de buitenwereld uit om getuige te zijn van hun verhaal. Naarmate de relatie zich verdiept, worden deze mythische oorsprongen aangevuld met nieuwe herinneringen, telkens opnieuw verteld en telkens versterkend voor de kernmythe van het liefdesverbond. Deze funderende mythologie fungeert als ankerpunt, herbeleefd op bijzondere momenten — liefdeshoogdagen — en vernieuwt zo steeds opnieuw de band.

Zoals oude culturen rituelen gebruikten om de kosmische orde te behouden, zo heeft ook de liefde haar eigen herdenkingen nodig. In de Noordse mythologie dreigde de winterzonnewende eeuwige duisternis te brengen (Ragnarok), tenzij de goden via rituelen werden bewogen het wereldrad draaiende te houden. Net zoals kosmische rampspoed door ritueel werd afgewend, hangt ook het voortbestaan van de liefde af van herhaling, herinnering, viering en toewijding.

De winterzonnewende werd later omgevormd tot Kerstmis — een verschuiving van kosmisch feest naar een viering die vaak doordrenkt is van kitsch. Kitsch, met zijn zoete overdaad en sentimentele kracht, werkt als een conserveermiddel: zij bewaart de betekenis van het feest, zelfs wanneer de diepere lagen vervagen. In de liefde vervult kitsch een vergelijkbare rol. De ogenschijnlijk oppervlakkige rituelen, souvenirs en objecten zijn sterk water die de mythologie van de liefde conserveren en beschermen tegen de sleur van het alledaagse.

Uiteindelijk kan geen enkele liefde floreren zonder haar eigen mythologie. Zonder rituelen, verhalen en symboliek zou een relatie haar magie en structuur verliezen — zoals een religie zonder openbaring of sacramenten. De mythologie van de liefde is zowel oorsprong als levensbron van de liefdesromantiek en zorgt ervoor dat het kosmische rad van de liefde blijft draaien.

§

Geen mythologie zonder rituelen. In de liefdesmythologie spelen geschenken een belangrijke rol in de rituelen rond de liefde. Geschenken zijn essentiële markeringen in elke relatie. Ze functioneren tegelijk als gebaren van vrijgevigheid en als handelingen die een gevoel van verplichting tussen partners scheppen. Zoals Marcel Mauss betoogt in zijn klassieke Essai sur le don, is het geven fundamenteel voor sociale banden, en juist in de liefde is die rol bijzonder belangrijk. Misschien is de gift in geen enkele relatie zo cruciaal als in de liefdesrelatie. Antropologen verwijzen vaak naar de bruidsschat als een geformaliseerd voorbeeld, maar ook de traditie van het uitwisselen van sieraden — met name de trouwring — laat zien hoe geschenken verbondenheid en toewijding symboliseren. Zelfs de populaire cultuur, zoals Marilyn Monroes iconische “Diamonds are a girl’s best friend”, benadrukt het symbolische gewicht van het geschenk in de liefde. Elke ring staat voor liefde als gelofte, belofte en uiteindelijk als een eed van trouw. 

De geschenken aan de geliefde kunnen niet groot genoeg zijn, de hele wereld, de hemel wil men offeren aan de geliefde. For Your Love van The Yardbirds, een hit uit 1964, een song die zowel het rocktijdperk als de seksuele revolutie aankondigde — heeft deze impuls gevat in een klassieke formule: ‘For your love, for your love/ I would give the stars above.’ Het geschenk wordt hier letterlijk een kosmische representatie: de sterren aan de hemel zijn als sieraden rond de geliefde, en vormen een symbool van aanbidding, een kosmisch offer.

Verjaardagen spelen een belangrijke rol als hoogdagen van de relatie. De dag van de eerste ontmoeting, de huwelijksverjaardag uiteraard. En ook de verjaardagen van de partners. Valentijnsdag is sinds geruime tijd de grote liefdesverjaardag geworden (bij mij is dat, geheel toevallig, ook de verjaardag van de hervonden liefde van mijn leven). Dan spelen geschenken hun magisch-symbolische rol: belichamingen van de liefde. 

De meest betekenisvolle geschenken tussen geliefden zijn echter vaak die welke samen worden ontdekt — objecten die toevallig opduiken en als spontane of ‘impromptu’ geschenken worden uitgewisseld. Stel je bijvoorbeeld voor dat een koppel na een strandwandeling aan een kraam een bijzondere schelp met een suggestieve vorm tegenkomt, Venus Maxima genoemd, en hij besluit die voor haar te kopen: een kosmisch symbool van liefde (en van het vrouwelijke geslacht). Zulke geschenken zijn niet alleen persoonlijk, maar functioneren ook als souvenirs: ze bewaren een vluchtig moment — een reis, een avontuur, een gedeelde grap — tegen de tand des tijds. Zo ontstaat wat men een ‘informeel ritueel’ zou kunnen noemen: een terugkerend, betekenisvol gebaar dat niet afhankelijk is van vaste conventies. Het spontane geschenk is het blijvende element van deze rituelen.

Daartegenover staan voorbereide geschenken — zorgvuldig gekozen en vooraf gepland — die sterker inzetten op representatie en symboliek. De opwinding van het zoeken en het verrassingseffect kunnen de emotionele impact vergroten, maar verrassingen brengen ook risico’s met zich mee: niet elk onverwacht cadeau raakt de juiste snaar. Spontane geschenken dienen vooral om gedeelde ervaringen te bestendigen en te herdenken, terwijl voorbereide geschenken het symbolische en representatieve karakter van de gift benadrukken.

Geschenken zijn altijd ingebed in een bredere culturele en sociale economie: elk geschenk maakt deel uit van een uitwisseling en schept gevoelens van dankbaarheid én verplichting. De taalkundige verwantschap tussen “dank je” en “verplicht” — zichtbaar in het Japanse arigatō (afgeleid van het Portugese obrigado) en het ouderwetse Engelse much obliged — herinnert ons eraan hoe dankbaarheid en schuld met elkaar verweven zijn. Het is verleidelijk om te geloven in het bestaan van ‘onschuldige geschenken’: zuivere daden van vrijgevigheid, overvloeiend van affectie — wat mijn Spaanse vriendin in een gesprek regalos desinteresados noemde. Dit deed me denken aan Kants idee van de esthetische ervaring als Interesseloses Wohlgefallen, belangeloze welbehagen. Men zou hier het ‘esthetische geschenk’ — gegeven om zichzelf, zonder verwachting van wederkerigheid — kunnen onderscheiden van het ‘ethische geschenk’, dat altijd een plicht of tegenprestatie impliceert.

Uiteindelijk is het hoogste geschenk in de liefde de wederzijdse, totale overgave van zichzelf aan de ander. De Spaanse aanspreking “mi vida” — “mijn leven” — drukt dit prachtig uit, zo sterk zelfs dat zij synoniem kan worden met de naam van de geliefde zelf. Dit is romantisch. Nee — het is meta-romantisch.

§

Wat bedoel ik met meta-romantisch? Met dit neologisme probeer ik voorbij de kleffe liefdesromantiek, maar ook voorbij mijn eigen ironische romantiek, te verwijzen naar een vorm van liefde die niet alleen streeft naar grootse gebaren of geritualiseerde symbolen, maar naar een bijna totale eenheid — een verlangen naar heelheid dat het louter romantische overstijgt en het domein van het sublieme betreedt. Wanneer twee geliefden bijvoorbeeld een spontaan moment delen dat groter aanvoelt dan het leven zelf — het uitvinden van een privétaal, het aanschouwen van een subliem landschap, het delen van een geheime fantasie — dan is dat meer dan romantiek: het is een streven naar eenwording, met elkaar en met de wereld. Het meta-romantische ligt ook voorbij de ironische romantiek. 

Dit noemde ik ooit, om het een naam te geven, de pantheïstische Eros: een ideaal van bijna onmogelijke heelheid, een liefde die zelf mythisch en allesomvattend is. In deze relatie bestaat geen dualisme meer tussen lichaam en ziel, materie en geest. Het uitzonderlijke en het alledaagse, het goddelijke en het wereldse vallen samen (vandaar dat ik de erotiek pantheïstisch noem, waarin alles goddelijk is en het goddelijke alles is — deus sive natura, zoals Spinoza zei).

Het concept van de pantheïstische Eros — geïntroduceerd in een oude tekst die het ware embryo van dit boek vormt — belichaamt een geïdealiseerde visie op liefde als een allesomvattende, mythische kracht. Binnen dit paradigma is elk aspect van het bestaan innig met elkaar verbonden. Er is geen scheiding of hiërarchie, geen hoog en laag, geen edel en verachtelijk. Alles vloeit samen, waarbij het banale en het uitzonderlijke in perfecte harmonie naast elkaar bestaan.

Deze meta-romantische (en in zekere zin ook ultra-romantische) visie op liefde overstijgt de gewone grenzen en biedt een eenheid die zowel diepgaand als subliem is. Het is een relatie waarin geliefden geen onderscheid meer ervaren tussen hun lichamelijke aantrekking en hun geestelijke verbondenheid. Een liefde waarin elk moment — buitengewoon of alledaags — doordrongen is van een gevoel van het heilige. De pantheïstische Eros is tegelijk dagelijkse ervaring voor waarlijke geliefden en een mythisch ideaal: een kracht die alle tegenstellingen wil verzoenen en de volledige rijkdom van de menselijke ervaring omarmt, van het hoogste tot het laagste, van het lichtste tot het donkerste, binnen de omhelzing van de liefde. In deze pantheïstische modus komt de erotiek tot haar volle bloei.