Dodelijkste start van het jaar ooit op de Middellandse Zee: 524 verdrinkingen op amper 6 weken
In de nacht van zondag op maandag kantelde voor de Libische kust een overvolle boot met mensen op de vlucht. In het donker, op een woelige zee, verdween het vaartuig onder de golven nog voor hulp kon arriveren. Aan boord bevonden zich naar schatting vijfenvijftig mensen, onder wie vrouwen en kinderen.
Slechts twee vrouwen uit Nigeria overleefden de ramp. De ene verloor haar man, de andere haar twee jonge kinderen. Voor minstens drieënvijftig mensen kwam de overtocht naar Europa die nacht tot een abrupt en dodelijk einde. Twee van hen waren baby’s.
Deze tragedie is geen alleenstaand incident. Volgens tellingen van de Internationale Organisatie voor Migratie (IOM), kwamen sinds het begin van dit jaar al minstens 524 mensen om het leven op de Middellandse Zee. Daarmee is 2026 de dodelijkste start van het jaar sinds het begin van de systematische registraties in 2014.
Dat de Middellandse Zee zoveel doden maakt, is volgens 11.11.11 geen toeval, maar het gevolg van politieke keuzes van de afgelopen jaren. “Europa zet in op afschrikking in plaats van bescherming”, zegt migratie-expert Flor Didden.
Minder aankomsten, meer doden
Eind januari kondigde Frontex aan dat het aantal ‘irreguliere grensoverschrijdingen’ in Europa in 2025 met 26 procent is gedaald. Die cijfers worden door politici gepresenteerd als een succesverhaal, maar vertellen slechts een deel van de realiteit. Ze zeggen niets over wat er gebeurt met mensen die Europa niet bereiken.
Een daling van aankomsten is geen succes als ze wordt bereikt door mensen te laten verdrinken
Het aantal mensen dat wordt onderschept door de Libische kustwacht neemt toe. Na deze onderscheppingen wacht hen foltering en geweld in detentiecentra, praktijken die volgens de VN neerkomen op misdaden tegen de menselijkheid. Afgelopen zomer documenteerden Italiaanse media zelfs hoe milities gelinkt aan de Libische staat vluchtelingen overboord gooiden in open zee.
“Een daling van aankomsten is geen succes als ze wordt bereikt door mensen te laten verdrinken, door redding op zee af te bouwen en door geweld uit te besteden aan derde landen als Libië”, zegt 11.11.11-expert Flor Didden. “Europa meet efficiëntie in cijfers, maar weigert de doden mee te tellen.”
De Europese Unie en haar lidstaten hebben hun eigen zoek- en reddingscapaciteit de voorbije jaren fors afgebouwd. Tegelijk worden ngo’s die levens redden steeds vaker tegengewerkt, gecriminaliseerd en administratief lamgelegd. Schepen worden aan de ketting gelegd in Europese havens, reddingsoperaties worden gesaboteerd en verantwoordelijkheden doorgeschoven. Het gevolg is een zee die steeds dodelijker wordt.
Ook aan de Europese buitengrenzen blijven dodelijke incidenten zich opstapelen. Vorige week kwam een kleine boot met vluchtelingen in botsing met een schip van de Griekse kustwacht nabij het eiland Chios. Volgens getuigen gebeurde dat tijdens een poging om de boot te beletten om de kust te bereiken, een pushback – wat illegaal is. Beelden van het incident zijn er niet, omdat veiligheidscamera’s van de Griekse kustwacht 'toevallig' waren uitgeschakeld op het moment van de botsing.
Veilige routes gesloten
Tegelijk sluit Europa de weinige en legale toegangswegen die bestaan. België legde hervestiging volledig stil, net als verschillende andere lidstaten die hun quota drastisch terugschroefden. Voor mensen op de vlucht rest steeds vaker maar één optie: de gevaarlijke overtocht. Daarbovenop komen zware besparingen op humanitaire hulp in opvanglanden in de regio, zoals het wegvallen van internationale steunprogramma’s. Minder opvang daar en minder legale vluchtwegen duwen mensen richting levensgevaarlijke, irreguliere routes.
Menselijkheid is zoek in de race to the bottom dat het Europese migratiebeleid is
Menselijkheid is zoek in de race to the bottom dat het Europese migratiebeleid is, besluit 11.11.11. “Zolang Europa migratie blijft benaderen als een probleem dat moet worden ingedamd in plaats van een realiteit die menswaardig moet worden beheerd, zal de Middellandse Zee een massagraf blijven.”
De koepelorganisatie pleit dan ook voor een brugmodel: samenwerking met opvanglanden en gecontroleerde migratieroutes, gekoppeld aan eerlijke spreiding over Europa. Peilingsonderzoek van IPSOS in opdracht van 11.11.11 toonde eerder al aan dat 71 procent van de Belgen voorstander is van een evenwichtige spreiding van mensen die asiel aanvragen over de Europese lidstaten, op basis van bevolkingsgrootte en economische draagkracht. In Vlaanderen loopt dat cijfer zelfs op tot 74 procent.
