Dollar verliest terrein terwijl cryptodroom implodeert
De aankondiging door de BRICS-landen van de activering van een nieuwe gemeenschappelijke digitale munt per 1 januari 2026, genaamd ‘The Unit’, is door de meeste grote westerse media vrijwel volledig doodgezwegen.
Het doel van UNIT is duidelijk: de BRICS-landen in staat stellen onderling handel te drijven zonder gebruik te hoeven maken van de Amerikaanse dollar. Deze nieuwe digitale munt is, in tegenstelling tot de Amerikaanse dollar, voor 40 procent van de waarde gedekt door fysiek goud en voor 60 procent door een mandje van de valuta van de vijf BRICS-landen.
We bevinden ons hiermee op het exacte tegenovergestelde van wat de dollar is sinds president Nixon in 1971 eenzijdig besloot de inwisselbaarheid van de dollar voor goud af te schaffen. De boodschap is expliciet.
Het door goud gedekte percentage zorgt voor een sterke stabiliteit van de nieuwe munt, terwijl het deel dat gedekt is door het BRICS-valutamandje de risico’s op waardeverlies vermindert bij een eventuele daling van een van de valuta.
Aanleiding
Het idee en het project van deze digitale munt zijn noch nieuw, noch het resultaat van een agressieve strategie. Ze dateren van 2022 en passen in de context van de oorlog in Oekraïne. Het proces begon namelijk als reactie op het bevriezen van Russische financiële reserves in Amerikaanse en Europese banken door westerse landen.
Honderden miljarden dollars werden door deze daad van internationale piraterij onbruikbaar gemaakt voor de Russische staat. Rusland werd zo abrupt afgesneden van bijna de helft van zijn goud- en deviezenreserves. Alleen al in de Europese Unie worden deze Russische tegoeden geraamd op 190 miljard euro.
Nog ernstiger is dat de Europese staten besloten de dividenden van dit kolossale bedrag te gebruiken om de bewapening van Oekraïne te financieren. Sommige Europese leiders stellen zelfs voor het volledige kapitaal in beslag te nemen om die bewapening te financieren.
Deze roof kwam bovenop andere, oudere schandelijke praktijken zoals economische sancties, embargo’s en uitsluiting van het internationale interbancaire betalingssysteem SWIFT. De BRICS-landen kregen zo een concrete demonstratie van het permanente zwaard van Damocles dat een internationaal monetair systeem vormt wanneer dit volledig door de Verenigde Staten wordt gecontroleerd.
Dit heeft Rusland in staat gesteld financieel overeind te blijven ondanks de economische sancties en het bevriezen van de tegoeden
Bovendien toonde het de kwetsbaarheid aan van een internationale munt zoals de dollar, die geen basis heeft in werkelijke rijkdom omdat hij niet gedekt is door een voorraad fysiek goud.
De UNIT ontstaat als antwoord op deze permanente dreiging. Deze nieuwe digitale munt zet namelijk een afzonderlijk financieel netwerk op waarin de transacties van de deelnemers niet langer door andere machten kunnen worden geblokkeerd, bevroren of geconfisqueerd.
Het heeft vier jaar geduurd voordat het systeem operationeel werd. De aanpak was pragmatisch en gebaseerd op experimenten voorafgaand aan de algemene invoering. De poging om Rusland te wurgen was urgent en werd daardoor het eerste testterrein. In de handel tussen China en Rusland werden technieken getest om in een andere munt dan de dollar af te rekenen.
De resultaten spreken voor zich. Na vier jaar verloopt kwantitatief gezien bijna 90 procent van de handel tussen deze twee landen nu zonder de dollar, dus via de roebel en de yuan. Het gaat over enorme hoeveelheden energie, industriële goederen en diensten.
Kwalitatief heeft deze nieuwe situatie Rusland in staat gesteld financieel overeind te blijven ondanks de economische sancties en het bevriezen van de tegoeden. Dezelfde logica werd daarna toegepast in de bilaterale handel tussen de overige BRICS-landen.
Bedreiging voor de VS
Het geleidelijke einde van het privilege van de dollar als internationale munt zonder gouddekking heeft zware gevolgen voor de Verenigde Staten. Dit privilege stelde de VS namelijk in staat goedkoper te lenen dan alle andere landen, hun tekort eindeloos te vergroten en economische sancties als oorlogswapen te gebruiken.
In een commentaar op de activering van de UNIT begin januari legt de bank JP Morgan uit "dat het zonder twijfel gaat om het meest uitgewerkte voorstel voor dedollarisering op het vlak van grensoverschrijdende transacties voor de BRICS+."
Deze geleidelijke, trage maar permanente dedollarisering vormt de materiële basis van het agressieve beleid van de VS
De nieuwe digitale munt vervolledigt de invoering door China van een nieuw internationaal interbancair betalingssysteem dat intussen ook operationeel is. Deze veranderingen maken niet onmiddellijk een einde aan de suprematie van de dollar, maar bieden een uitweg voor alle landen die in de toekomst door economische sancties bedreigd zouden kunnen worden, of die zware dollarschulden moeten terugbetalen en daardoor blootstaan aan schommelingen van de dollar.
Er zal dus geen plotselinge instorting van de dollar zijn, maar een proces van voortdurende erosie. Het is deze geleidelijke, trage maar permanente dedollarisering die de materiële basis vormt van het agressieve beleid van de Verenigde Staten, van Palestina tot Iran, van Venezuela tot Cuba en Mexico, en van Nigeria tot Zuid-Afrika.
Cryptomunten
Terwijl dit alternatieve monetaire systeem langzaam werd opgebouwd, begonnen de Verenigde Staten vanaf het begin van Trumps nieuwe mandaat met het stimuleren van cryptomunten. Dat zijn digitale munten die noch uitgegeven, noch gereguleerd worden door een centrale autoriteit zoals een bank of een staat.
Deze virtuele munten, uitgegeven door private actoren, worden niet gecontroleerd door de staat en maken daardoor het witwassen van zwart geld mogelijk. Drie dagen vóór zijn inauguratie op 17 januari 2025 bracht Donald Trump 200 miljoen exemplaren van een nieuwe cryptomunt met zijn beeltenis in de verkoop: de Trump-dollar.
Tijdens zijn verkiezingscampagne had hij eveneens aangekondigd van de Verenigde Staten “de wereldhoofdstad van de cryptomunten en de supermacht van bitcoin in de wereld” te willen maken. Onder de 139 decreten die hij op de dag van zijn inauguratie ondertekende, bevindt zich het decreet over “het versterken van het Amerikaanse leiderschap in de technologieën van digitale financiën”.
De hoop om de dollar te redden via speculatie, private munten en de Amerikaanse recycling van wereldwijd zwart geld stort in
Dit decreet regelt de terugtrekking van de Verenigde Staten uit het internationale samenwerkingsorgaan voor de regulering van cryptoactiva en bevat een verbod voor de Amerikaanse centrale bank om een eigen digitale munt te creëren die in concurrentie zou kunnen treden met private cryptomunten.
Zes maanden na dit decreet, in juli 2025, liet Trump de ‘Genius Act’ aannemen, een wet die ‘stablecoins’ reguleert. Dat zijn cryptomunten die gekoppeld zijn aan een munteenheid zoals de dollar of de euro. Volgens deze wet moeten stablecoins voortaan voor 100 procent gedekt zijn door zogenoemde ‘veilige’ reserves, in het bijzonder door Amerikaans schatkistpapier.
Het doel is dus om de Amerikaanse dollar te stutten door zoveel mogelijk fondsen aan te trekken, inclusief internationaal zwart geld, voor de aankoop van Amerikaans schuldpapier. Donald Trump verklaarde bij de aanneming van deze wet: “Laat duizend stablecoins bloeien. Dat is goed voor de dollar, dat is goed voor het land”.
De economen Frédéric Lemaire en Dominique Plihon vatten de verwachtingen die het Amerikaanse kapitaal in cryptomunten heeft geïnvesteerd als volgt samen: “De nieuwe regering-Trump lijkt vastbesloten private cryptoactiva tot het instrument te maken van een heropleving van de dollar op internationale schaal. Deze doctrine, aangeduid als cryptomercantilisme, is onder meer een antwoord op de spectaculaire ontwikkeling van de Chinese digitale yuan”.
De Verenigde Staten beschikken steeds vaker alleen nog over militaire kracht om te proberen een hegemonie op te leggen
Zes maanden na deze verklaringen worden de speculatieve cryptomunten getroffen door een duizelingwekkend waardeverlies. Bitcoin, de belangrijkste van deze speculatieve munten, heeft sinds het begin van het jaar 28 procent van zijn waarde verloren. In totaal heeft de cryptomarkt in één kwartaal meer dan 2000 miljard dollar verloren. De hoop om de dollar te redden via speculatie, private munten en de Amerikaanse recycling van wereldwijd zwart geld stort in.
Terwijl de BRICS op lange termijn een autonoom alternatief voor de dollar opbouwen, zinken de Verenigde Staten weg in een crisis van cryptomunten die geacht werden de dollar te redden.
Deze wereldwijde monetaire verschuivingen staan niet los van de logica van permanente oorlog die Trump promoot. De Verenigde Staten beschikken steeds vaker alleen nog over militaire kracht om te proberen een hegemonie op te leggen die zij in alle andere sectoren objectief aan het verliezen zijn.
