Van blokkade naar verstikking: VS-oorlog tegen Cuba gaat zijn meest brute fase in
Op 29 januari verklaarde VS-president Trump dat Cuba een “ongebruikelijke en buitengewone bedreiging” vormt voor de nationale veiligheid van de VS, waarna hij de blokkade tegen de eilandnatie verscherpte.
Ondertussen in Cuba
In de stilte van een Havaanse nacht zijn de enige geluiden het gezoem van een generator in een verafgelegen ziekenhuis en het gemompel van een familie die bij kaarslicht bijeenzit. Voor hen is 'Amerikaanse nationale veiligheid' geen abstract begrip dat op Amerikaanse kabelnieuwsprogramma’s wordt bediscussieerd.
Deze en andere families in Cuba worden geconfronteerd met een dagelijkse stroomuitval van 20 uur, de geur van bedorven eten en de angst om de gekoelde medicatie van een kind te verliezen.
Dit is het gezicht van een beleid dat de Amerikaanse regering een reactie noemt op een “buitengewone bedreiging”. De werkelijke bedreiging is echter niet militair. Het is de 67 jaar durende weerspannigheid van een kleine eilandnatie die heeft geweigerd haar soevereiniteit prijs te geven.
De campagne van verstikkende druk
Op 29 januari 2026 veranderde de regering-Trump een al lang bestaande campagne van druk in een bot instrument van verstikking. Met een uitvoerend decreet maakte zij het Amerikaanse tariefsysteem tot wapen tegen elk land – ook landen zoals Mexico – dat het aandurft olie aan Cuba te verkopen.
Een doelbewuste strategie van totale economische verstikking
Dit gaat niet langer over het isoleren of indammen van het Cubaanse volk ten opzichte van de rest van het halfrond, het is een doelbewuste strategie van totale economische verstikking, een stap die in agressie niet meer is gezien sinds de Koude Oorlog.
Cuba’s elektriciteitsnet, waterpompen, openbaar vervoer, ziekenhuizen en scholen draaien op ingevoerde brandstof. Door derde landen onder druk te zetten, wil de VS niet slechts sanctioneren, maar het functioneren van een natie ontregelen.
De verklaring van de Cubaanse regering raakte de kern: dit is “chantage, dreigementen en directe dwang”, bedoeld om te voorkomen dat brandstof het land binnenkomt. Het resultaat is collectieve bestraffing, een schending van het internationaal recht die honger, duisternis en ziekte inzet als politieke wapens om de wil van een volk te breken.
Imperialistisch draaiboek sinds Eisenhower
Dit beleid simpelweg ‘buitenlands beleid’ noemen, is een grove onderschatting van de werkelijkheid. In feite is het een evoluerend, multilateraal oorlogsinstrument dat door tien opeenvolgende Amerikaanse presidenten meedogenloos is ingezet met slechts één doel: de totale vernietiging van het Cubaanse socialistische project.
De kiem hiervoor werd gelegd onder Eisenhower, die in 1960 de eerste blokkade instelde nadat Cuba genationaliseerde raffinaderijen in Amerikaanse handen overnam.
Kennedy voerde die agressie vervolgens drastisch op met de mislukte invasie in de Varkensbaai en het dichttimmeren van de blokkade. Bovendien gaf hij groen licht voor Operatie Mongoose, een duister programma van sabotage en talloze moordpogingen op Cubaanse leiders, waaronder de meer dan 630 moordaanslagen op Fidel Castro.
De menselijke kost is het doel van de blokkade, niet een neveneffect
Toen de Sovjet-Unie viel, probeerde Clinton de genadeklap uit te delen via de Torricelli- en Helms-Burton-wetten. Hiermee werd de blokkade extraterritoriaal: de VS claimde hiermee de autoriteit over de wereldhandel door ook buitenlandse bedrijven te straffen die zaken deden met het eiland.
Hoewel er onder Obama een broze dooi ontstond, koos Trump resoluut voor een koers van ongekende wreedheid. Hij plaatste Cuba opnieuw op de lijst van staatssponsors van terrorisme – een stap die breed wordt gezien als pure politieke fictie – en voerde maar liefst 243 nieuwe sancties in.
Zijn meest recente uitvoerend decreet uit 2026 is de voorlopige climax van deze vijandigheid. Het is een poging om het eiland definitief op de knieën te dwingen door het volledig van energie te beroven.
De VS-blokkade is altijd schaamteloos duidelijk geweest in haar bedoeling. Een vrijgegeven memo uit 1960 van het ministerie van Buitenlandse Zaken door Lester D. Mallory pleitte voor het creëren van “honger, wanhoop en omverwerping van de regering” door “geld en voorraden” te onthouden. De menselijke kost is het doel, niet een neveneffect.
Het “brutale dilemma” en zijn menselijke tol
Deze geconstrueerde crisis heeft meetbare, afschuwelijke gevolgen. Tegen de jaren 1990 veroorzaakte de aangescherpte blokkade een daling van 40 procent in de calorie-inname en een stijging van 48 procent in het aantal tuberculosedoden. Vandaag blokkeert zij de aankoop van medische beademingsapparaten, reserveonderdelen voor waterzuivering en, cruciaal, de brandstof om die te laten werken.
Trump: “Amerikaanse dominantie op het westelijk halfrond zal nooit meer in twijfel worden getrokken”
Dit lijden wordt voorgesteld als een noodzakelijk offer door leden van de Cubaans-Amerikaanse maffia die in het Amerikaanse Congres zetelen. De Amerikaanse afgevaardigde Maria Elvira Salazar uit Florida verwoordde onlangs de huiveringwekkende rekensom:
“Het is verwoestend om te denken aan de honger van een moeder, een kind dat onmiddellijke hulp nodig heeft. Maar dat is precies het brute dilemma waarmee we worden geconfronteerd: het verlichten van het lijden op korte termijn of Cuba voorgoed bevrijden.”
Deze beloofde “vrijheid” is een terugkeer naar het verleden van vóór 1959, toen Amerikaanse bedrijven 80 procent van Cuba’s openbare nutsvoorzieningen controleerden en 70 procent van alle landbouwgrond. Het is de “vrijheid” om uit te buiten, gekocht met het berekende lijden van een hele generatie.
“Donroe-doctrine”: imperialisme ontketend
Trumps escalatie is de hoeksteen van de “Donroe-doctrine” van zijn regering, een heropleving van de Monroe-doctrine van 1823 die heel Latijns-Amerika en het Caribisch gebied tot Amerikaans eigendom verklaart. Na de illegale aanval van 3 januari 2026 op Venezuela zei Trump ronduit: “Amerikaanse dominantie op het westelijk halfrond zal nooit meer in twijfel worden getrokken.”
Onder deze doctrine wordt elke natie die een onafhankelijke koers kiest, zeker als ze haar economie organiseert rond menselijke behoeften zoals Cuba’s wereldberoemde gezondheidszorgsysteem, bestempeld als een “nationale noodtoestand”.
Voor het Amerikaanse volk is het cruciaal om dit niet te zien als een ver-van-mijn-bed-kwestie, maar als onderdeel van een bredere, consequente strategie. Dezelfde regering die “nationale noodtoestanden” inroept om Cuba’s economie te wurgen, gebruikt “noodtoestanden” om ICE-invallen in Amerikaanse steden te ontketenen en eigen burgers te doden zoals Renee Good en Alex Pretti.
Zoals in het verleden zullen Cubanen zich collectief oprichten tegen de uitdaging om niet alleen te overleven, maar de blokkade te overwinnen
Dezelfde mentaliteit die 11 miljoen Cubanen bestempelt als een collectieve bedreiging omdat zij zelfbeschikking uitoefenen, bestempelt migranten en minderheden als binnenlandse bedreigingen.
De logica van de blokkade en de logica van de grens zijn één en dezelfde: de gewelddadige controle over bevolkingen en hulpbronnen, en het bestempelen van hele groepen mensen als afval.
De flakkerende kaars in dat huis in Havana is dan ook meer dan een licht tegen de duisternis. Het is een daad van verzet tegen een imperialistische orde.
De strijd van het Cubaanse volk om het licht aan te houden is een fundamentele strijd voor het recht van alle volkeren om hun lot te bepalen, vrij van de dwang van een rijk dat dominantie met veiligheid verwart en wreedheid voor kracht aanziet. Zoals in het verleden zullen Cubanen zich collectief oprichten tegen de uitdaging om niet alleen te overleven, maar de blokkade te overwinnen.
Zaterdag is er een actie tegen de blokkade van Cuba.
Manolo De Los Santos is uitvoerend directeur van The People’s Forum en onderzoeker bij Tricontinental: Institute for Social Research. Deze tekst verscheen eerder op Peoples Dispatch.
