Alexander Deprez over Parenti: "Hij leerde me dat je geen strijd kan voeren zonder hoop"
“Michael Parenti is gestorven”, zeg ik stilletjes terwijl ik naar zijn portret op mijn scherm kijk. Sarah kijkt me treurig aan. Een man die aan de andere kant van de oceaan woont, die we nog nooit ontmoet hebben, laat hier een gigantisch gat achter, wanneer hij het tastbare leven achter zich laat.
We kijken naar zijn boeken in onze boekenkast. Enkel bij de Nederlandstalige uitgaven is er een consequente uitgever (EPO). De Engelstalige uitgaven komen in alle maten en kleuren waarvan de meerderheid bij kleine onafhankelijke uitgevers, waarbij er duidelijk weinig budget of aandacht is voor het ontwerp.
Radicale denkers krijgen hun werk vaak moeilijk gepubliceerd. Andrea Dworkin, wiens boek Pornography: Men Possessing Women, wat voor mij een van de meest inzichtgevende boeken was die ik in 2025 las, schreef dat ze moeilijk kon overleven tijdens het schrijven van haar boeken, gezien magazines en kranten weigerden haar werk te publiceren. Haar debuut Women Hating werd door meer dan twintig uitgevers geweigerd.
Op alle grote universiteiten geweigerd of ontslagen
Hetzelfde lot onderging Michael Parenti. Ondanks zijn academische studies en werken, werd hij op alle grote universiteiten in de Verenigde Staten geweigerd of ontslagen. Mijn oog valt op Inventing Reality: The Politics of the Mass Media. Ik stuitte toevallig op het boek enkele jaren geleden, terwijl ik samen met Sarah tussen grote stapels lectuur snuisterde in een tweedehands boekenwinkel in Athene. Gelukkig maar. Het boek is haast onvindbaar.
Tegenwoordig kan je het enkel kopen op Amazon voor 188,94 euro. Inventing Reality is een messcherpe analyse van media in een kapitalistische samenleving. Jaren later zou ik het werk herkennen in veel van de verhalen van bevriende journalisten.
Het boek kwam twee jaar eerder uit dan Manufacturing Consent: The Political Economy of the Mass Media, het iconische betoog van Noam Chomsky. Maar Parenti zou nooit de faam en het succes van Chomsky genieten. Zijn werk zou nooit geprezen worden op universiteiten.
Ook zou hij nooit zijn authentieke linkse ideeën verfoeien, revolutionairen uitmaken voor ‘communistisch gespuis’, communisme en nazisme voorstellen als een ideologische tweeling, een privéjet delen met Jeffrey Epstein en zijn contact met de machtige misbruiker omschrijven als ‘een zeer waardevolle ervaring’. Het is de prijs van tegen de macht ingaan.
Parenti sprak mensentaal
Daarnaast sprak Parenti mensentaal, in tegenstelling tot veel linkse academici en theoretici. Hij was een zoon van een Italiaans arbeidersgezin in New York, in een tijd dat Italianen nog niet als wit gezien werden en dagelijks geconfronteerd werden met racisme en systematische onderdrukking. “Weet jij wat het betekent om te kunnen lezen?" zegt hij passioneel wanneer hij het heeft over het geletterdheidsprogramma van de Cubaanse revolutie in 1961.
Hij spreekt uit ervaring. Wanneer hij zijn boek Power and the Powerless opdroeg aan zijn vader, keek zijn vader hem beschaamd aan: "Dat kan ik niet lezen, jongen".
"De ontgoocheling die mijn pa voelde", vervolgt Parenti in zijn lezing "daar gaat analfabetisme over, dat is de vreugde die alfabetisering brengt. Daarom lopen Nicaraguanen trots rond nu, voor 't eerst".
Parenti kent de vernedering van de werkende klasse. Hij kent de pijn, de trauma’s, het lijden. Daarom spreekt hij strijdlustig vanuit verontwaardiging. Een verontwaardiging die ik deel. Een verontwaardiging die me raakt.
Een verontwaardiging die me raakt
"Sommigen onder ons, uit arme gezinnen, dragen de verborgen wonden van hun klasse".
Deze woorden van Parenti openen mijn debuut Prins Albert: Prelude van een communist, een boek dat ik mocht uitbrengen bij dezelfde uitgeverij die zijn Nederlandstalige uitgaven de wereld in stuurde. De eerste keer dat ik ze hoorde kreeg ik rillingen in mijn hals. Ze komen uit zijn toespraak Reflections on the Overthrow of Communism in Santa Rosa, Californië, maart 1996.
"Communisme, dames en heren, en ik zeg dit zonder aarzelen, communisme in Oost-Europa, Rusland, China, Mongolië, Noord Korea en Cuba brachten landhervormingen en zorg, een spectaculaire verbetering van levensomstandigheden voor honderden miljoenen mensen, op een schaal die nooit eerder gezien werd in de geschiedenis. Dat is iets om te waarderen."
"Communisme veranderde hopeloos arme landen in samenlevingen waarin iedereen genoeg voedsel, huisvesting, medische zorg en opvoeding heeft. Sommigen onder ons die uit arme families komen, die de verborgen wonden van hun klasse dragen, zijn hiervan erg onder de indruk, heel erg, door deze realisaties en willen ze niet laten wegzetten als 'economistisch'".
"Wie zegt dat socialisme niet werkt negeert het feit dat het wel degelijk heeft gewerkt, en het werkte voor honderden miljoenen mensen!"
Zijn woorden zijn helder en direct
Zijn woorden zijn helder en direct. Zijn vergelijkingen en vraagstelling zijn spitsvondig. “De tweede mythe die men verspreidt is dat deze revolutionaire regeringen vijandig zijn naar ons en dat we ze daarom moeten bestrijden. Rechtse dictators niet, want die gaan mee met ons systeem. Waarom is dat eigenlijk? Waarom zijn rechtse dictaturen ons niet vijandig? Wat is er zo vredelievend aan? Welke gemeenschappelijke belangen hebben we met hen?"
Parenti leerde me dat ongeleide woede zonder te begrijpen enkel tot pijn leidt. Dat je je verdiepen in fascisme, klimaatverandering of andere grote tragedies van de mensheid zonder klassenanalyse leidt tot cynisme. Dat je geen strijd kan voeren zonder hoop. Dat je geen strijd kan voeren zonder liefde te voelen. Liefde voor zij wiens stemmen versmacht worden, die uitgebuit worden, zij die niets hebben. Liefde voor de verworpenen der aarde. Liefde voor de mensheid.
Hij schreef geen bestsellers. Hij werd niet uitgenodigd op de rode lopers en de populaire talkshows. Zijn gezicht stond niet in de blaadjes of bij de beloftes van dat jaar. Zijn naam staat niet tussen de “grootsten” in onze geschiedenisboeken. Geen roem, geen glorie, geen financieel succes. Zijn naam werd niet op de voorpagina’s gedrukt. Geen nationale rouwdag werd op de radio aangekondigd.
Maar de honderdduizenden wiens ogen hij opende, de honderdduizenden van wie de namen nooit op voorpagina’s zullen staan, van wie de stemmen nooit op de radio te horen zullen zijn, zij huilden. Zij dragen hem verder.
Dan eindig ik graag met zijn woorden omdat ik ze nooit als hem kan vangen.
"Zij die tegen alle tegenslagen in bleven strijden met alle angst en moed van gewone mensen, wiens namen we nooit zullen kennen, wiens bloed en tranen we nooit zullen zien, wiens kreten van pijn en van hoop we nooit zullen horen. Met hen zijn we verbonden door een verleden dat nooit sterft en nooit echt voorbij is."
"En dus, wanneer de beste bladzijden van de geschiedenis eindelijk geschreven zullen worden, zal dat niet door prinsen, presidenten, premiers of experts, zelfs niet door proffen gebeuren, maar door gewone mensen zelf. Met al hun fouten en gebreken, mensen zijn alles wat we hebben. Wij zijn hen."
Dit is een overname van de Substack van Alexander Deprez. (Citaten zijn van het Engels naar het Nederlands vertaald, bekijk zijn originele stuk voor de Engelse citaten).
