Onze schurkenstaat wil geen geld geven voor justitie

Deze beslissing is van een stalen logica. Als er plaatsen te kort zijn met je er bijmaken. Dat er niet genoeg plaatsen zijn weten wij al een kwarteeuw. Twee vorige ministers van justitie Koen Geens (CD&V, 2014-2020) en Stefaan De Clerck (CD&V, 1995-1998 en 2008-2011) lieten de boel aanmodderen. 

Zij verlegden de grens voor vrijlating van gevangenen. Niet-uitvoering van celstraffen onder de drie maand werd “Eén erin is één er uit”. Er werd ook een list bedacht. Celstraf werd vervangen door thuiszitten met een enkelband. 

Geens bedacht nog een andere methode voor ‘vrijlating’: gerechtigheid werd afkoopbaar. Wat blijft er dan nog over van justitie? Je kan net zo goed ook de procureurs en de rechters naar huis sturen.

Geen geld?

In 2021 werd de fiscale fraude in ons land op 91 miljard euro geschat. Experten schatten dat de overheid daardoor jaarlijks 25 à 30 miljard fiscale inkomsten misloopt. De kost voor de aankoop en het onderhoud van de 45 F-35 jagers wordt op 15 tot 18 miljard euro geschat. 

Er is dus wél geld genoeg, maar niet voor justitie. In beide gevallen gaat het om de veiligheid. Landsverdediging is er voor de externe, justitie voor de interne. Als je er niet in investeert is het gevolg erg zichtbaar: oorlog aan de grens van Europa, maar ook binnen Europa, op straat. 

De verwaarlozing van onze landsverdediging is dezelfde als deze van justitie en politie. In vele Europese steden werden gehele wijken onbezet gelaten zodat daar nu oorlog wordt gevoerd. Het besef is intussen wel gegroeid. Ook de oorlog in Oekraïne kan je niet met een enkelband winnen.

De fiscale enkelband

De enkelband voor justitie is de regularisatie voor fiscale fraude. De allerlaatste twee fiscale regularisatierondes die de federale regering in 2024 heeft georganiseerd, hebben de staatskas naar schatting 1,9 miljard opgeleverd (vrt nws 22 jan. 2024). De derde ronde werd zopas beslist. Tussen de bijna 2 miljard aan regularisatie en de 91 miljard aan fraude zit een gat van 89 miljard! 

Koen Geens, achtereenvolgens minister van financiën (2013-2014) en van justitie (2014-2020) liet niet enkel die 89 miljard onbenut. Door zijn afkoopwet belette hij zelfs de vervolging van de grote fraudeurs. 

De Antwerpse procureur-generaal Yves Liégeois deed er schep bovenop. Hij vervolgde zijn substituut Peeter Van Calster[1] omdat die wél de grote fraudeurs aanpakte. Hoe moet je dat noemen? Schuldig verzuim of misbruik van macht?

Herhaling, de kluis en de sluis

Eertse minister Bart De Wever werd als een held onthaald omdat hij Euroclear redde. In feite deed hij hetzelfde als zijn compagnon de route Koen Geens. Opnieuw is er een regularisatieronde. Euroclear is niet enkel de ‘kluis’ voor internationaal legaal geld maar ook “de sluis” waarlangs illegaal geld naar belastingparadijzen wordt versast. 

Onder druk van de besparingen wordt nu uiteindelijk beslist de grote fiscale fraude aan te pakken: er komt een federaal fiscaal parket[2]. Tegelijk wil men dat nieuwe parket in het andere federale parket onderbrengen. 

Daar is een reden voor. Dat federaal parket staat onder het versterkt gezag van de politiek en het heeft een eigen rechtsgang. In deze procedure sui generis[3] zitten de parketmagistraten samen met de ministeriële kabinetten en de inlichtingendiensten en wordt de vermengde bestuurlijke en gerechtelijke actie gemachtigd door een bestuurlijke commissie die grondwettelijk beschermde rechten kan schenden. 

Wat er met de vervolging van de grote fiscale fraude gaat gebeuren is dus even voorzienbaar als wat er met het Bendedossier gebeurt. In een schurkenstaat is er geen geld voor justitie.

Notes (nvdr):

[1] Na zijn schorsing sinds oktober 2016 is hij sinds mei 2025 terug aan de slag als subsituut-procureur bij het parket in Antwerpen. Substituut betekent vervanger, procureur betekent waarnemer, beheerder. In rechtszaken is een procureur de magistraat die de belangen van de staat en de samenleving verdedigt in strafzaken en belast is met opsporing, vervolging en strafvordering.

[2] De naam ‘parket’ stamt van het Frans, letterlijk ‘klein park’, concreet een kleine afgesloten ruimte. In de rechtszaal zaten de aanklagers in een kleine ruimte die met een hek of leuning was afgescheiden van de rest van de zaal. Nu verwijst de term naar het kantoor van het Openbaar Ministerie in de rechtbank.

[3] Letterlijk ‘van een eigen soort’’ wat concreet dat het een procedure is die op zichzelf staat en niet onder een bestaande standaardcategorie valt, als een uitzonderlijk gegeven in het rechtssysteem.