Jeugdhulp aan de voedselbank: kapot bespaard in stilte
Sluipende aanval op de zorg
Terwijl de kosten voor het dagelijks leven de hoogte in schieten, blijft de Vlaamse overheid doof voor de noden van de meest kwetsbaren. Sinds 2010 zijn de werkingsmiddelen van de zorgvoorzieningen in Vlaanderen niet meer geïndexeerd. Wat aanvankelijk een kleine ingreep leek, is uitgegroeid tot een structurele uitholling van deze sector.
Door de weigering om budgetten aan te passen aan de reële prijzen van energie, voeding en onderhoud, is er in feite sprake van een bikkelharde besparing. Volgens ramingen gaat het om een verlies van maar liefst 40 procent aan koopkracht voor instellingen die jongeren en gezinnen in nood ondersteunen.
Neem nu Ter Wende, een therapeutisch centrum in Leuven. Directeur Mattias Bouckaert kent zijn cijfers uit het hoofd: een werkingsbudget van 389.000 euro voor veertig bedden en zeventig medewerkers. Dat bedrag is al vijftien jaar ongewijzigd.
In een van de rijkste regio’s ter wereld moet de professionele jeugdhulp bedelen om eten
Bouckaert legt de pijnlijke realiteit bloot: “Als dat bedrag geïndexeerd zou zijn – aangepast aan het feit dat werkelijk alles, van voeding tot energie, de voorbije jaren duurder is geworden – zou dat 160.000 euro meer zijn.” In de loop van die vijftien jaar heeft zijn organisatie in totaal meer dan een miljoen euro aan broodnodige middelen misgelopen.
“Het is een sluipende besparing, die aanvankelijk onschuldig lijkt”, zegt hij, maar de gevolgen zijn inmiddels allesbehalve onschuldig.
Overleven op voedseloverschotten
Wanneer de overheid de kraan dichtdraait, moeten instellingen wanhopig creatief worden. Bij Lionshulp vzw in Gent is de situatie zo nijpend dat ze sinds 2024 samenwerken met de lokale voedselbank voor diepvriesvoeding en droge producten.
Directrice Hilde De Borger windt er geen doekjes om: “Het voelt ethisch moeilijk om van een voedselbank gebruik te maken, maar het kan momenteel niet anders.”
Het is een hallucinante vaststelling: in een van de rijkste regio’s ter wereld moet de professionele jeugdhulp bedelen om eten om de jongeren onder hun hoede een maaltijd te kunnen aanbieden. Ook Ter Wende overleeft dankzij de goodwill van lokale supermarkten die hun voedseloverschotten schenken.
De strategie in de sector is vandaag simpelweg: “Besparen, besparen, besparen.” Elke euro wordt drie keer omgedraaid. Dat betekent dat investeringen in gebouwen worden uitgesteld, computers pas worden vervangen als ze echt uit elkaar vallen, en de verwarming een graadje lager gaat.
De besparingen raken niet alleen de materiële middelen, maar ook de kwaliteit van de begeleiding
Bij vzw Huize Sint-Vincentius hanteren ze een strikt dagbudget van 5,5 euro per kind voor drie maaltijden. Directrice Fran Segaert benadrukt de absurditeit daarvan: “Met 5,5 euro per dag per jongere verzorgen onze medewerkers drie maaltijden. Geen dure biefstuk of scampi – luxe kennen we hier niet – maar gelukkig wel nog steeds voedzaam en gezond.”
Het vraagt een bovenmenselijke inspanning van het personeel om met dergelijke bedragen nog iets fatsoenlijks op tafel te toveren.
Afbraak van de toekomst
De besparingen raken niet alleen de materiële middelen, maar ook de kwaliteit van de begeleiding. Omdat de werkingsbudgetten tekortschieten, hevelen sommige instellingen noodgedwongen geld over vanuit hun personeelsbudget naar de dagelijkse werking.
In Ter Wende betekent dit concreet dat ze het moeten doen met 2,5 voltijdse medewerkers minder. Het gevolg? Jongeren die niet naar school kunnen gaan, krijgen overdag geen zinvol alternatief programma.
Eén begeleider moet de dag doorkomen met zeven jongeren met complexe problematieken. De tijd voor individuele aandacht en echte therapeutische diepgang verdwijnt, terwijl de werkdruk voor het resterende personeel onhoudbaar wordt.
De samenleving riskeert de rekening later dubbel en dik te betalen via het OCMW, de psychiatrie of de gevangenis
Het gebrek aan een financiële buffer is een tikkende tijdbom. Infrastructuur veroudert en dringende renovaties worden vooruitgeschoven. Fran Segaert waarschuwt dat het op korte termijn "nijpend" wordt als er geen reserve kan worden opgebouwd voor deze investeringen.
Maar de grootste kost is de menselijke kost. Jongeren in de jeugdhulp dragen vaak al een loodzware rugzak. Hilde De Borger herinnert ons aan de essentie van hun werk: “Hoe meer wij in deze jongeren kunnen investeren, hoe groter de kans dat zij uitgroeien tot mensen die durven te geloven in zichzelf, die naar school gaan, een diploma halen, een leven uitbouwen.”
Door nu te beknibbelen op hun zorg, riskeert de samenleving de rekening later dubbel en dik te betalen via het OCMW, de psychiatrie of de gevangenis.
Een kwestie van menselijkheid
De reactie vanuit de Vlaamse regering blijft mager. Minister van Welzijn Caroline Gennez (Vooruit) wenst niet te reageren op de huidige noodkreet. Hoewel er voor 2025 een minimale indexering van 1 procent is toegestaan, dekt dit bijlange niet de opgestapelde tekorten van de afgelopen vijftien jaar.
Pas in 2028 en 2029 wordt er opnieuw gekeken naar een gedeeltelijke indexering, wat betekent dat de sector nog jarenlang in de kou blijft staan.
Oppositiepartij Groen heeft inmiddels een ontwerpdecreet ingediend om vanaf 1 januari 2026 opnieuw een volledige indexering toe te kennen. Volgens parlementslid Jeremie Vaneeckhout is de maat vol: “De Vlaamse regering heeft onze zorgsector door die niet-indexering kapot bespaard.” Hij noemt het hallucinant dat de absolute basis, zoals budget voor maaltijden en kledij, is wegbezuinigd.
Een samenleving die bespaart op het bord van haar kwetsbaarste kinderen, heeft een ernstig probleem met haar morele kompas
Deze schandelijke situatie is het resultaat van bewuste politieke keuzes. Terwijl er miljarden worden gevonden voor prestigeprojecten – denk maar aan de dure fietsbrug over de Schelde – moeten de meest kwetsbare jongeren rekenen op de voedselbank.
De zorgsector vraagt geen extraatjes of luxe, maar simpelweg een correcte financiering om hun kernopdracht te kunnen uitvoeren. De sector vraagt dringend dat de Vlaamse regering stopt met deze "sluipende besparingen" en dat ze de jeugdhulp de middelen geeft die ze verdient. Een samenleving die bespaart op het bord van haar kwetsbaarste kinderen, heeft een ernstig probleem met haar morele kompas.
