Russische tegoeden afromen bij Euroclear schaadt België én wakkert de oorlog aan
Het fundament van elk denkbaar financieel systeem is voorspelbaarheid en vertrouwen. Vandaag staan decennialange principes van immuniteit voor centralebankreserves en bescherming van soevereine activa gevaarlijk op het spel, omdat de EU bevroren Russische tegoeden bij Euroclear wil overdragen aan Oekraïne.
Omdat Euroclear in België is gevestigd en onder Belgisch recht valt, komen in dat geval alle risico’s – juridische gevechten, reputatieschade, diplomatieke repercussies en mogelijke tegenmaatregelen – in eerste instantie bij België terecht, ongeacht of de politieke beslissing op Europees of internationaal niveau wordt genomen.
Het voordeel - een sterker Oekraïne - wordt Europees gedeeld, maar het risico concentreert zich toch vooral in Brussel. “Door deze principes te doorbreken, ondermijnen we de internationale rechtsorde waarop de EU zélf steunt”, waarschuwt Valérie Urbain, directeur van Euroclear, in een interview op Terzake. Poetin heeft ondertussen ook al ‘preventief’ gereageerd. Op 12 december 2025 diende de Centrale Bank van Rusland (CBR) een klacht in tegen Euroclear bij het Moskouse Hof voor Arbitragezaken.
Russische media en internationale berichtgeving stellen dat de klacht bedoeld is om compensatie te eisen voor wat Rusland omschrijft als “de onwettige acties van Euroclear met betrekking tot bevroren activa".
Brussel als financieel centrum onder vuur
Euroclear is een van ’s werelds grootste kluizen voor effecten. Voor België is het een strategische pijler: de groep beheert vanuit Brussel duizenden miljarden euro aan effecten, creëert hooggekwalificeerde werkgelegenheid en levert aanzienlijke fiscale inkomsten. Als soevereine tegoeden hier niet langer veilig blijken, zal dat kapitaal zich verplaatsen. “Het vertrouwen van derde landen verdampt. Kapitaal stroomt naar Singapore, Zürich of Abu Dhabi”, zegt de VS-investeringsbank Goldman Sachs. “De rol van de euro als reservemunt en van Brussel als financieel knooppunt verzwakt dan permanent. Dat economische verlies overleeft dit conflict ruimschoots.”
De weg naar vrede wordt er niet makkelijker op
Het plan maakt de EU financieel afhankelijk van een oorlogsuitkomst die ze niet controleert. De logica van het lenen van de Euroclearfondsen aan Oekraïne berust op een Russische nederlaag of op een vredesakkoord met herstelbetalingen – geen van beide is gegarandeerd. “Europa zet zichzelf schaakmat”, analyseert Wim Schautens, professor risicoanalyses aan de KUL, op Terzake. “Onze financiële stabiliteit wordt zo een pion in een conflict waar we beperkte invloed op hebben. Dat is strategisch onverantwoord.”
“Rusland onderhandelt niet graag met het eigen geld als pistool op de slaap"
Conflicten eindigen meestal aan de onderhandelingstafel. Maar als de Russische tegoeden al werden ingezet als oorlogskrediet, ontstaat er een perverse prikkel. “Voor beide partijen verhardt het de positie”, stelt de professor. “Rusland onderhandelt niet graag met het eigen geld als pistool op de slaap. En Oekraïne heeft minder reden tot concessies als de tegenpartij de rekening lijkt te zullen betalen.” Het resultaat: een langere, bloedige impasse.
Zonder de militaire situatie te bagatelliseren, wijzen analisten op de feiten: Rusland heeft een enorm numeriek overwicht. De westerse steun houdt Oekraïne voorlopig overeind, maar hij leidt niet tot een beslissende doorbraak. De kans dat het gebruik van de Eurocleartegoeden een overwinning financiert, is haast onbestaand. De fondsen van Euroclear kunnen wél de huidige status quo verlengen – met alle humanitaire kosten van dien.
Door de tegoeden als onderpand te gebruiken, vergroot de EU bovendien haar directe financiële blootstelling aan het conflict. Op die manier evolueren we van sanctie-uitvaardiger naar een actieve, financieel betrokken partij. Dat is een escalatie zonder duidelijk eindspel. Het maakt het beëindigen van de oorlog voor Europa niet alleen duurder, maar ook ingewikkelder.
Conclusie
De morele verontwaardiging over de Russische invasie van Oekraïne is terecht. Het afromen van de Russische tegoeden is echter een geopolitieke en economische stap in het duister. Het ondermijnt de financiële rechtszekerheid en kan onze welvaart in het gedrang brengen. Hij zet Brussels financiële positie op het spel. Hij stelt België bloot aan disproportionele risico’s. Hij bemoeilijkt het vredesproces. Daarnaast zet het de Brusselse financiële positie op het spel, stelt het België bloot aan disproportionele risico’s en bemoeilijkt het het vredesproces.
En als het finaal fout loopt en we de vrede dus begraven, zal het – traditiegetrouw – de kleine man zijn die ervoor opdraait ... in de EU, in België, in Oekraïne én in Rusland.
