Twee werelden botsen bij 'EU Raw Materials Week' in Brussel
Bij de opening van de Raw Materials Week in Brussel stonden vorige week dinsdag twee werelden tegenover elkaar. Binnen, in het luxueuze Plaza Hotel, discussieerden mijnbouwbedrijven, industriële lobby’s en Europese beleidsmakers over 'strategische autonomie' en de zogenaamd groene energietransitie.
Buiten stonden de mensen die de echte prijs betalen: Inheemse vertegenwoordigers, lokale gemeenschappen en milieuorganisaties uit regio’s waar de mijnbouw wordt opgedrongen. Zij stonden er schouder aan schouder met actievoerders die onze ongebreidelde honger naar grondstoffen aanklaagden, niet alleen voor hernieuwbare energie, maar nu ook voor defensie.
EU duwt grondstoffenagenda erdoor zonder te luisteren naar de gemeenschappen die de gevolgen dragen
De actievoerders wezen erop dat de EU haar grondstoffenagenda erdoor duwt zonder te luisteren naar de gemeenschappen die de gevolgen dragen. Vergunningprocedures worden ingekort en inspraak beperkt, zodat nieuwe projecten zo snel mogelijk kunnen starten. Handelsakkoorden met grondstofrijke landen volgen elkaar in hoog tempo op om de toevoer van kritieke materialen naar Europa veilig te stellen.
Intussen krijgen bewoners van bestaande en geplande mijnbouwzones niet eens de kans om te komen getuigen over de schade die lithium-, koper-, kobalt- en nikkelmijnbouw aanricht aan water, landbouwgrond, gezondheid, natuur en cultuur.
Ook de selectie van 'Strategische Projecten' onder de Critical Raw Materials Act gebeurde volledig achter gesloten deuren. Informatieaanvragen werden afgewezen en publieke participatie was onbestaand.
“Europa spreekt over duurzaamheid en vrije, geïnformeerde toestemming, maar weigert afdwingbare regels in te voeren die mensenrechten en milieu écht beschermen”, klonk het. “De gemeenschappen die het hardst worden getroffen, blijven simpelweg buiten beeld. Bovendien dienen de grondstoffen niet enkel meer voor de Europese energietransitie en digitalisatie, maar nu ook voor bewapening.”
Ondertussen zijn de gevolgen wereldwijd zichtbaar: het water van de Madre de Dios-rivier in Peru kleurt oranje, bewoners zitten met hoge concentraties kwik in het bloed, landbouwgrond raakt vergiftigd met cadmium en arsenicum, watervoorraden in Chili, Argentinië en Portugal staan onder druk en in Bolivia en Indonesië verdwijnen grote oppervlakten bos voor nieuwe mijnprojecten.
De energietransitie mag geen herhaling worden van het koloniale extractiemodel. Het is tijd dat het Westen zich bezint: niet alleen over de vraag wáár onze grondstoffen vandaan moeten komen, maar vooral over de hoeveelheid materialen die wij verbruiken. De voorraden zijn niet oneindig, en met ons steeds maar stijgende grondstoffenverbruik blijven we onmogelijk binnen de planetaire grenzen.
Een belangrijke vraag is natuurlijk ook wie recht heeft op deze grondstoffen. Daarnaast moeten bedrijven en overheden aansprakelijk gehouden worden voor de aangerichte schade.
Tot slot verdienen de gemeenschappen die de lasten dragen van onze grondstoffenhonger echte inspraak en globale solidariteit. "Een rechtvaardige transitie kan niet gebouwd worden op extractivisme, onteigening en militaire belangen. We willen dat Europa kiest voor mensen en voor een leefbare planeet, boven winst en macht. En we weten dat zo’n toekomst mogelijk is.”
De conferentiedeelnemers kregen elk een pamflet met de Brussels Letter.
De actie werd georganiseerd door een collectief bestaande uit Mining Resistance Belgium, Mining Watch (Portugal, Servië, Spanje, Roemenië), Scientist Rebellion, Growth Kills en More Than Enough. De actie bracht activisten samen van Friends of the Earth Europe, CATAPA, Grandparents for Climate, vredesactivisten, en vertegenwoordigers van getroffen gemeenschappen uit zowel Europa (Palac gore en Marš sa Drine uit Servië) als het mondiale Zuiden (Tia Maria uit Peru, Chili Sin Ecocidio uit Chili en Bangsa Adat AllifURU uit Maluku, Indonesië).
