Drie lessen uit de aanval op het kritische middenveld
Wat vandaag gebeurt, is geen besparingsoperatie. Het bedrag dat bespaard wordt met het schrappen van de subsidies is in het geheel van de Vlaamse begroting verwaarloosbaar. Belangrijk is te kijken naar de manier waarop dit gebeurt: de beoordeling van een onafhankelijke beoordelingscommissie wordt aan de kant geschoven door de regering, die organisaties viseert omdat die als ‘te woke’ of ‘te links’ worden geacht. Zonder enige grond beschuldigt de regering hen van het steunen van gewelddadig extremisme.
1. Trumpisme is geen ver-van-ons-bed-show
Met veel verbazing en afschuw zitten we te kijken naar hoe Donald Trump in de Verenigde Staten een open oorlog heeft verklaard aan iedereen die hem niet goed gezind is. Je bent met Trump, of je bent een vijand van Trump, en als je een vijand bent, dan noemt hij je, totaal los van de feiten, extremist, woke of crimineel.
De regering wil zelf bepalen waar de grens van het publieke debat ligt
Het besef moet stilaan binnendringen dat diezelfde logica ook in Europa opgang maakt. De aanval die nu gebeurt, staat niet op zichzelf. Ondertussen is de federale regering bezig met het wetsontwerp-Quintin en de Vlaamse regering met het deradicaliseringsplan van Zuhal Demir. In beide plannen wil de regering het mogelijk maken om op louter ‘vermoeden van extremisme’ organisaties te verbieden of hen alle subsidies te ontnemen. Dit zonder tussenkomst van een rechter of een bevoegde administratie.
De regering wil dus zelf kunnen bepalen waar de grens van het publieke debat ligt, op basis van wat volgens de ideologische samenstelling van de regering wenselijk is. Zo wil men elke mogelijkheid tot fundamentele tegenspraak en de opbouw van een tegenmacht kortwieken. Die mogelijkheid tot tegenspraak en tegenmacht is nu net het verschil tussen een liberale democratie en een dictatuur van de meerderheid. Op deze manier evolueren we stap voor stap naar een autoritaire bestuursvorm zoals in Polen of Hongarije.
De democratische krachten moeten zich dringend bezinnen over hun rol in dit alles. Van partijen zoals Vooruit en de CD&V zou je verwachten dat ze hier tegenin gaan in plaats van eraan mee te werken.
2. Je stilte zal je niet beschermen
Laten we dit moment gebruiken om voor onszelf op te komen, maar laten we ook wat tijd nemen voor kritische zelfreflectie. Toen de vluchtelingenstatus van Mohammed Khatib werd ingetrokken, hebben we toen voldoende gereageerd? Toen ze zijn organisatie, Samidoun, wilden verbieden, zijn we toen voldoende solidair geweest? Khatib en Samidoun werden zonder enig bewijs beschuldigd van het steunen van gewelddadig extremisme.
Voor die beschuldiging werd geen enkel bewijs geleverd. Samidoun heeft ook op geen enkele manier die wet overtreden. “Ze gebruiken onze vrijheden om onwenselijk gedrag te propageren, zonder dat ze strafbare feiten plegen. We willen komaf maken met de activiteiten van die organisaties, ongeacht hun juridische vorm”, zo verwoordde Bart De Wever het.
Als we ze nu niet stoppen, zal iedereen die nog kritisch durft te zijn er vanaf nu uitvliegen
Zou het kunnen dat veel organisaties en persoonlijkheden toch maar hebben gezwegen omdat ze met het label gewelddadig extremisme niet in verband gebracht wilden worden? Het mag duidelijk zijn dat stilte ons niet zal beschermen. Met name de N-VA wil naar een bestuursvorm waarin de regering op eender wie ze niet leuk vindt het label ‘woke extremisme’ kan plakken en hen vervolgens het zwijgen kan opleggen.
Het begint bij diegenen die zich het minst kunnen verdedigen: vluchtelingen, organisaties van mensen uit de diaspora. Als we die logica dan niet stoppen, viseren ze de meest kritische organisaties die niet de bescherming van een zuil genieten. Dat is nu ook aan het gebeuren, en als we ze nu niet stoppen, zal iedereen die nog kritisch durft te zijn er vanaf nu uitvliegen.
3. Enkel het volk redt het volk
Een spontane reactie is nu om organisaties met elkaar te gaan vergelijken. Waarom krijgt deze organisatie nog wel subsidies en die andere niet? De realiteit is echter dat het hele concept van een democratisch en pluralistisch middenveld onder druk staat. Dat concept moeten we eensgezind verdedigen.
Als het hen kan helpen om kritische organisaties de mond te snoeren, dan ontdekt de N-VA plotseling de Vlaamse volksbeweging. Net zoals ze daar op een stakingsdag het recht op werk ontdekken en plots om vrouwenrechten geven wanneer het gebruikt kan worden om moslims aan te vallen, is die bezorgdheid louter tactisch.
De N-VA geeft helemaal niets om het middenveld, of het nu Vlaamsgezind is of niet. Wat zij willen, is een woestijn creëren. Zij willen niet dat burgers samenkomen, zelf nadenken en zelf handelen. Zij willen dat iedereen in het eigen huis aan het scherm gekluisterd zit te luisteren naar wat sterke politieke leiders hen opdragen.
De kracht van het middenveld en de sociale beweging ligt in wat wordt opgebouwd van onderuit
Willen we vermijden dat het rijke middenveld dat in onze samenleving aanwezig is, opdroogt tot een woestijn, dan zullen we in de eerste plaats verenigd moeten staan over de grenzen van zuilen en ideologie heen. Met DeWereldMorgen willen we in ieder geval ons gewicht in de schaal leggen om sociale bewegingen zoveel als mogelijk samen te brengen en samen te werken. Hopelijk kan de samenwerking die nu op gang komt om de beslissing om subsidies te schrappen eensgezind aan te vechten, hierin een katalysator zijn.
We zien deze beslissing ook als een wake-upcall. We zullen blijven eisen van de overheid dat ze rechtvaardige en democratische beslissingen neemt, maar we moeten meer dan ooit beseffen dat we op wat van bovenaf komt, nooit kunnen vertrouwen. De kracht van het middenveld en de sociale beweging ligt in wat wordt opgebouwd van onderuit.
We gaan op zoek naar 800 mensen die maandelijks gemiddeld 10 euro (bijkomende) steun willen geven om het verlies van subsidies te compenseren. Maar ook willen we onze vrijwilligerswerking beter gaan organiseren. Het werk dat vrijwilligers leveren, is namelijk letterlijk en figuurlijk onbetaalbaar.
