Regimewisseling en de jacht op Venezolaanse olie: de gangsterpolitiek van de VS
De Verenigde Staten halen in Venezuela hun oude draaiboek voor regimeverandering weer onder het stof vandaan. Hoewel de slogan is veranderd van ‘het herstellen van de democratie’ naar ‘het bestrijden van narcoterroristen’ blijft het doel hetzelfde: grip krijgen op de Venezolaanse olie.
De methoden die de VS hanteert zijn bekend: sancties die de economie verstikken, dreigen met geweld en een beloning van 50 miljoen dollar op het hoofd van de Venezolaanse president Nicolás Maduro, alsof dit het Wilde Westen is.
Venezuela, al 20 jaar doelwit
De VS is verslaafd aan oorlog. Met de naamsverandering van het ministerie van Oorlog, een voorgesteld budget van iets meer dan 1.000 miljard dollar voor het Pentagon en meer dan 750 militaire bases in zo'n tachtig landen, is dit geen land dat vrede nastreeft. De afgelopen twintig jaar is Venezuela een voortdurend doelwit geweest voor de VS voor regimeverandering.
"We zouden al die olie gekregen hebben"
Het motief, dat duidelijk is uiteengezet door president Donald Trump, is de olievoorraad van ongeveer 300 miljard vaten die onder de Orinoco-gordel liggen, de grootste aardoliereserve op aarde.
In 2023 verklaarde Trump openlijk: “Toen ik vertrok, stond Venezuela op instorten. We zouden het hebben overgenomen, we zouden al die olie hebben gekregen... maar nu kopen we olie van Venezuela, waardoor we een dictator heel rijk maken.”
Zijn woorden onthullen de onderliggende logica van het buitenlands VS-beleid, dat soevereiniteit volkomen negeert en in plaats daarvan de voorkeur geeft aan het wegkapen van de hulpbronnen van andere landen.
Wat er vandaag aan de gang is, is een typische door de VS geleide operatie voor regimeverandering, vermomd als drugsbestrijding. De VS hebben duizenden troepen, oorlogsschepen en vliegtuigen verzameld in de Caribische Zee en de Stille Oceaan. De president heeft de CIA trots toestemming gegeven om geheime operaties uit te voeren in Venezuela.
De oproepen van de VS tot escalatie duiden op een roekeloze minachting van het internationaal recht
Op 26 oktober 2025 verdedigde republikeinse senator Lindsey Graham uit South Carolina op de nationale televisie de recente Amerikaanse militaire aanvallen op Venezolaanse schepen en zei hij dat grondaanvallen in Venezuela en Colombia een “reële mogelijkheid” zijn. Senator Rick Scott uit Florida mijmerde in hetzelfde nieuwsbericht dat als hij Nicolás Maduro was, hij “nu meteen naar Rusland of China zou vertrekken”.
Washington dicteert
Deze senatoren willen het idee normaliseren dat Washington bepaalt wie Venezuela regeert en wat er met de olie van het land gebeurt. Vergeet niet dat Graham zich op dezelfde manier sterk maakt voor de strijd van de VS tegen Rusland in Oekraïne om de 10.000 miljard dollar aan minerale rijkdommen veilig te stellen die daar volgens Graham voor de VS voor het grijpen liggen.
De pogingen van Trump zijn niet nieuw voor Venezuela. Al meer dan twintig jaar lang proberen opeenvolgende Amerikaanse regeringen om de binnenlandse politiek van Venezuela aan de wil van Washington te onderwerpen. In april 2002 werd de toenmalige president Hugo Chávez kortstondig afgezet door een militaire staatsgreep.
De CIA was vooraf op de hoogte van de details van de staatsgreep en de VS erkende onmiddellijk de nieuwe regering. Uiteindelijk herwon Chávez de macht. Toch stopte de VS niet met haar steun voor een regimewisseling.
Alsof Trump zomaar een nieuwe Venezolaanse president kan benoemen
In maart 2015 creëerde Barack Obama opmerkelijke juridische fictie. Obama ondertekende Executive Order 13692, waarin hij de interne politieke situatie in Venezuela uitriep tot een “ongebruikelijke en buitengewone bedreiging” voor de nationale veiligheid van de VS, om daarmee economische sancties te kunnen instellen.
Die stap maakte de weg vrij voor escalerende dwangmaatregelen door de VS. Het Witte Huis is sindsdien altijd blijven vasthouden aan die ‘nationale noodtoestand’.
Sancties VS
Trump voegde tijdens zijn eerste ambtstermijn steeds strengere economische sancties toe. Verbazingwekkend genoeg riep Trump in januari 2019 Juan Guaidó, toen een oppositieleider, uit tot ‘interim-president’ van Venezuela, alsof Trump zomaar een nieuwe Venezolaanse president kon benoemen.
Deze tragikomedie van de VS stuikte in 2023 in elkaar, toen de VS deze mislukte en belachelijke kunstgreep losliet.
De VS begint nu aan een nieuw hoofdstuk van grondstofverovering. Trump heeft zijn mening over het ‘behouden van de olie’ al lang duidelijk gemaakt. In 2019 zei president Trump tijdens een discussie over Syrië: “We houden de olie, we hebben de olie, de olie is veilig, we hebben troepen achtergelaten enkel en alleen voor de olie.”
Geen enkele Amerikaanse theorie over ‘karteloorlogen’ rechtvaardigt een gedwongen regimewisseling
Voor wie twijfelt: Amerikaanse troepen zijn vandaag de dag nog steeds in het noordoosten van Syrië aanwezig en bezetten de olievelden. Eerder, in 2016, zei Trump over de olie in Irak: “Ik heb dit voortdurend en consequent gezegd tegen iedereen die het wilde horen: houd de olie, houd de olie, houd de olie, laat niemand anders ermee aan de haal gaan.”
Rechtvaardigen regimewisseling
Met nieuwe militaire aanvallen op Venezolaanse schepen en openlijke gesprekken over aanvallen op het land, verwijst de regering nu naar drugs om een regimewisseling te rechtvaardigen. Artikel 2, lid 4, van het Handvest van de Verenigde Naties verbiedt echter uitdrukkelijk “het gebruik van geweld of de dreiging daarmee tegen de territoriale integriteit of politieke onafhankelijkheid van een staat”.
Geen enkele Amerikaanse theorie over ‘karteloorlogen’ rechtvaardigt een gedwongen regimewisseling.
Zelfs vóór de militaire aanvallen fungeerden de dwangmaatregelen van de VS als een belegeringsmachine. Obama bouwde het sanctiekader in 2015 op en Trump gebruikte het vervolgens als wapen om Maduro ten val te brengen. De bewering luidde dat ‘maximale druk’ de Venezolanen meer macht zou geven.
In de praktijk hebben de sancties vooral voor veel leed gezorgd. Zoals econoom en gerenommeerd sanctiedeskundige Francisco Rodríguez in zijn studie ‘Human Consequences of Economic Sanctions’ aantoont, hebben de dwangmaatregelen van de VS geleid tot een catastrofale daling van de levensstandaard in Venezuela, een sterke verslechtering van de gezondheid en voeding en ernstige schade voor kwetsbare bevolkingsgroepen.
Nu is Venezuela aan de beurt
Het zwakke morele voorwendsel van vandaag is de strijd tegen verdovende middelen. Het werkelijke doel is het omverwerpen van een soevereine regering, met het lijden van het Venezolaanse volk als nevenschade. Als dit bekend klinkt, dan is dat omdat het zo is.
De VS heeft herhaaldelijk operaties uitgevoerd om regimes omver te werpen met het oog op olie, uranium, bananenplantages, pijpleidingroutes en andere hulpbronnen: Iran (1953), Guatemala (1954), Congo (1960), Chili (1973), Irak (2003), Haïti (2004), Syrië (2011), Libië (2011) en Oekraïne (2014), om maar een paar voorbeelden te noemen. Nu is Venezuela aan de beurt.
In haar briljante boek Covert Regime Change (2017) beschrijft professor Lindsay O'Rourke in detail de machinaties, de tegenslagen en rampen van maar liefst 64 geheime operaties van de VS om regimes omver te werpen in de periode 1947-1989. Ze concentreerde zich op deze vroegere periode omdat veel sleuteldocumenten uit die tijd inmiddels zijn vrijgegeven.
Het bombarderen van schepen, havens, raffinaderijen of soldaten is het toppunt van gangstergedrag
Tragisch genoeg zet het patroon van een Amerikaans buitenlands beleid dat gebaseerd is op geheime (en niet zo geheime) operaties voor regimeverandering zich tot op de dag van vandaag voort.
Roekeloze minachting soevereiniteit
De oproepen van de Amerikaanse regering tot escalatie getuigen van een roekeloze minachting voor de soevereiniteit van Venezuela, het internationaal recht en mensenlevens. Een oorlog tegen Venezuela zou een oorlog zijn die de Amerikanen niet willen, tegen een land dat de VS niet heeft bedreigd of aangevallen en op juridische gronden waarvoor een eerstejaars rechtenstudent zou zakken.
Het bombarderen van schepen, havens, raffinaderijen of soldaten is geen blijk van kracht. Het is het toppunt van gangstergedrag.
Jeffrey Sachs is topadviseur bij de Verenigde Naties en was ook raadgever van vorige presidenten van de VS. Sybil Fares is specialist en adviseur voor Midden-Oostenbeleid en duurzame ontwikkeling bij het het VN-Sustainable Development Solutions Network. Dit artikel verscheen eerder op Common Dreams. De vertaling is van Ann Dejaeghere.
