Stevenen we af op een open oorlog met Rusland?

De Britse veldmaarschalk David Richards zegt in een interview dat Oekraïne de oorlog tegen Rusland niet kan winnen. Als hem gevraagd wordt of dat wel zou lukken als het leger de meest moderne wapens krijgt, antwoordt hij: “Zelfs niet in dat geval, want zij hebben niet voldoende manschappen.”

De woorden van Richards zijn een reflectie van de toestand aan het front. Op de huidige frontlijn van 1.200 kilometer die van noord naar zuid loopt, liggen 8 steden: Kupiansk, Lyman, Seversk, Konstantinivka, Pokrovsk, Novapalivka, Zaporizhzhia en Kherson. Op uitzondering van Zaporizhzhia, zijn ze alle acht in acuut gevaar. 

Slagkracht Oekraïense leger neemt af

De slagkracht van het Oekraïense leger neemt af naarmate de uitputtingsoorlog duurt. In de loop van 2022, het eerste jaar van de oorlog, kon Oekraïne op verscheidene plaatsen een offensief op gang brengen. In 2023 kon het slechts één groot offensief lanceren, in het zuiden van het land. 

In 2024 was er geen enkele brede aanvallende actie van het Oekraïense leger op eigen bodem. Er was enkel een mislukt offensief tegen de stad Kursk in Rusland. In 2025 was het leger het hele jaar door in het defensief; het startte geen enkele brede, proactieve aanval. 

De Russen hebben nu een overwicht van minstens 2:1

In april vorig jaar gaf generaal Oleksandr Syrskyi, de opperbevelhebber van de Oekraïense troepen, voor het eerst toe dat het er niet goed uitzag: "De situatie aan het front is de afgelopen dagen verslechterd. De vijand heeft een aanzienlijke superioriteit in manschappen en middelen."

Dat verschil in aantal manschappen loopt voortdurend op. De Russen hebben nu een overwicht van minstens 2:1. Aan de frontlijnen zelf, waar de Russen willen doorstoten, zoals in Pokrovsk, is het voordeel zelfs 8:1. 

Het militair materiaal van de Russen is intussen niet alleen beter geworden maar ook in veel grotere mate voorradig. Vorig jaar kon de Oekraïense luchtafweer 37 procent van de Russische raketten neerhalen. Dat is nu nog 6 procent, schrijft The Financial Times. 

Snel stijgend aantal deserties

Vanaf het mislukte Oekraïense offensief van de herfst van 2023 groeit de demoralisatie.

De Britse The Economist schrijft: “In het begin van de oorlog stonden de mannen in rijen aan te schuiven om het leger te vervoegen. Nu moet het leger hen met geweld van de straat of uit hun huizen trekken.”

Tot september van dit jaar heeft het Oekraïense krijgsgerecht 235.000 gevallen van ongeoorloofde afwezigheid geregistreerd. Dat zijn soldaten of officieren die zonder toelating hun eenheid verlaten hebben. Het is niet bekend hoeveel daarvan later zijn teruggekeerd. 

Vandaag vindt 24 procent van de bevolking dat Oekraïne moet doorvechten tot de overwinning

Het krijgsgerecht heeft daarnaast proces ingespannen tegen 54.000 manschappen die desertie hebben gepleegd. Dat zijn soldaten en officieren die niet meer terug te vinden zijn nadat ze hun eenheid verlaten hebben. 

De cijfers stijgen snel sinds september vorig jaar. Meer dan de helft van de gevallen zijn van na die datum.

70 procent van bevolking wil vrede door onderhandelingen

Het leger en president Zelenski verliezen aan populariteit. Een opiniepeiling van Gallup toont hoe de sfeer veranderd is. In 2022 vond 72 procent van de bevolking dat Oekraïne moest doorvechten tot de overwinning. In 2023 is dat 60 procent, in 2024 40 procent en vandaag is het gezakt naar 24 procent. 

Andersom vond 22 procent in 2022 dat Oekraïne moest stoppen met vechten en onderhandelingen beginnen. Dat cijfer is vandaag gestegen naar 70 procent. 

Afbeelding

Hoe vrede bereiken?

De militaire evolutie en de sfeer onder de Oekraïense bevolking dwingen Europa en de Verenigde Staten tot een andere opstelling. Tot nog toe zegden de beleidsmakers in Europa en de VS dat Oekraïne zonder enige twijfel de oorlog zal winnen.

Maar op 21 oktober 2025 maken de leiders van Oekraïne, Frankrijk, Duitsland, het Verenigd Koninkrijk en Polen en de voorzitster van de Europese Commissie het nieuwe standpunt van Europa bekend: “Wij zijn van mening dat er onmiddellijk een staakt-het-vuren moet komen op basis van de huidige frontlijnen.” Dat is ook wat president Trump wil.

Nog diezelfde dag geeft de Russische minister van Buitenlandse Zaken, Sergei Lavrov een persconferentie. Hij zegt: “Een onmiddellijke wapenstilstand zonder dat de oorzaken van de oorlog aangepakt worden, heeft geen zin. Ik bedoel dat er op dit ogenblik geen zekerheid is over de blokvrije, neutrale en atoomwapenvrije status van Oekraïne. 

De Franse president Macron heeft zelfs openlijk verklaard dat de wapenstilstand niet betekent dat de wapenleveringen aan Oekraïne stopgezet worden. Waaruit blijkt waarom Zelenski en de Westerse leiders een wapenstilstand willen. Kiev zal in dat geval opnieuw bewapend worden en kan daarna de militaire activiteiten hernemen.”

Oekraïne en de Westerse bondgenoten aanvaardden het vredesakkoord van Minsk om tijd te winnen en Oekraïne te bewapenen

Het Russische voorstel is daarom dat er onmiddellijk een aanvang gemaakt wordt met het voorbereiden van onderhandelingen die moeten leiden tot het definitief stoppen van de vijandelijkheden. Zoals bijvoorbeeld ook de oorlog in Vietnam beëindigd is.

Een vredesakkoord om de oorlog voor te bereiden

Het Russische voorstel is ingegeven door de ervaring met het Minsk-akkoord.

In 2014 wordt Victor Yanukovich, de zittende en wettig verkozen president, verjaagd via een staatsgreep onder leiding van neonazistische groeperingen, gesteund door de Verenigde Staten. Het eerste decreet van het nieuwe regime is het schrappen van het Russisch als een regionale taal - terwijl 90 procent van de inwoners van het oosten van het land die taal spreekt.[1]

In het oosten breekt vrijwel onmiddellijk na de staatsgreep een opstand uit tegen het nieuwe regime. Een jaar later wordt, op initiatief van Frankrijk en Duitsland, in de Wit-Russische hoofdstad Minsk een vredesakkoord gesloten tussen Oekraïne, vertegenwoordigers van de opstandige provincies en Rusland.

Later zal blijken dat Oekraïne en de Westerse bondgenoten het vredesakkoord aanvaardden om tijd te winnen en Oekraïne te bewapenen.

“Het stomste wat de Russen in 2015 deden, was ons zeven jaar de tijd geven om Oekraïne te bewapen”

In 2023 zei de voormalige secretaris-generaal van de NAVO, Jens Stoltenberg: “Sinds 2014 hebben wij Oekraïne al onze steun toegezegd. De NAVO en de NAVO-lidstaten hebben tienduizenden Oekraïense soldaten getraind – zij vechten nu aan het front. De NAVO heeft Oekraïne zeer veel wapens gegeven zodat het leger nu veel groter, sterker, beter uitgerust, beter getraind is en een betere leiding heeft dan in 2014.”

De Amerikaanse generaal Joseph Hilbert concludeert: “Het stomste wat de Russen in 2015 deden, was ons zeven jaar de tijd geven om Oekraïne te bewapen.”

Van proxyoorlog naar een coalitieoorlog

Vandaag is de toestand helemaal anders dan in 2022. Het Russische leger in Oekraïne is versterkt van 150.000 naar 750.000 manschappen, terwijl de troepensterkte van Oekraïne gezakt is van 700.000 naar de helft daarvan. Er moet een oplossing komen, zo niet is het einde in zicht.

De oplossing waar het Westen naar streeft is de uitbreiding van de oorlog.

Onlangs zei Marco Rubio, de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken: “Laat ons de dingen zeggen zoals ze zijn: dit is een proxyoorlog tussen de Verenigde Staten en Rusland.”

Een proxyoorlog is een conflict waarbij twee landen elkaar bekampen via een tussenmacht. In dit geval gebruiken de Verenigde Staten Oekraïne als vuist om Rusland neer te slaan.

De verklaring van Rubio is duidelijk. Maar is de oorlog dit stadium al niet voorbij? 

Iedere fase in de oorlog, ieder gebrek aan Oekraïens succes, lokt een escalatie uit van het Westen. Hoe langer dit proces duurt, hoe meer het Westen rechtstreeks betrokken geraakt. Niet langer enkel als opdrachtgever van Oekraïne, maar ook als actief betrokkene.

Eerst zegt president Biden dat Oekraïne geen F-16 gevechtsvliegtuigen krijgt. Een jaar later geeft hij Nederland en Denemarken toelating die Amerikaanse toestellen toch te sturen. 

Eerst zegt de NAVO dat er geen moderne tanks naar Oekraïne zullen vertrekken. Achttien maanden later mag Oekraïne rekenen op Britse, Duitse en Amerikaanse tanks. 

Hoe moderner de wapens, hoe groter de betrokkenheid van het Westen

Hetzelfde is waar voor Patriot-afweergeschut en voor de lange afstandsraketten Storm Shadows en ATACMS-HIMARS waarmee Oekraïne nu doelen bestookt diep in Rusland.

Hoe moderner de wapens, hoe groter de betrokkenheid van het Westen. Het gebruik van F-16’s vereist een kennis en een kundigheid die het Oekraïense leger niet heeft. Dus moet de NAVO instructeurs sturen. 

Dat is nog meer waar voor lange afstandsraketten. Daar kan je niets mee aanvangen tenzij je beschikt over de informatie die satellieten je ter beschikking stellen. Je hebt daarvoor ook technici nodig die een opleiding van een paar jaar achter de rug hebt. Oekraïne heeft geen satellieten en geen technici van dat niveau.

De vroegere wapeninspecteur van de Verenigde Naties, Scott Ritter, besluit dan ook dat de NAVO nu zorgt voor de planning en de operatieve uitvoering van aanslagen met lange afstandsraketten.

De proxyoorlog is geëvolueerd naar een coalitieoorlog.

Wij zijn in oorlog met Rusland

Desondanks rukken de Russische troepen aan een snel tempo verder op. De NAVO schakelt daarom naar nog een niveau hoger.

De Nederlandse admiraal Rob Bauer, een vroegere chef van het militair comité van de NAVO speelt open kaart en zegt: “Wij zijn in oorlog met Rusland.” 

Rutte: “Wij moeten komen tot een oorlogsmentaliteit.”

De Poolse eerste minister Donald Tusk bevestigt: “Europa is in oorlog met Rusland. De grootste en meest belangrijke taak van onze opinieleiders is de hele Westerse wereld ervan te overtuigen dat wij in oorlog zijn.”

Mark Rutte, de secretaris-generaal van de NAVO, zegt: “Wij moeten komen tot een oorlogsmentaliteit.”

Tusk en Rutte vrij vertaald: wij moeten de publieke opinie ervan overtuigen dat de open oorlog tegen Rusland een noodzaak is en dat de bevolking daarvoor zware offers zal moeten brengen. 

                                                                    *                              *                              *

In de loop van de oorlog is gebleken dat het Westen Rusland zwaar onderschat heeft. Dat land zou economisch snel in mekaar storten, het heeft alleen olie en gas en verder niks, dat leger is gecorrumpeerd en niets waard, hun oorlogsmateriaal is niet opgewassen tegen dat van de NAVO, enzovoort. 

Ik ben ervan overtuigd dat de Westerse leiders ook hun bevolking zwaar onderschatten …

Note: 

[1] Glenn Diesen, The Ukraine War & the Eurasian World Order, Clarity Press, p. 233