Vlaams-nationalisme lijkt weg, incivisme is er nog altijd

In een vorig politiek leven verliet De Roover, samen met Jan Jambon, de Volksunie en stapten beide over naar de Vlaamse Volksbeweging (VVB). Onder het voorzitterschap van De Roover tot in 1998 koos de VVB resoluut voor Vlaamse onafhankelijkheid. 

De Roover richtte ook het IJzerbedevaartsforum op dat een separatistisch standpunt verdedigde. “Dat het niet meer terug komt” is in de Belgische politieke geschiedenis dus een erg belangrijke bekentenis.

Pragmatisme

In de standpunten, zelfs die van de hardliners als De Roover en Jambon, heeft pragmatisme dus het nationalisme vervangen. Dergelijk voortschrijdend inzicht kan je natuurlijk goed begrijpen. Vraag is echter wat met “pragmatisme” wordt bedoeld. 

Van Jan Jambon kon je het verwachten. Als algemeen directeur van Visa en Master Card had hij reeds goede contacten met de werkgeversfederatie VOKA. Toch is de stap van spreker op de viering van de Ehemalige SS Angehörigen naar het presidentschap van Vlaanderen een merkwaardige move. 

Dat geldt ook voor Peter De Roover. Van leraar in de vakschool naar Kamervoorzitter is ook niet mis. Voor De Wever kan je daar een verklaring voor vinden. Zijn doctoraatsonderzoek over de politiek van Joris Van Severen, stichter van het Vlaams- Verbond van Dietsche Nationaalsolidaristen (Verdinaso), was meer dan controversieel. 

Van Severen wilde  niet alleen Vlaanderen en Nederland verenigen maar wilde de hele Benelux zelfs met Frans-Vlaanderen (de regio Nord-Pas de Calais) erbij. Dat Van Severen niet antibelgicist was en zich tot het Belgisch establishment rekende, werd hem door het Vlaamsch Nationaal Verbond (VNV)  verweten. 

Noem het pragmatisme of nog voortschrijdend inzicht: voor alle drie geldt dat de dood van de éne het brood van de andere is: van het Vlaams-nationalisme naar het Vlaams minster-presidentschap, het voorzitterschap van de Kamer en het premierschap van de gehele Belgische staat.

Ommetje?

In dit pragmatisme kan je de omschrijving van Bertolt Brecht herkennen: “Erst kommt das Fressen, dann kommt die Moral”. Een betere verloning kan je in de politiek niet bedenken. 

Het is ook realpolitik dat je in Europa niets bereikt zonder langs de erkende lidstaten te gaan. Of daarmee de onafhankelijkheidseis is verdwenen, dat is een ander paar mouwen. 

Is De Wever dermate veranderd? Dat is niet wat oormalig voorzitter van de Kamer van Volksvertegenwoordigers Siegfried Bracke in Doorbraak van 4 februari 2025 verklaart: “De Wever is nooit veranderd, zijn partij wel”. 

Bracke schrijft er ook wat bij: “Maar wie denkt dat De Wever een gewonnen spel speelt, zet te grote stappen, is te snel thuis. Veel zal afhangen of hij een wervend en verbindend verhaal kan blijven vertellen. Veel zal afhangen van de politieke zeden en gewoonten: sabotage à la Kris Peeters in de Zweedse regering, het kan; blokkeringen à la Vivaldi: het kan ook.”

“En botsen tegen de Belgische structuurfouten, ook dat kan. Dé graadmeter voor succes of falen is de begroting. Op het federale niveau lijkt men te willen doen wat moet. Maar op wat in Vlaanderen, en vooral in Wallonië en bovenal in Brussel met de centen gebeurt, is er geen greep, en die komt er ook niet.”

“De Wever krijgt alleen de rekening. En dan komt hij misschien weer zichzelf tegen, toen hij zei dat het Belgische model niet kan werken… Dan is het terug naar af.”

Incivisme

Dat het Vlaams-nationalisme minstens voorlopig plaats heeft gemaakt voor de centen betekent niet dat het met zekerheid is verdwenen. Overigens is een ander kenmerk van het Vlaams-nationalisme nog steeds en meer dan ooit aanwezig. 

Onze geschiedenis toont dat incivisme[1] niet plots ontstaat maar een proces is dat naargelang de beletsels steeds sterker wordt. Het VNV van Staf De Clercq was aanvankelijk niet collaborerend met de Duitse bezetter maar werd het uit overlevingsdrang, omdat de kans zich voordeed en er geen andere weg was. 

Het is de valkuil waarin de separatisten andermaal zijn getrapt. Eens je op de extralegale weg zit kan je er niet meer van af. Met de voorgestelde extralegale oplossing voor de onafhankelijkheid van Vlaanderen liep Bart De Wever er reeds de kantjes van af. 

Federaal minister van Asiel en Migratie Anneleen Van Bossuyt (N-VA) gaat nu helemaal over de rode lijn. Ondanks het feit dat ons land op 4 september 2014 door het Europese Hof voor de Rechten van de Mens werd veroordeeld omdat de uitlevering van Nizar Trabelsi aan de VS in strijd was met Artikel 3 van het Europese Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden gaat zij er mee door om het andermaal te kunnen doen: “We willen uiteraard voorkomen dat de man in afwachting van zijn terugkeer naar Tunesië opnieuw een bedreiging vormt voor de bevolking”. Dat deze minister een bedreiging vormt voor de rechtsstaat en zij er een politiestaat van maakt is voor de bevolking heel wat erger. 

Dat zij de bevolking opzet tegen de bestaande rechtsorde is opruiing, openlijk wangedrag dat neigt naar rebellie tegen de gevestigde orde. Opruiing omvat vaak ondermijning van de Grondwet en het aanzetten tot ontevredenheid jegens, of opstand tegen, de gevestigde orde. Wanneer gebruik gemaakt wordt van de samenwerking met ambtenaren is dat tevens samenspanning.

Calimero

Je hoort de premier ook nooit duidelijke uitspraken doen. Wat is confederalisme en hoe verkrijg je dat extralegaal? De premier geeft wel de aanzet, laat ballonnetjes op. Dat deed hij als burgemeester van Antwerpen ook toen hij bestuurlijke huiszoekingen en vrijheidsberovingen voorstelde. 

De feitelijke uitwerking laat hij over aan zijn medewerkers zoals Vlaams parlementslid Sander Loones (N-VA) die de volgende staatshervorming moet voorbereiden of aan zijn vakministers als Anneleen Van Bossuyt die de door De Wever voorgestelde wijzigingen in het Hof voor de Mensenrechten reeds toepast. 

Zijn houding ten overstaan van de Verklaring van Washington die een eind wil maken aan de genocide in Gaza is van hetzelfde allooi: “onder niet toepasbare voorwaarden”. Het geeft hem de vrijheid om tijdig zijn kar te keren zoals dat reeds met het Pact van Marrakesh gebeurde. 

Dat hij, wegens het verzet van zijn compaan Georges-Louis Bouchez (MR), zijn besparingen moet inkorten is evenmin een bezwaar. Iedereen weet dat uiteindelijk Europa zal beslissen zodat wat echt pijn zal doen niet De Wever kan aangerekend worden. Dit is de staatsman in De Wever of "ik is klein en da's ni eerlijk".

Terug naar af?

Bracke zou wel eens gelijk kunnen krijgen. “Misschien komt De Wever weer zichzelf tegen, toen hij zei dat het Belgische model niet kan werken… Dan is het terug naar af.” 

Het zou ook kunnen dat het allemaal prietpraat is en het pragmatisme van de ploeg De Wever van bij het begin op andere elementen is gestoeld: “VOKA is mijn baas en Bouchez mijn maat”. 

Maar ook dat is niet nieuw. Het verkeerd gelopen incivisme van het verleden schurkte zich toen ook al aan bij de Vlaamse ondernemers. Dat heette toen nog economische collaboratie. Het jonge gemeenteraadslid Conner Rousseau uit Sint-Niklaas heeft dat nooit meegemaakt maar zal het nog wel leren.

Note:

[1] Incivisme is het verwaarlozen van de burgerplichten. Het staat voor politieke onbetrouwbaarheid van personen die zich niet houden aan de waarden van de democratische rechtsstaat