Annulatie concert onder leiding van Israëlische dirigent is enige juiste beslissing

Khalid Benhaddou verwijst in dit verband in een post op Facebook naar de voorganger van Shani, de Rus Valery Gergiev. Die weigerde afstand te nemen van Poetin en de invasie in Oekraïne en verloor zijn positie. Het protest dat daarop volgde was verwaarloosbaar. Niemand had het over de vrijheid van de kunsten, niemand zag in de beslissing een heksenjacht.

Het leek, aldus Benhaddou, vanzelfsprekend dat iemand met Russische roots aangesproken werd op het beleid van zijn regering. Overigens, in maart 2022, besloot Klara de live-uitzending van een opvoering van de Zevende Symfonie ("Leningradsymfonie") van Dmitri Sjostakovitsj te annuleren vanwege de controverse rond de opvoering. De opvoering werd geassocieerd met de oorlog in Oekraïne en de zender wou vermijden dat het werk, geheel los van de bijzondere kwaliteit ervan, zou worden gezien als propaganda voor het Russische regime.

Hypocrisie?

Hetzelfde als wat eerder het deel was van een Russische dirigent, gebeurt nu met een Israëlische dirigent. Gezagsdragers, met die van N-VA op kop uiteraard, geven uitgebreid uiting aan hun verontwaardiging. Ze schuwen het woord antisemitisme niet. De vraag: mag hier het woord hypocrisie vallen? Ik meen van wel. Het is meer dan hypocriet, het is zich inschrijven in de logica van een genocidaire staat die elke kritiek wegzet als antisemitisme.

Beide stemmingen gebruiken het argument dat muziek een bron van verzoening en verbinding moet zijn. Gent Festival meent wellicht dat het uitnodigen van een officiële vertegenwoordiger van de Israëlische staat niet verbindend werkt, integendeel. De tegenstanders zijn van mening dat muziek boven de realiteit van een aan de gang zijnde genocide moet staan, en tegen die realiteit in verbindend moet kunnen werken.

In De Morgen wijst cultuursocioloog aan de UA Pascal Gielen erop dat we Shani niet zomaar als individu kunnen beschouwen: "Met individuen moet je blijven spreken, en ik hoop dat het festival dat ook doet. Maar Lahav Shani vertegenwoordigt als chef-dirigent ook een Israëlisch instituut. En ik denk dat je met instituten alle banden moet verbreken, zoals we dat ook met Russische organisaties hebben gedaan. Daarom vind ik dit een heel belangrijk symbool."

Gent Festival had op basis van bovenstaande de beslissing kunnen nemen Shani te weren en het concert af te gelasten. Een verdere motivering was volgens mij geheel overbodig.

Toch doet Gent Festival de moeite na te gaan wat het standpunt van de dirigent is ten aanzien van de genocide. Hij wordt niet als burger bevraagd, maar als vertegenwoordiger van een culturele instelling die een vaandeldrager is van de Israëlische staat.

Het Israëlisch Filharmonisch Orkest werkt, moet u weten, samen met het Israel Defense Forces Orchestra, het meest prominente muzikale ensemble van de Israel Defense Forces. Het Israëlisch Filharmonisch Orkest verzorgt zelfs concerten voor het Israëlische leger.

Maar Shani weigert te antwoorden op de vraag naar zijn standpunt ten aanzien van de genocide. Dat deze vraag gesteld wordt, lijkt me bijzonder verdedigbaar. Dat ze beantwoord wordt evenzeer. Het antwoord kan twijfels wegnemen en het concert vrijwaren. Bovendien, à charge, kan in de weigering minstens een vermoeden van goedkeuring besloten liggen. De wetenschap met name ook dat, als Shani eerlijk antwoordt, het concert meer dan waarschijnlijk gecanceld zou worden.

Dubbele discours

Dat doet mij denken aan de uitspraak van de Eerste Minister van België dat, als hij eerlijk zijn mening zou geven over de acties van Israël, hij geen dag langer premier zou zijn. Wat dan zijn mening zou zijn, laat zich raden, ook al wordt ze niet uitgesproken.

Vredesactivist Ludo De Brabander schrijft: “De beslissing is omwille van politieke en morele motieven genomen. Om dat te kwalificeren als discriminatie, racisme of antisemitisme, dat is een negatie maken van zowel de context (de volkerenmoord in Gaza) als de motivatie van de beslissing.” Het verwijt van antisemitisme is inmiddels een stok om welke hond ook te slaan. Het argument is gespeend van elke rechtmatigheid.

Ik besluit met een citaat van Khalid Benhaddou: “Het feit dat we dit debat pas voeren nu het om Israël gaat, verraadt de hypocrisie en het dubbele discours dat dit hele debat al enige tijd vergiftigt. En dat wie vandaag luid roept, zichzelf eigenlijk tegenspreekt.”

Zo is dat helemaal. De beslissing van Gent Festival is zonder meer de enige juiste.

Leo August De Bock is beroepsfotograaf en opnametechnicus, programmasamensteller en presentator bij Concertzender.

Dit is een overname van zijn Facebookpost.