Vrijhandel profiteert van onvrije burgers

Trump voert het aantal deportaties op. Burgers van de VS verzetten zich daar steeds vaker tegen. Zijn massale deportaties hebben in de VS geleid tot een explosieve en conflictueuze situatie. Gemaskerde agenten in militaire uitrusting pakken mensen op van de straat, slaan en kidnappen ze, trekken ze uit hun auto, halen ze onderuit op hun werkplaats en overmeesteren ze als ze de hond uitlaten of de rechtbank verlaten.

Deporter-in-Chief

De wreedheid van de Immigration and Customs Enforcement in de VS, kortweg ICE, wordt versterkt door decennia van inspanningen van zowel de Republikeinen als van de Democraten om het aantal deportaties op te voeren. Obama werd door links Deporter-in-Chief genoemd, omdat hij veel meer migranten deporteerde dan Bush jr. deed.

Opvallend is dat Obama jaarlijks ook aanzienlijk meer immigranten deporteerde dan Trump tijdens zijn eerste ambtstermijn. En één van de meest controversiële en definitieve aspecten van de verkiezingscampagne van Kamala Harris was haar focus op de noodzaak voor een ‘sterke grens’.

Maar is een ‘sterke grens’ wel in het belang van de doorsnee Amerikaan? Staat ICE aan diens kant? Wie profiteert er echt van de grens?

Niemand verlaat huis en haard tenzij thuis de mond van een haai is je loopt enkel naar de grens als je de hele stad ook ziet wegrennen – Warsan Shire in het gedicht ‘Home’

Van de grens profiteren

Massale deportaties zijn sinds vijftig jaar een vast onderdeel van het ‘vrijhandelsbeleid’ van de beide grote politieke stromingen in de VS. Als antwoord op de onophoudelijke zoektocht van kapitaal naar hogere winsten, heeft dit beleid geleid tot ontheemding en migratie.

En de toenemende criminalisering van migranten zorgt er voor dat arbeiders onderling verdeeld blijven en er over de hele linie een druk blijft op de lonen.

Marx argumenteerde dat er in een kapitalistische maatschappij een constante neerwaartse druk bestaat op winstcijfers. Een druk die wordt aangedreven door de mechanisatie en automatisering van de productie. Kapitalisten - en hun bondgenoten binnen de overheid - zoeken voortdurend naar nieuwe manieren om deze neerwaartse druk te compenseren.

Marx identificeerde verschillende factoren die het tempo van een dalende winstmarge konden vertragen. Daartoe behoren financialisering, toenemende uitbuiting van arbeid en technologische vooruitgang.

Alleen deze mechanismen om de winsten te verhogen, bieden maar een tijdelijke oplossing en gaan gepaard met grote maatschappelijke ontwrichting. Deze tendensen en tegenkrachten helpen verklaren hoe de economie gedurende de laatste halve eeuw is geherstructureerd door de opkomst van een ideologie bekend als neoliberalisme met het zogenaamde vrijhandelsbeleid als sleutelbegrip.

Reagan en Thatcher

Nadat de economie opleefde na de Tweede Wereldoorlog begonnen halverwege de jaren zestig de winstmarges te dalen, met crises tot gevolg in het midden van de jaren zeventig en begin jaren tachtig. Deze recessies leidden tot de sluiting van oude fabrieken en industrieën. Veel bedrijven gingen failliet, terwijl nieuwe bedrijven het stokje overnamen in andere sectoren.

Te midden van massale werkloosheid daalden de lonen en werden vakbonden verzwakt. Dat maakte het mogelijk voor nieuwe regeringen zoals die van Reagan en Thatcher om wetten in te voeren tegen vakbonden, om staatsbedrijven te privatiseren, pensioenen te verlagen, vennootschapsbelasting te verlagen en om de financiële sector te dereguleren.

Als gevolg daarvan begonnen winsten weer te stijgen. Door de technologische vooruitgang van de dot.com-revolutie in de jaren negentig herstelden de winsten zich door de kosten aanzienlijk te verlagen. Toch begonnen de winsten vanaf 1997 weer te dalen, wat leidde tot de dot.com-crash.

De kapitalistische klasse profiteert van de criminalisering van migrantenarbeid

Na een relatief milde recessie in 2001, aangevuld door een wereldwijde kredietexpansie, werd de weg naar de Grote Recessie geplaveid door de gedereguleerde banken. De grootste economieën ter wereld werden gevoed met krediet tot aan de kredietcrisis van 2007, het begin van de langste recessie sedert de Tweede Wereldoorlog.

Harde grenzen en hoge winsten

De geavanceerde kapitalistische landen beantwoordden de crisis van de jaren 1970 met het herstructureren van economieën, zowel extern als intern. Naast een snelle toename van ongelijkheid, armoede en precariteit in de hele maatschappij, was een ander gevolg van deze neoliberale economische herstructurering de massale ontheemding en migratie als gevolg van het transnationale vrije verkeer van financieel kapitaal.

Afbeelding

Een voorbeeld is de vrije stroom van Amerikaans kapitaal naar Mexico via de North American Free Trade Agreement (NAFTA). Dit beleidsmodel werd overal ter wereld overgenomen. Het leidde tot verzwakte vakbonden, meer werkloosheid, ontheemding en tot bezuinigingen in Mexico. Dat veroorzaakte op zijn beurt weer meer migratie naar de VS.

De neoliberale politiek van ‘grensversterking’ komt neer op hetzelfde beleid dat verantwoordelijk is voor het creëren van de huidige migratiestromen.

Ondanks haar veroordeling profiteert de kapitalistische klasse van de criminalisering van migrantenarbeid en van de verdeeldheid die een streng grensbeleid binnen de arbeidersklasse veroorzaakt.

Gecriminaliseerde migrantenarbeiders worden in een staat van armoede en isolement gehouden, wat de arbeidersklasse minder georganiseerd maakt en verzwakt. Daar komt bij, arbeiders zonder papieren zijn voorbestemd om voornamelijk werk te verrichten dat gericht is op uitbuiting, omdat ze geen burgerrechten hebben en geen bescherming krijgen.

Vrij verkeer van kapitaal kan alleen leiden tot hogere winsten bij beperkingen voor arbeidsmigratie

Vrij verkeer van kapitaal kan alleen maar leiden tot hogere winsten bij beperkingen voor arbeidsmigratie. Een vrij verkeer van arbeid over de grens zou kunnen leiden tot grensoverschrijdende organisatie en tot loongelijkheid. De vervolging van arbeiders die de grens oversteken, gecombineerd met het internationale vrije verkeer van kapitaal, zoals via het NAFTA-beleid, betekent een openlijke klassenoorlog.

‘Sterke grenzen’ dienen om de verschillen in arbeidsstatus en lonen in de VS in stand te houden. Dit ondanks dat arbeiders op dezelfde plaats en afdeling werken. Twee arbeiders die hetzelfde werk doen kunnen onderworpen zijn aan verschillende vormen van onderdrukking en uitbuiting, simpelweg omdat één van beide niet in de VS is geboren.

Een internationale arbeidersbeweging

Een onbedoeld resultaat van al deze vrije kapitaalstromen over de grens is het transnationale karakter van arbeid. Deze internationale arbeidsverdeling heeft het potentieel om zich te organiseren tegen dit winstgerichte systeem, een potentieel dat zich de laatste jaren begint te manifesteren in de vorm van grensoverschrijdende stakingen en solidariteitsbewegingen.

Tegengif voor neoliberalisme is een internationale arbeidersbeweging

Het tegengif voor neoliberalisme en xenofobie is een internationale arbeidersbeweging, één die zich moedig inzet voor lange termijndoelen zoals de ontbinding van ICE, terwijl ze zich op korte termijn organiseert om de krachten te coördineren aan beide kanten van de grens en daarbuiten.

Solidariteit met migrantenarbeiders in de VS en het burgerprotest tegen ICE raakt de kern van deze destructieve processen en stimuleert een alternatieve richting voor de toekomst van een mensheid waar niemand illegaal is.

Afbeelding

Kevin Thomas, auteur van de nieuwsbrief Marx and Friends schreef deze gastbijdrage eerder op de substack van Grace Blakeley. De bronnen bij zijn verhaal staan in de Engelstalige versie. De vertaling is van Katrien Vandegaer.