“Hadden wetenschappers niet een paar jaar terug kunnen waarschuwen voor klimaatverandering?”, kopt het satirische nieuwsmedium De Speld.
“Wetenschappers weten al decennia dat de aarde opwarmt door menselijk handelen en ook dat dit kan leiden tot verergering van weersextremen. Stel je voor dat zij dit toen gewoon hadden gerapporteerd, dat mensen het klimaat veranderen, dan hadden wereldleiders en bedrijven ernaar kunnen handelen en dan hadden wij nu niet met deze vreselijke natuurbranden gezeten”, schrijven ze.
Het is bizar om te beseffen dat de beste duiding van een satirisch nieuwsmedium komt.
Oorzaak onbekend?
In de grote kranten en op televisie is er wel veel aandacht voor de bosbranden in Frankrijk. We lezen dat een gebied zo groot als het Brussels Gewest in de as ligt, dat er minstens 1 dode, 3 vermisten en 13 gewonden zijn gevallen en dat duizenden brandweerlui in de weer zijn om de brand te blussen. In die berichtgeving is het echter met een vergrootglas zoeken naar het woordje ‘klimaat’.
“We weten nog niet wat de oorzaak is, het onderzoek loopt”, laat de VRT een magistraat aan het woord. Het is zeker relevant om de concrete aanleiding van deze brand te onderzoeken, maar wat toch opvalt, is hoe er rond de hete brij heen wordt gedraaid. Klimaatwetenschappers waarschuwen al decennia voor een toename van dit soort natuurrampen.
Natuurlijk, bosbranden hebben altijd al bestaan, maar net als overstromingen en andere gevaarlijke weerfenomenen komen ze door de klimaatverandering, die slechts één onderdeel is van een diepe ecologische crisis, vaker voor en zijn ze intenser dan vroeger. En aangezien de wereldwijde uitstoot blijft stijgen, zullen ze in de toekomst nog vaker voorkomen en nog intenser zijn.
Verdringing
Je kan de straat plaveien met de analyses die de afgelopen tijd verschenen over de vermeende militaire dreiging. Die analyses monden vaak uit in een pleidooi voor meer bewapening en dreigen zo een zelfvervullende voorspelling te worden.
Het contrast met de ecologische crisis, waarbij er wetenschappelijke consensus is over de omvang van de dreiging, is opmerkelijk. Men lijkt ervan uit te gaan dat die dreiging vanzelf wel zal verdwijnen als er niet over gesproken wordt, maar natuurkrachten trekken zich niets aan van ons politieke debat.
Het lijkt wel alsof we ons collectief gedragen als iemand die lijdt aan een zware ziekte, maar niet naar de dokter wil gaan omdat die schrik heeft van de diagnose. In plaats daarvan kiezen we massaal voor verdringing, afleiding en entertainment. Maar iedereen die al eens vluchtgedrag heeft vertoond, weet ook: de kater erna komt extra hard aan.
Laten we eerlijk zijn
We blijven de natuur behandelen alsof het een ons vreemd object is. We ordenen haar in dierentuinen en plantentuinen, soort per soort, in hokjes en perkjes. Maar in onze poging om het web van het leven te ontwarren, zijn we het in hoogtempo aan het ontrafelen. We doen net alsof het dunne draadje dat ons leven is, er geen deel van uitmaakt. Maar we maken er dus wel deel van uit.
Laten we eerlijk zijn: de bosbranden die we vandaag zien in Frankrijk zijn een vooruitblik op de toekomst. Zolang we de diepte van de ecologische crisis die aan de basis hiervan ligt niet erkennen, zal die toekomst niets anders zijn dan een aaneenschakeling van rampen die ons overkomen.
Willen we een toekomst hebben die we samen vormgeven, dan is er nodig wat Lena Bulckaert en Sébastien Hendrickx “een grote cultuurshift” noemen. Vorig jaar interviewde ik deze twee activisten van Meer dan genoeg over hun manifest dat pleit voor diepgaande politieke en economische veranderingen.
Geen antwoord
Ik mailde het manifest ook naar kandidaten die voor verschillende politieke partijen opkwamen tijdens de afgelopen verkiezingen, maar kreeg van niemand antwoord.
Politici gedragen zich ten opzichte van kiezers zoals iemand die de eigen ontrouw voor zijn partner verbergt. Het is waar: met eerlijkheid zal je jezelf op korte termijn niet populair maken. Besef echter ook: hoe langer je zwijgt, hoe erger het wordt.
Het zal aan ons zijn om er voor te zorgen dat politici niet langer kunnen wegkijken.
Loop op 10 oktober mee met de grote klimaatmars in Brussel.
