Studenten weer aan het voorfront van verzet: nieuwe campagne eist einde van EU-verdrag met Israël
“De banden van de EU met Israël zijn gefundeerd in het associatieakkoord en dus moeten we daar beginnen”, vertellen Albina Fetahaj en Mingtje Wang, twee initiatiefnemers van ‘Stop Funding Genocide’, mij in het rumoerige Viernulvier cafe in Gent. “We willen samen met zo veel mogelijk mensen in Europa een rechtszaak aanspannen tegen de EU bij het Europese Hof van Justitie om hen te dwingen uit het akkoord te stappen”, legt Mingtje Wang uit.
Stop Funding Genocide is van start gegaan met een Europese lancering op 3 mei in Brussel en een lokale lancering op 7 mei in Gent. Het is een campagne opgezet vanuit de onvrede rond de passiviteit van Europa en het Westen tegenover de genocide in Gaza.
"We kunnen niet wachten — er is echt nood aan een grootschalige actie nu"
“Je ziet een verschuiving. Ook bij politici die zich tot voor kort zonder schaamte achter Israël hebben geschaard, zie je iets bewegen. Uiteraard veel te laat. We kunnen niet wachten — er is echt nood aan een grootschalige actie nu”, benadrukt Mingtje Wang.
Campusbezettingen
Veel initiatiefnemers van de campagne zijn studenten en waren ook betrokken bij de bezetting van hun campussen vorig jaar. Deze acties waren specifiek gericht tegen de banden die Belgische universiteiten onderhielden met Israëlische universiteiten. “Wij studeren allebei aan de UGent en merkten dat we met de bezetting wel iets in gang hebben gezet, maar tot op de dag van vandaag heeft de universiteit nog geen enkele band met Israëlische instellingen effectief verbroken”, vertelt Albina Fetahaj.
Dat komt, zo legt de UGent zelf uit, omdat ze niet zomaar uit multilaterale Europese samenwerkingsverbanden kunnen stappen. “Het klopt enerzijds dat het de UGent moeilijk wordt gemaakt om uit die banden te stappen, maar anderzijds kan de UGent nog veel meer haar gewicht in de strijd gooien om uit die overeenkomsten te kunnen stappen”, legt Albina Fetahaj verder uit.
“Deze uitleg van UGent zorgt voor een bepaalde moeheid en defaitisme bij actievoerders”, merkt Mingtje Wang op. “Het was na de bezetting moeilijker om mensen te mobiliseren, want bij velen heerste er een gebrek aan hoop en visie over wat we nog kunnen doen.”
Groter
Daarom besloten de initiatiefnemers grootser te denken. Eerst richtten zij hun pijlen op het Europees onderzoek fonds Horizon Europe. “De medeplichtigheid van onze universiteiten is grotendeels gefundeerd in Horizon Europe-projecten. Via dit fonds is er namelijk al 1,1 miljard euro naar Israël gegaan.”
Het is volgens de UGent erg lastig om uit die Europese projecten te stappen. Vaak lopen er al contracten, en om die te onderbreken moeten alle partijen akkoord gaan.
“Na veel discussies met proffen en ook BDS (Boycott, Desinvestering, Sancties, n.v.d.r.) Europe kwamen we tot de conclusie dat al deze obstakels terug te leiden zijn naar het associatieakkoord. Zonder het akkoord kunnen er ook geen universitaire samenwerkingen zoals Horizon tot stand komen namelijk.”
"Als we echt willen helpen deze genocide te doen stoppen, moeten we het groter durven aanpakken"
“Als we echt willen helpen deze genocide te doen stoppen, moeten we het groter durven aanpakken, dachten we”, zegt Mingtje Wang. “En zo kwamen we dus uit bij het associatieakkoord.”
Wat is het Europees associatieakkoord?
Het Europees associatieakkoord met Israël is ondertekend in 1995, maar kwam pas werkelijk tot stand in 2000. “Dat komt omdat ook toen al door verschillende parlementen werd getwijfeld of er wel zo’n verregaand akkoord moest worden gesloten met Israël”, vertelt Jan Orbie, professor EU-studies aan de UGent en belangrijke motor achter de campagne. “Ook het Belgisch parlement had daar destijds bedenkingen bij”.
Na vijf jaar tijd is het akkoord toen toch ondertekend, en dat betekent dat sindsdien de EU en Israël brede relaties met elkaar aan kunnen gaan. “Dit associatieakkoord voorziet in een geprivilegieerde markttoegang voor Israëlische bedrijven en zeer verregaande mogelijkheden voor import en export”, legt Jan Orbie uit. “Ook de academische kennisuitwisselingen van Horizon Europa vallen hieronder.”
“Het zou Israëlische bedrijven heel hard raken”
En dat is heel belangrijk voor Israël, want de EU is de nummer één handelspartner van het land. “Dat maakt het ook meer dan een symbolisch belangrijke stap als de EU uit dit akkoord zou stappen”, volgens Orbie. “Het zou Israëlische bedrijven heel hard raken.”
Eigen regels naleven
Onderdeel van het associatieverdrag is dat het gefundeerd is op het respecteren van mensenrechten. Artikel 2 in het akkoord stelt namelijk dat “de betrekkingen tussen de EU en Israël zijn gebaseerd op respect voor mensenrechten en democratische beginselen.”
“Eigenlijk vragen we dus gewoon dat de EU zijn eigen regels naleeft. Het is na 500 dagen genocide wel duidelijk dat Israël mensenrechten schendt”, vertelt Albina. “De EU had dus volgens zijn eigen regels de banden met Israël allang moeten verbreken.”
Tijd voor massale beweging
Bij de lancering in Brussel op 3 mei waren er ook veel buitenlandse organisaties en activisten aanwezig. Op die manier hopen de initiatiefnemers dat de campagne door heel Europa gaat groeien. “Overal in Europa zijn er mensen die zich inzetten voor Palestina en we hopen hen te bereiken met deze campagne. Vandaar dat we ons niet alleen op België hebben gericht”, vertelt Albina.
“We hebben echt als doel een massabeweging op gang te zetten”, legt Mingtje uit. “Naast de rechtszaak die we met zo veel mogelijk mensen willen indienen, gaan we ook een petitie opstarten die hopelijk door honderdduizenden ondertekend wordt.”
Geef de hoop niet op
De ambitieuze campagne wil nieuw leven blazen in het verzet voor Gaza en Palestina. “We willen de mensen handvaten bieden die soms zo nodig zijn om in actie te komen”, sluiten Mingtje en Albina af. “We willen laten zien hoe de Europese medeplichtigheid eruitziet en hoe we die met zijn allen kunnen verbreken.”
Die hoopvolle oproep is zeer belangrijk, bevestigt ook Jan Orbie: “We voelen ons vaak machteloos natuurlijk. We voelen ons machteloos tegenover de klimaatcrisis, tegenover de genocide in Palestina. Maar er zijn wel kleine dingen die we kunnen doen. En dat is meestappen in betogingen, of meedoen aan een handelsboycot, en petities zoals deze ondertekenen natuurlijk.”
Wil je de campagne steunen? Financieel of anders, dat kan hier.
Volg de campagne hier via hun Instagrampagina.
