Klimaatstrijd is sociale strijd

1 mei is niet zomaar een feestdag. Het is een dag waarop we de verwezenlijkingen van de arbeidersbeweging vieren waaronder het algemeen stemrecht, het betaald verlof, de achturige werkdag en de sociale zekerheid. Maar het is ook een dag waarop we alert blijven voor wat opnieuw onder druk staat.

We zien immers hoe de ongelijkheid groeit, hoe de planeet opwarmt en hoe het politieke klimaat verhardt. De opmars van extreemrechtse partijen in Europa, het Trumpisme in de VS en de steeds luidere stemmen die klimaatontkenning combineren met haat tegenover minderheden en de afbraak van sociale rechten: het is geen toeval.

Ook onze eigen Vlaamse en federale regeringen blijken niet immuun te zijn voor dergelijke tactieken. Zo bieden ze een valse oplossing voor échte problemen. Terwijl mensen worstelen met stijgende prijzen, lage lonen, hoge werkdruk en een onzekere toekomst, wijst men niet naar de grote vervuilers of het falende economische systeem. In plaats daarvan viseert men kwetsbare groepen: door de jacht op langdurig zieken op te voeren, of door werklozen te straffen via een beperking van de werkloosheidsuitkering in de tijd.

Daarom is de strijd voor een leefbare planeet onlosmakelijk verbonden met de strijd voor een rechtvaardige samenleving

Het is een gevaarlijke politiek van verdeel en heers. Want net op het moment dat collectieve actie en sterke democratische instellingen broodnodig zijn om grote crisissen aan te pakken, breekt men de publieke ruimte af. Het recht op protest wordt steeds vaker ingeperkt. Vakbonden worden weggezet als lastpakken. Kritische media worden door partijvoorzitters en ministers aangevallen. De afbraak van transparantie, inspraak en solidariteit is ook zeer nefast voor de klimaatrechtvaardigheid die er moet komen.

Daarom is de strijd voor een leefbare planeet onlosmakelijk verbonden met de strijd voor een rechtvaardige samenleving. Mensen met de laagste inkomens hebben de slechtste arbeidsstatuten, wonen vaker in ongezonde woningen, leven in buurten met minder groen en worden het hardst getroffen door extreme weersomstandigheden. Tegelijk dragen ze het minst bij aan de vervuiling en de opwarming van de aarde.

Klimaatrechtvaardigheid gaat dus niet over individuele keuzes, maar over structurele ongelijkheid

Want het zijn niet mensen met een beperkt inkomen die vliegen met privéjets naar verre oorden, op commerciële ruimtereizen vertrekken of die in de stad rondrijden met vervuilende SUV’s. De grootste klimaatimpact is in handen van de rijkste 1 procent. Klimaatrechtvaardigheid gaat dus niet over individuele keuzes, maar over structurele ongelijkheid. Klimaatrechtvaardigheid begint bij sociale rechtvaardigheid.

Daar staan Groenen voor. Voor eerlijke belastingen waarbij de sterkste schouders eindelijk écht de zwaarste lasten dragen. Met investeringen in betaalbaar wonen, in degelijk openbaar vervoer, in onze pensioenen en in jobs met toekomst – van de zorg tot het onderwijs. En waarin we de klimaatcrisis niet gebruiken om af te breken, maar om te bouwen aan een betere, inclusieve, veerkrachtige samenleving.

Ecologisme zonder sociale strijd is gewoon tuinieren

De omslag naar een duurzame economie is geen bedreiging, maar een kans voor meer rechtvaardigheid. Voor betere jobs, voor veiligere werkomstandigheden, voor een sterke sociale zekerheid, voor lokale productie en diensten die mensen nodig hebben. De klimaattransitie kan en moet een sociale hefboom zijn – geen extra last op de schouders van wie het al moeilijk heeft.

Want laat ons duidelijk zijn: ecologisme zonder sociale strijd is gewoon tuinieren, zoals de Braziliaanse vakbondsleider Chico Mendes het treffend verwoordde.

Voor ecologisten is 1 mei dus geen anachronisme, maar een baken. Een herinnering dat verworven rechten niet gegarandeerd zijn, en dat solidariteit geen verleden tijd is. Niet alleen tussen werknemers, maar ook tussen generaties. Tussen mensen en hun leefomgeving. Tussen wie vandaag leeft, en wie morgen geboren wordt. In een tijd van groeiende ongelijkheid en ecologische crisis is de boodschap van 1 mei actueler dan ooit.

Ondertekenaars:

Steven Arents

Sara Van Acoleyen

Arne Dambre

Ariane Giraneza Birekeraho

Anton Vandaele (sociaal werker, ex-BCSD lid)

Sarah Van Acker

Tobias Cools

Sophie Vanonckelen

Asher Serrana

Isaura Calsyn

Ilias Dherdt

Stefanie De Bock

Lieven Kandolo

Robin Burnham

Wouter Vanhove

Femke Van Houte

Jorg Van Renterghem

Liv Onkelinx

Matthias Wackenier

Laura Spruyt

Aimen Horch

Brecht Oris

Teun Boswinkel

Nathan Ghys

Cédric Fosse

Daan Reydams

Kilian Vandenhirtz

Wouter De Coninck

Arno De Greef

Joren Gistelinck

Jannes Braet

Aldo Callens

Yannick Ravoux