Getuigenis Kris Hertogen

Thomas, Philippe, jullie verliezen een prachtige vader, die jullie heel diep in zijn hart droeg, de kleinkinderen een lieve en attente opa en de familie een broer en schoonbroer die steeds met respect sprak over zijn West-Vlaamse roots.

Onze partij verliest één van zijn stichters, een bijzonder verstandig man, die zijn leven lang zoveel deed om ons op het marxist-leninistische pad te brengen en te houden. Een bescheiden man met een luisterend oor en een monkelende glimlach.

Ik ontmoette Jo voor het eerst in 1969. Hij leidde een werkgroep ‘silicose’, die geneeskundestudenten de sociale realiteit van de mijnwerkers liet ontdekken. Jo legde er de band met het kapitalisme en stelde de vraag: voor welke klasse en voor welke maatschappij zullen wij ons inzetten? Een levenskeuze.

Dirk, een ACV-er uit Antwerpen schrijft: “Jo had makkelijk minister kunnen worden in een Vlaamse of federale regering maar koos voor een authentieke marxistische partij” Hij deed dat in 1970, een turbulente periode in België en in de wereld. Hij stopte zijn studies, trok naar Antwerpen en was in september van dat jaar één van de oprichters van AMADA, de communistische organisatie die 9 jaar later de PVDA zou oprichten. Wat de mensen uit de verschillende streken verbond was een krant en Jo werd hoofdredacteur.

In het begin kregen vakbondsleiders en delegees een varkenskop, met eigen hand door Jo getekend. Jaja Philippe jouw tekentalent is niet uit de lucht gevallen. Jo pikte die idee op van de Black Panters. Maar toen in 1971 kameraden naar een staking op de Boelwerf gingen, zagen die een strijdbare delegatie aan het werk. De stroper maakte zelfkritiek en werd een prima boswachter. Gesterkt door een studie van de geschiedenis en gesteund door Ludo Martens werd onze syndicale opstelling omgegooid: niet werken tégen maar mét de delegees.

Samen met Imelda richtten we in 1974 de syndicale afdeling op. Jo en ik verlieten 2 jaar later Antwerpen om onze partij -toen nog AMADA- ook in Wallonië op te bouwen. Zo kwam Jo in Charleroi terecht waar hij 25 jaar zou wonen en militeren. Als de PVDA vandaag een nationale partij is – de enige in dit land – dan is dat te danken aan pioniers zoals Jo.

We werkten jaren samen om onze partij een inplanting te geven in de vakbonden. Al in 1980 wist een ongeruste rijkswachtcommandant te melden: “Van alle extreem-linkse groepen is de PVDA de gevaarlijkste; zij oefent binnen de vakbond invloed uit”. Zo was dat… en het beste moest toen nog komen.

Jo was een visionaire marxist…. Onder zijn leiding kwam begin van de jaren ’90 ons boek ‘De Tijd staat aan onze kant’ uit. Het analyseerde 4 veranderingen in het productieproces: de crisis, de nieuwe technologieën, de internationalisering en de samenstelling van de werkende klasse. Met telkens het antwoord van het patronaat en de reformistische partijen en een uitgewerkte marxistische visie. In gesprekken met tientallen syndicalisten, waaronder Jan Cap, werden de teksten in begrijpelijke taal herschreven en konden we er een tweede titel bijzetten “Handboek voor syndicale militanten”.

“Het boek ‘De tijd staat aan onze kant’” – schrijft Marco, staalarbeider uit Herstal – “deed me begrijpen hoe dicht de partij bij de arbeidersklasse stond. Tijdens het lezen had ik de indruk dat de auteurs collega’s waren op het werk. Zojuist beschreven ze de wereld van de arbeid en zijn evolutie”.

Met dezelfde diepgang werkte Jo in de 21ste eeuw aan fundamentele analyses over Europa, de klimaatcrisis en het socialisme. In zijn laatste bijdrage in 2021 voor de revue Lava schreef hij: “Wij hebben niet meer antineoliberalisme maar meer antikapitalisme nodig. Tegenover markteconomie staat planeconomie.”

Jo steunde van harte de vernieuwingsbeweging van onze partij maar was ook waakzaam voor eenzijdige toepassingen.

Hij was een man van debat, essentieel om een marxistische visie uit te werken en door te geven.

De tijd gaat nu voort zonder Jo. We zullen er alles aan doen om hem aan onze kant te houden. Zijn talrijke boeken, artikels en vormingsteksten zijn daarbij een stevig houvast voor de jongere generatie….

Een verzameling van alle teksten van deze marxistische theoreticus en pedagoog in een publiek archief zou zeer welkom zijn.

Bedankt Jo, je was mijn beste vriend, mijn broeder in vele strijden.

En ook al staat de tijd aan onze kant, het doet erg veel pijn jou nu al te moeten laten gaan.

Kris Hertogen

Afbeelding

Bron: Facebook – 1 september 2024
(Nederlands)

13 vrienden reageerden op de Nederlandse Facebook-post van Kris Hertogen:

• Eddy Décrétons: Mijn medeleven
• Riet Vanderleyden: Innige deelneming Kris bij het heengaan van jouw strijdmakker
• Tino Delabie: Bedankt, Kris, voor dit ontroerend, mooi en verdiend eerbetoon aan Jo.
• De Ly Myriam: Bedankt voor het vermelden van Imelda Haesendonck et Ludo Martens, Kris. En ja, alle teksten van Jo zouden moeten beschikbaar zijn op internet, alsook de Marxistische Studies.
• Monika Triest: Dank, Kris!
• Johan Vandepaer: Bedankt Kris voor deze speech. Goed gezegd en gesproken. Uitstekend idee om de teksten van Jo en ook alle nummers van Marxistische Studies online beschikbaar te stellen.
• Salvatore Agro (Totto, arbeider ex-CMI Seraing): ‘De tijd staat aan onze kant’ en “de Generale’ zijn twee essentiële boeken om de partij en haar rol in de huidige situatie te begrijpen. Kris, je oproep om een centrum voor herinneringen en documentatie op te richten is een uitstekend initiatief.
• Mark De Quidt: Dank Kris Hertogen voor de pakkende hommage. Laten we werk maken om alles te delen van Jo Cottenier!
• Luk Hertogen: Mooie tekst broer!!
• Robert Groffils: Dank u Kris voor dit prachtig hommage en medeleven met de familie Cottenier.
• Eliane Rulmont: Schitterend Kris, wat triest om onze oprichtende kameraden te zien gaan.
• Leen Swinnen: Krachtig … een tekst die onze nieuwe leden, van bedrijven en vakbonden in bijzonder, inzicht biedt in wie we waren/zijn.
• Ludo Merckx: Mooi verwoord, Kris. Zijn boek ‘De tijd staat aan onze kant’, maakte veel indruk op mij, actief in onderwijs, maar het boek illustreert zo veel! Het gaf me veel inzichten. Ik was er ook vaak bij als hij een uiteenzetting gaf. Welke inzichten! Wat een overdracht van kennis en hoe! Net voor Ann stierf, zaten we na een betoging nog samen op de trein voor een rit, richting Antwerpen. Ik kende Ann vooral via haar zus, wiens zoon nog bij mij in de klas had gezeten. Wat een aangenaam gezelschap. Niet enkel gezellige mensen, maar o, zo gedreven en rijk aan inzichten, waar ze iets constructiefs mee deden! Groot verlies, maar al die ‘erfenis’ dragen we mee. Dank!

5 vrienden reageerden op de Franse facebookpost van Kris Hertogen:

• Stephen Bouquin: Nu de klimaatcrisis steeds sneller om zich heen grijpt, vind ik het een gewaagde uitspraak om te blijven beweren dat de tijd aan onze kant staat … Maar dat is een klein verschil van mening. Jo was een sleutelfiguur in jullie partij en heeft zijn leven gewijd aan de revolutie en de partij. Dat siert hem. Mijn condoleances aan zijn familie en kameraden.
• Jan Hertogen: Het boek ‘De tijd staat aan onze kant’ is integraal, met interactieve inhoudstafel en voetnoten en alle grafieken en tabellen te lezen op npdoc.be/detijdstaataanonzekant. Jo was er heel blij mee.
• Michel Mommerency: Wat een mooi eerbetoon, Kris.
• Tahsin Zaki: Rust in vrede kameraad. Palestina zal je missen.
• Dp Regina: Jo blij je gekend te hebben, triest door het nieuws van je heengaan en veel sterkte aan de familie en vrienden. Regina.