Ruzie tussen broederlanden in de Sahel en westerse inmenging

De feiten op een rij

Op 1 april maakte het Algerijnse ministerie van Nationale Defensie bekend dat het een gewapende drone boven Algerijns grondgebied had neergeschoten. Maar diezelfde dag suggereerde een van de leiders van het Front de Libération de l'Azawad, een afscheidingsbeweging die in oorlog is met Mali, dat zijn beweging achter de vernietiging van de drone zat.

Op 6 april stelde de Malinese regering “met absolute zekerheid” dat de drone was vernietigd in het Malinese luchtruim door “een opzettelijke vijandige actie van het Algerijnse regime”. Ze verweet Algerije ook het “terrorisme te sponsoren” en “te verhinderen dat gewapende groeperingen die de verantwoordelijkheid voor terroristische daden hebben opgeëist, worden uitgeschakeld”.

Sahellanden reageren samen

Dezelfde dag riepen de drie landen van de Alliance des États du Sahel (AES), Mali, Burkina Faso en Niger hun ambassadeurs uit Algerije terug: “Het College van staatshoofden van de AES-confederatie betreurt de vernietiging van een drone die toebehoorde aan het leger van de Republiek Mali [...], beschouwt de vernietiging van de drone [...] als een daad van agressie tegen alle lidstaten van de AES-confederatie en een perfide middel om terrorisme te bevorderen en de regio te destabiliseren.”

Afbeelding

Antwoord Algerije

De volgende dag nam het Algerijnse ministerie van Buitenlandse Zaken een gelijkaardige tegenreactie. De Algerijnse regering stelt dat de Malinese regering met haar beschuldigingen aan Algerije “zoekt naar uitwegen en afleidingen voor de manifeste mislukking van wat een staatsgreeppoging blijft, die Mali gevangenhoudt in een spiraal van onveiligheid, instabiliteit, isolement en ellende. [...]"

"De Algerijnse regering betreurt ook dat zij op dezelfde manier moet reageren en haar ambassadeurs in Mali en Niger moet terugroepen voor overleg en dat ze de ambtsaanvaarding van haar nieuwe ambassadeur in Burkina Faso moet uitstellen." Die escalatie kan alleen maar de agenda's dienen van grootmachten voor wie controle over de regio economisch en strategisch essentieel is.

Sahelregio, een van de rijkste ter wereld

Volgens het Observatoire des enjeux géopolitiques, sécuritaires et socio-politique du Sahel is de Sahel “een van de rijkste regio's ter wereld, met onder andere olie, aardgas, uranium, goud, fosfaten, diamanten, koper, ijzererts, bauxiet, biologische diversiteit en kostbaar hout [...].

De Sahel wordt steeds meer een theater van confrontaties tussen Peking en bepaalde westerse hoofdsteden over de controle en exploitatie van grondstoffen

Al deze rijkdommen maken de Sahel tot een zeer begeerd gebied, waar diverse landen elkaar beconcurreren. Belangenconflicten scherpen de eetlust van grote internationale groepen aan [...] De Sahel wordt steeds meer een theater van strategische barsten en van economische en diplomatieke confrontaties tussen Peking en bepaalde westerse hoofdsteden over de controle en exploitatie van grondstoffen.

De economische belangen in Algerije zijn al even groot als elders in de Sahel. Volgens het 'Observatoire de la Sécurité et des Matières Energétiques', een orgaan waarin het Franse ministerie van Defensie participeert, was “Algerije in 2019 de grootste gasexporteur van Afrika en de op twee na grootste gasleverancier van de Europese Unie [...] Belangrijke bronnen blijven onontgonnen bij gebrek aan infrastructuur om ze te ontwikkelen”.

Gezamenlijke antikoloniale strijd

De 1400 kilometer lange grens tussen Mali en Algerije en de 950 kilometer lange grens met Niger verbinden deze twee regio's met enorme economische belangen. Deze geografische en economische situatie heeft in het verleden geleid tot koloniale plannen om de hele regio te balkaniseren om deze beter te kunnen controleren.

Het koloniale Frankrijk probeerde Algerije onafhankelijkheid zonder de Sahara op te leggen en Mali onafhankelijkheid zonder Noord-Mali, door de Toeareg-kwestie te instrumentaliseren en een soort onafhankelijk Sahelistan onder Franse heerschappij te promoten.

Het project met de naam “Organisatie van de Sahara-regio's” (OCRS) mislukte door het gezamenlijke optreden van de Algerijnse en Malinese onafhankelijkheidsstrijders, die zich bewust waren van het lot dat hen door de geografie was opgelegd.

De gebeurtenissen van de afgelopen twee decennia in de regio hebben het strategische belang ervan nog versterkt, met een aanzienlijke versnelling in de laatste jaren. Algerije heeft zich duidelijk aangesloten bij de multipolaire dynamiek die zich wereldwijd ontwikkelt, met een razendsnelle versterking van zijn economische banden met China en de keuze voor de BRICS, wat tot uiting komt in zijn toetreding tot de bank van deze groepering en zijn status van partnerlid.

"De BRICS zijn een klankbord voor landen die lange tijd gemarginaliseerd zijn geweest"

De landen van de AES van hun kant hebben de Franse troepen gedwongen hun land te verlaten. Ook zij hebben zich tot de BRICS gewend om hun soevereiniteit te versterken. De Burkinese minister van Buitenlandse Zaken verklaarde op 4 april in Moskou:

“De BRICS zijn een klankbord voor landen die lange tijd gemarginaliseerd zijn geweest, een kader dat een meer inclusieve kijk op mondiale vraagstukken bevordert. Deze openheid naar een bewuste multipolariteit is een manier om ons te bevrijden van een eenzijdige benaderingen, die te vaak opgelegd worden door de belangen van een kleine kring van traditionele mogendheden.”

Het is dan ook begrijpelijk dat er met alle middelen wordt getracht deze twee polen, die zich tegelijkertijd tot de BRICS aangetrokken voelen, uit elkaar te drijven.

Marokko in het spoor van Trump en Israël

Marokko van zijn kant heeft gekozen voor het westerse kamp en in ruil daarvoor erkenning gekregen van Donald Trump en vervolgens Macron van zijn standpunt over de Westelijke Sahara, in strijd met het internationaal recht en het zelfbeschikkingsrecht van zijn volk.

In ruil daarvoor erkent Marokko het zionistische regime en versterkt het zijn militaire samenwerking met Tel Aviv. Het zionistische regime ziet in de toenadering tot Marokko vooral kansen om Algerije te destabiliseren, een van de laatste regimes die elke erkenning van de staat Israël afwijst.

De volkeren hebben niets te winnen bij deze broedermoordcrisis en de imperialistische machten hebben er alle belang bij

In deze context roepen de steun van Burkina Faso en Niger aan het standpunt van Marokko over de Sahara en de versterking van de banden tussen Mali en Marokko ernstige vragen op in Algiers, op een moment dat er in Frankrijk, zelf een strategische bondgenoot van Marokko, een radicale anti-Algerijnse campagne wordt gevoerd. Op 19 februari kondigden Mali en Marokko bijvoorbeeld een nauwere militaire samenwerking aan.

Niet gebaat bij broedertwisten

Afgezien van deze kwesties en mogelijke imperialistische manipulatie, blijft er een diepgaand strategisch meningsverschil over het voeren van de strijd tegen terroristische groeperingen in de regio.

Het zijn deze meningsverschillen die hebben geleid tot het mislukken van de akkoorden van Algiers die in 2015 werden ondertekend door de Malinese regering en verschillende rebellengroepen. Deze meningsverschillen zijn ernstig en kunnen worden gebruikt om landen en volkeren te verdelen die door hun geografie met elkaar verbonden zijn in een gemeenschappelijke lotsbestemming, of het nu gaat om economie of veiligheid.

De volkeren hebben niets te winnen bij deze broedermoordcrisis en de imperialistische machten hebben er alle belang bij dat het uitdraait op een permanent conflict. De belangen van de volkeren in de regio vereisen dat de weg naar convergentie herontdekt wordt op basis van respect voor nationale soevereiniteit.

Voor meer informatie

- Pascal Brunel en Sophie Amsili, L'alliance militaire entre Israël et le Maroc se renforce malgré la guerre à Gaza, Les Echos, 11 juli 2024. - Mali-Marocco coopération militaire renforcée ”, APA News, 26 februari 2025 - Organisation Internationale de la Francophonie, Les enjeux économiques et politiques du conflit au Sahel, 12 november 2022, zie https://www.thinkingafrica.org/