Een imperium stort in: “de NAVO is dood”

Op 3 maart zei Timothy Ash tijdens een interview met Bloomberg Radio: “De NAVO is dood.” Ash is lid van Chatham House, een elitaire Britse ngo en ‘defensie-denktank’ die bindingen heeft met de overheid.

Ash sprak na de openlijke Oval Office-ruzie tussen Volodymyr Zelensky en Donald Trump. Het effect van dit debacle zindert vandaag nog na met veel vragen over de voortzetting van Amerikaanse steun en over het delen van inlichtingen met Kiev. Dit, in afwachting van de handtekening van de Oekraïense leider onder een door het Witte Huis voorgedragen overeenkomst: veiligheid in ruil voor mineralen.

Afbeelding

Artikel 5

Ash bestempelde de rampzalige topbijeenkomst als een hinderlaag, en verklaarde dat Trump en zijn vicepresident J.D. Vance “heel duidelijk hadden uitgelegd” dat het militaire bondgenootschap in alle opzichten stervende is, zonder hoop op herstel.

“We kunnen niet langer rekenen op veiligheidsgaranties van de VS”

Hij vermeldde dat andere opmerkingen van de Amerikaanse president tijdens de bijeenkomst in het Oval Office wezen op een duidelijke terughoudendheid van Washington om militair in te grijpen om de Baltische staten te beschermen, mochten ze in oorlog raken met Rusland. Dit lijkt in strijd met artikel 5 van het Navo-verdrag: een aanval op één is een aanval op alle NAVO-leden.

Het interview van Bloomberg met Chatham House-fellow Timothy Ash staat op YouTube.

Overgangsperiode

Een citaat uit het interview. “Het zou nu glashelder moeten zijn voor Europese leiders dat NAVO dood is. We kunnen niet langer rekenen op veiligheidsgaranties van de VS. Ze zijn gekomen en hebben het ons duidelijk gemaakt. De NAVO is al min of meer dood. Zelfs het uiten van twijfels over de vraag of de VS achter sommige NAVO-staten zou staan, zegt genoeg.

We kunnen niet meer op de Amerikanen vertrouwen. We moeten verder, we moeten nadenken over onze eigen nationale belangen, onze eigen veiligheid. We gaan door een hele moeilijke overgangsperiode.”

Afbeelding

Weerklank

De analyse van Ash krijgt zichtbaar weerklank bij Europese leiders. Een dag later schetste Commissievoorzitter Ursula von der Leyen een plan van 800 miljard euro om Europa te “herbewapenen”.

De meeste leiders van lidstaten staan naar verluidt “grotendeels achter” het plan dat Europa oproept “onafhankelijker te worden, meer verantwoordelijkheid opneemt voor zijn eigen verdediging en beter uitgerust is om autonoom te handelen en klaar is voor huidige en toekomstige uitdagingen en bedreigingen”.

Toch geven opiniepeilingen aan dat Europese burgers tegen meer uitgaven voor defensie zijn. En wapenfabrikanten waarschuwen dat er tijd nodig is om dit grootse plan te realiseren.

Einde aan unipolariteit

Als de NAVO echt 'dood' is, is het de zoveelste nagel aan de doodskist van het imperium. Het is ook opnieuw een bevestiging dat de door de VS gedomineerde unipolaire wereldorde, die de laatste kwarteeuw onnoemelijk veel dood, verwoesting en ellende aanrichtte, niet langer bestaat en niet meer terugkomt.

Inwoners van het Zuiden kunnen samen opgelucht ademhalen – ironisch genoeg zijn intussen dezelfde westerse staten die Washingtons onbetwiste hegemonie hielpen en steunden, nu zelf weerloos.

De unipolaire wereld werd gesmeed in een vurig doopsel van luchtaanvallen en gruwelpropaganda in Joegoslavië, tussen maart en juni 1999. Gedurende 78 opeenvolgende dagen bombardeerde de NAVO onophoudelijk civiele, overheids- en industriële infrastructuur in het hele land waarbij talloze onschuldigen, ook kinderen, zijn gedood en het dagelijkse leven van miljoenen mensen met veel geweld is verstoord.

Terwijl de VS toezicht hield op de verwoestende campagne, zowel openbaar als privaat, was de Britse premier Tony Blair een hevig supporter van zelfs nog meer agressie tegen burgerlijke doelwitten, ondanks de ernstige zorgen en waarschuwingen van juridische adviseurs van de regering.

De NAVO-bombardementen waren het begin van een tijdperk waarin de militaire alliantie optrad als een wereldwijd oproercommando

Aan de andere kant was de aanval van NAVO op zich volkomen illegaal en uitgevoerd zonder goedkeuring van de VN-Veiligheidsraad. Zo’n interventie zou in het decennium daarvoor ondenkbaar zijn geweest. In de jaren 1990 bouwde Washington zorgvuldig de illusie op van een wereld die verenigd achter het VS-leiderschap stond, door er voor te zorgen dat het de steun van de VN had in al haar openlijke imperiale acties overal ter wereld.

Het bombardement op Joegoslavië betekende een ongeziene, zeer controversiële breuk met deze strategie, speciaal bedoeld om daarna als voorbeeld te dienen.

Oproercommando

Een bangelijk vooruitziend artikel in de New Statesman van april 1999 merkte op dat de onwettige NAVO-bombardementen niet eenmalig waren, maar “slechts het begin” van a brave new world, waar de militaire alliantie autonoom optrad als een wereldwijd oproercommando.

In deze context zou de NAVO, als China en/of Rusland mogelijk hun veto in de Veiligheidsraad zouden kunnen gebruiken om interventies van de VS in het buitenland te blokkeren, zich simpelweg beroepen op de zelfverdedigingsclausule van het VN-Handvest om toe te slaan waar en wanneer haar lidstaten een “dreiging” zien, zonder belemmering en zonder aandacht voor het internationaal recht:

Zolang er schurkenstaten zijn met een wrok tegen het Westen staat de VS klaar om de dreiging het hoofd te bieden

“De dreiging komt niet in de vorm van grote gevechtstank, maar uit de angst voor enorme vluchtelingenstromingen, terrorisme en massavernietigingswapens: zakken met antrax of flesjes met zenuwgassen die onzichtbaar en niet verifieerbaar zijn en mogelijk niet bestaan.

Maar zolang er schurkenstaten zijn met een wrok tegen het Westen, en een locatie in de buurt van oliereserves, staat de VS klaar om de dreiging het hoofd te bieden.”

Zoals de New Statesman correct voorspelde, waren de gevolgen van deze paradigmaverschuiving enorm: er bestaat een “kans dat het hele naoorlogse internationale veiligheidssysteem wordt ondermijnd” en “de legitimiteit van de VN” fataal wordt ontwricht.

In het Britse magazine stond verder dat de lidstaten van oudsher met succes zijn overgehaald om akkoord te gaan met “het principe van de “out-of-area-operaties”. Dit, uit angst dat “de VS eenzijdig zijn eigen militaire overeenkomsten zou kunnen sluiten met Oost-Europese staten” buiten het gevestigde “kader” van de militaire alliantie als die lidstaten zich zouden verzetten.

Schoothondjes

In ruil voor het dienen als betrouwbare, onvoorwaardelijke schoothondjes van het VS-imperium, het beschermen van de economische belangen van de VS in het buitenland en het kopen van al het exorbitant dure, nauwelijks functionele militaire materieel van Washington, kregen de Europese regeringen een gevoel van onoverwinnelijkheid: met dank aan artikel 5 van het NAVO-verdrag.

Ondertussen, konden hun eigen legers en industriële bases wegrotten, in de veilige waan dat Amerika en nieuwe alliantieleden hen zouden komen redden en voor hen zouden vechten en sterven als ze ooit zouden worden aangevallen. Zoals George Soros in november 1993 schreef:

“Door middel van de NAVO wordt de VS niet opgeroepen om de politieagent van de wereld te spelen. Als zij iets ondernemen, doen ze dat samen met anderen. De combinatie van Oost-Europese menskracht en technische capaciteiten van NAVO zou het militaire potentieel enorm vergroten omdat dat het risico op lijkenzakken verkleint voor NAVO- lidstaten - net de reden waarom ze terughoudend zijn om op te treden.”

Afbeelding

Retoriek versus realiteit

De Oekraïense proxy-oorlog is een duidelijk suïcidaal gevolg van de unipolaire wereld. Ondanks Trumps vastberadenheid om het conflict te beëindigen, tonen Europese leiders geen blijk van opgeven. Ze haasten zich wanhopig om het grote tekort aan financiële en militaire hulp aan te vullen, nu Washington abrupt met de hulp stopt.

Zelfs Oekraïense leiders geven toe dat "op vlak van militaire hulp niemand de VS kan vervangen”

Tot nu is er geen geloofwaardige oplossing voor deze flagrante kloof tussen retoriek en realiteit. Zelfs Oekraïense leiders geven toe dat “op vlak van militaire hulp niemand de VS kan vervangen”.

Deze gevaarlijke kloof stond centraal in het Bloomberginterview met Timothy Ash. Ondanks zijn dringende oproep dat Europese overheden moeten beseffen dat ze “niet meer op de Amerikanen kunnen rekenen”, erkende hij tegenstrijdig genoeg dat Europa kampt met acute problemen rond “militaire productie” en dat “we moeten kunnen rekenen op de Amerikanen” om het materieel te leveren dat nodig is om de proxy-oorlog voort te zetten.

Ash stelde voor dat Europa enkel zijn collectieve “cash” moet bundelen om de benodigde wapens voor Oekraïne te kopen:

“Ik denk niet dat het buiten onze capaciteiten valt om een financieel pakket samen te stellen we hebben nog  330 miljard dollar in Russische activa op onze bankrekeningen staan waar onze regeringen niets mee hebben gedaan. We zouden dit moeten voorstellen aan de Amerikanen."

"Trump houdt van grote glimmende deals, we zouden naar de Yanks moeten gaan en zeggen ‘we willen ons verplichten om gedurende een periode van 10 jaar tussen 500 miljard dollar en een biljoen aan uitrusting van jullie te kopen’ Trump zou daar geen neen tegen zeggen.”

Trump mag dan dol zijn op ‘grote glimmende deals’, Ash veronderstelt dat Washington misschien helemaal niets aan Europa kan leveren, ondanks de daaraan verbonden winst. Zoals een onderzoek in juli 2024 door het door het Pentagon gefinancierde RAND concludeerde, hebben “buitengewone” niveaus van “consumptie en vraag” naar door de VS gemaakte munitie, voertuigen en wapens in de proxy-oorlog de bestaande voorraden van het land al uitgeput.

Denken Europese leiders dat de NAVO en de unipolaire wereld kan worden gereanimeerd, met zichzelf aan het roer?

In combinatie met een verwoeste “defensie-industriële basis” betekent dit dat de VS “niet in staat is om te voldoen” aan zijn eigen “behoeften aan uitrusting, technologie en munitie”, laat staan om zijn bondgenoten te bevoorraden.

Reanimatie?

De vernietigende conclusies van RAND werden herhaald op 3 maart door Mike Waltz, de adviseur nationale veiligheid van het Witte Huis. Hij bekritiseerde Zelensky’s weigering om Trumps vredesplan te accepteren, en waarschuwde dat “de tijd om te praten nu is”, omdat de “voorraden en munitie van de VS niet onbeperkt zijn”.

Deze ondubbelzinnige boodschap lijkt niet te zijn begrepen in Brussel, Parijs en Londen, waar dagelijks gestoorde plannen weerklinken om de onverbiddelijke opmars van Rusland op het slagveld te stoppen. Denken Europese leiders misschien dat de NAVO en de unipolaire wereld die zij heeft afgedwongen kan worden gereanimeerd, met zichzelf aan het roer?

Dit artikel van Kit Klarenberg verscheen eerder op het onlineplatform Substack. Daar kan je onderaan inschrijven op zijn nieuwsbrief. De vertaling is van Katrien Vandegaer.